Gwelliannau arfordirol newydd yn helpu natur i ailadeiladu'r cors heli coll yng Nglanfa Fawr Tredelerch

Contractwyr yn adfer polderau

Mae gwaith atgyweirio polderau gwaddodi yng Nglanfa Fawr Tredelerch yn helpu i ailadeiladu sylfeini ecosystem ffyniannus o gors heli ar ymyl Aber Afon Hafren, gan greu cynefin i fywyd gwyllt tra'n darparu manteision ehangach i wydnwch hinsawdd, storio carbon a diogelu'r arfordir.

Corsydd heli yw un o gynefinoedd arfordirol mwyaf gwerthfawr Cymru. Mae'n gynefin i adar, pysgod a bywyd gwyllt arall, yn storio carbon yn ei phriddoedd, ac yn amsugno egni tonnau yn ystod stormydd, gan leihau'r risg o lifogydd arfordirol.

Mae polderau gwaddodi yn strwythurau syml wedi'u ffensio sy'n gweithio gyda symudiad naturiol y llanw. Wrth i ddŵr lifo i mewn ac allan, mae'r ffens yn ei arafu, gan ganiatáu i fwd a silt setlo a chronni dros amser. Wrth i'r tir godi'n raddol, daw'r amodau'n addas i blanhigion y gors heli sefydlu a lledaenu'n naturiol.

Gwnaed y gwaith diweddaraf gan gontractwyr ar ran Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), gan atgyweirio rhannau o'r polderau a ddifrodwyd gan stormydd y gaeaf a chynyddu uchder rhannau o'r ffens.

Yn 2024, adferwyd dwy adran o bolderau presennol ac adeiladwyd tair adran newydd, gan greu tua dau gilometr o ffens. Fodd bynnag, cywasgodd y pren prysgwydd yn fwy na'r disgwyl ac ni chyrhaeddodd uchder y dyluniad gwreiddiol. Canolbwyntiodd y gwaith diweddaraf ar ran fawr o'r strwythurau hyn.

Drwy gynyddu uchder y pren prysgwydd, bydd mwy o ddŵr yn cael ei gadw o fewn y caeau polder a bydd mwy o waddodion yn cael ei ryddhau, gan gynyddu’r potensial i adfer morfeydd heli.

Mae'r gwaith yn rhan o Brosiect Polderau Glanfa Fawr Tredelerch, sy'n cael ei gyflawni gan CNC ac sy'n cael ei ariannu drwy Raglen Rhwydweithiau Natur Llywodraeth Cymru.

Mae monitro cynnar yn awgrymu bod y polderau yn parhau i gefnogi'r amodau sydd eu hangen ar gyfer datblygiad y corsydd heli. Bydd arolygon llystyfiant a gwaith monitro arall yn parhau i olrhain sut mae'r cynefin yn ymateb ac yn gwella'r ddealltwriaeth o sut y gall polderau gwaddodi gefnogi adfer cynefinoedd.

Dywedodd Lily Pauls, Arweinydd Tîm Prosiectau Morol NRW:
"Er bod y gwaith ar raddfa fawr ac yn ddwys, mae'r syniad y tu ôl i bolderau yn syml. Maent yn helpu'r llanw i adael ychydig ohono'i hun ar ôl, gan ddal y mwd a'r silt sydd eu hangen i adeiladu cynefin newydd yn y gors heli yn raddol. Yna mae hyn yn cynnal amrywiaeth o fywyd gwyllt arbennig gan gynnwys llyrlys cyffredin a lafant môr.
"Mae'n newid bach i symudiad dŵr, ond dros amser gall wneud gwahaniaeth mawr i fywyd gwyllt, storio carbon a gwydnwch ein harfordir."

Mae'r prosiect yn helpu i adeiladu tystiolaeth ar ddulliau ymarferol, cost-effeithiol o adfer cynefinoedd arfordirol a bydd yn llywio penderfyniadau yn y dyfodol ynghylch lle y gellid defnyddio technegau tebyg mewn mannau eraill yng Nghymru.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru