SoNaRR2020: Glaswelltiroedd lled naturiol

Mae’r bennod hon yn asesu’r datblygiad tuag at reoli adnoddau naturiol yn yr ecosystem glaswelltiroedd lled naturiol mewn ffordd gynaliadwy

Cryodeb

Roedd glaswelltiroedd lled naturiol yn dominyddu tirwedd gwastadeddau Cymru lai na 100 mlynedd yn ôl.

Bu dirywiad o dros 90% yn ystod diwedd yr 20fed ganrif.

Daeth y dirywiad hwn yn sgil polisïau o ran defnyddio tir oedd yn canolbwyntio ar gynhyrchiant amaethyddol.

Mae’r ardaloedd sydd ar ôl yn yr ecosystem fel y cyfryw’n fach ac yn dameidiog iawn.

Mae glaswelltiroedd lled naturiol yn gorchuddio tua 9% o dir Cymru. Maent i’w canfod yn bennaf yn yr ardal wledig sydd yn cael ei ffermio, sy’n gysylltiedig â rheoli dwysedd isel, ac sy’n cynnwys ychydig iawn o ddefnydd o wrteithiau sydd wedi ei wneud gan ddyn neu dim defnydd ohono o gwbl. Fel arfer mae da byw yn pori arnyn nhw er mwyn cynhyrchu cig neu gynnyrch arall gan anifeiliaid.

Mae’r rhan fwyaf o ecosystemau’n uwch o ran glaswelltiroedd lled naturiol nag o ran glaswelltiroedd sydd wedi eu gwella’n amaethyddol, yn enwedig y rheini sy’n ymwneud ag amrywiaeth fiolegol, peillio cnydau, storio carbon, rheoli llygredd a threftadaeth ddiwylliannol.

Ein hasesiad 

Lawrlwytho SoNaRR2020: Pennod glaswelltiroedd lled naturiol (Saesneg PDF)

Mae'r bennod hon yn tynnu sylw at y cyfleoedd i leihau'r broses o ddarnio glaswelltir lled naturiol a gwella gwydnwch yr ecosystem. Mae'r cyfleoedd yn cynnwys diogelu safleoedd glaswelltir yn fwy, adfer glaswelltiroedd sydd wedi dirywio a chael eu hesgeuluso, a chreu ardaloedd newydd o laswelltiroedd.

Mae cynnal a gwella glaswelltir lled naturiol yn gwarchod carbon yn y pridd ac yn fanteisiol i fioamrywiaeth, gan gyfrannu felly at ymdrechion i fynd i'r afael ag argyfyngau'r hinsawdd a natur.

Mae anghenion tystiolaeth y bennod glaswelltiroedd lled naturiol wedi'u cynnwys yn y tabl anghenion tystiolaeth cyffredinol.

Dogfennau cysylltiedig i'w lawrlwytho

Data, mapiau ac adroddiadau sy’n gysylltiedig â SoNaRR 2020