SoNaRR2020: Ffermdir caeedig

Mae'r bennod hon yn asesu'r cynnydd tuag at reoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy yn ecosystem y ffermdiroedd caeedig

Mae ffermdir caeedig yn cynnwys y tir amaethyddol wedi'i wella a'i led-wella yng Nghymru sydd wedi'i amgylchynu gan ffiniau caeau. Mae'r ecosystem hon yn cwmpasu 54% o Gymru. Y brif ran yw glaswelltir wedi'i wella gan amaethyddiaeth. Rheolir yr ecosystem yn bennaf ar gyfer cynhyrchu bwyd, yn enwedig cynhyrchu da byw ar gyfer cig a llaeth.

Mae ffermdir caeedig yn ecosystem a reolir yn ddwys gydag ardaloedd bach o werth uchel o ran bioamrywiaeth fel:

  • Gwrychoedd
  • Perllannau traddodiadol
  • Porfeydd coediog
  • Parcdir
  • Tir âr wedi'i reoli'n helaeth

Mae cynhyrchiant amaethyddol wedi aros yn gymharol sefydlog dros y ddau ddegawd diwethaf. Mae darparu bwyd yn cael effaith negyddol ar wasanaethau ecosystemau eraill. Gall allyriadau amonia a dŵr ffo achosi llygredd i dir, dŵr ac aer. Mae hyn, ynghyd â phlannu cnydau a glaswelltir prin ei rywogaethau, yn arwain at golli bioamrywiaeth frodorol.

Mae amaethyddiaeth yn wynebu her fawr o ran lleihau ei chyfraniad at newid yn yr hinsawdd. Mae angen iddi leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr ac mae ganddi rôl i'w chwarae wrth storio carbon.

Gallai defnyddio maetholion yn fwy effeithlon ar raddfeydd caeau, ffermydd a dalgylchoedd leihau llygredd gwasgaredig a gwella cyflwr y pridd heb effeithio ar faint o fwyd a gynhyrchir. Fodd bynnag, mae angen newidiadau systemig i arferion amaethyddol cyfredol er mwyn mynd i'r afael yn llawn â'r argyfyngau natur a hinsawdd.

Beth sydd ar gael nawr

Mae'r prif negeseuon, yn cynnwys y pwysau, yr effeithiau a'r cyfleoedd i weithredu, wedi'u crynhoi yn y gofrestr adnoddau naturiol briodol.

Beth sy'n dod ym mis Mawrth 2021

Bydd y bennod lawn ar gael ym mis Mawrth 2021.

Bydd y bennod hon yn archwilio cyflwr presennol tir amaethyddol cynhyrchiol yng Nghymru. Bydd yn edrych ar yr hyn y gellir ei wneud i wella gwydnwch a gwasanaethau ecosystemau. Gyda chamau gweithredu sy'n cynnwys amrywiaethu'r defnydd o'r tir, rheoli priddoedd a maetholion a defnyddio arferion ffermio arloesol a chynaliadwy, gellir gwella cynhyrchiant a diogelu'r amgylchedd.

A description of additional evidence needed for the assessment will also be published.