Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig-gleisiad a Fan Frynych, ger Aberhonddu

Lle gwyllt a chreigiog sy'n gartref i rai sydd wedi goroesi ers oes yr iâ

Woman walking along a trail at Craig Cerrig Gleisiad a Fan Frynych National Nature Reserve

Trosolwg

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig-gleisiad a Fan Frynych ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Ychydig gannoedd o fetrau o'r A470 brysur, fe gewch eich amgáu mewn amffitheatr gysgodol, atmosfferig a grëir gan glogwyni uchel, creigiog Craig Cerrig-gleisiad.

Mae gweundiroedd agored Fan Frynych yn gwahanu'r ardal hon oddi wrth ail len o glogwyni, sydd yr un mor ysblennydd, yng Nghraig Cwm Du.

Mae safle picnic ger mynedfa'r warchodfa.

Mae toiledau a chaffi yng Nghanolfan Ymwelwyr Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn Libanus, sy’n daith fer yn y car o’r warchodfa, ac yn y maes parcio gyferbyn â chanolfan addysg awyr agored Storey Arms.

Tirwedd ddramatig a grëwyd gan rewlifoedd

Cerfiwyd y cwm hwn gan rewlif yn ystod yr oes iâ ddiwethaf.

Wrth i’r iâ doddi, tua 18,000 o flynyddoedd yn ôl, daeth waliau creigiog serth Craig Cerrig-gleisiad i’r golwg.

Beth amser yn ddiweddarach daeth tirlithriad trychinebus â miliynau o dunelli o’r graig i lawr y llethrau.

Dengys olion archeolegol bod pobl wedi byw yn ardal y warchodfa ers miloedd o flynyddoedd.

Mae olion ffordd Rufeinig a ffermydd diweddarach i’w gweld yn ogystal â chytiau o’r Oes Haearn.

Amrywiaeth gyfoethog o blanhigion

Mae'r llethrau creigiog serth, y sgarpiau miniog a’r creigiau’n gartref i blanhigion arctig-alpaidd prin. Dyma’u lleoliad mwyaf deheuol yn y DU ac nid ydynt i’w canfod eto tan yr Alpau.

Mae blodau gwyllt arctig-alpaidd yn tyfu ar y clogwyni creigiog sy'n wynebu'r gogledd. Mae’r rhain yn cynnwys y tormaen glasgoch, y tormaen mwsoglaidd, glesyn y gaeaf danheddog a’r dduegredynen werdd.

Mae'r clogwyni yn goetir fertigol i bob pwrpas, gyda choed a llwyni drain, criafol, onnen a’r gerddinen wen brin.

Mae yna hefyd amrywiaeth rhyfeddol o gyfoethog o flodau gwyllt a llawer o wahanol fwsoglau a llysiau'r afu.

Pigion tymhorol

Mae'r cyfnod o ddechrau’r gwanwyn hyd ganol haf yn amser gwych i fwynhau amrywiaeth ysblennydd y warchodfa o flodau gwyllt ac adar, gan gynnwys yr hebog tramor, y cudyll coch, y rugiar goch a’r fwyalchen y mynydd brin.

Yn ystod mis Awst a Medi mae'r bryniau'n ddisglair o flodau’r grug.

Gwarchodfa natur genedlaethol

Mae Gwlyptir Casnewydd yn Warchodfa Natur Genedlaethol.

Mae Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yn lleoedd sydd â rhai o'r enghreifftiau gorau o gynefinoedd bywyd gwyllt a nodweddion daearegol.

Mae dros 70 o Warchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru.

Dysgwch fwy am Warchodfeydd Natur Cenedlaethol.

Cau a dargyfeirio

Sylwch os gwelwch yn dda:

  • Weithiau mae angen i ni gau neu ddargyfeirio llwybrau er mwyn eich diogelwch, tra byddwn yn gwneud gwaith cynnal a chadw neu weithrediadau coedwig
  • O dro i dro mae'n bosibl y bydd yn rhaid i ni gau safle mewn tywydd eithafol, fel gwyntoedd mawr neu eira a rhew, oherwydd y perygl o anaf i ymwelwyr neu staff
  • Cofiwch ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau ar y safle bob amser a gwnewch yn siŵr eich bod yn dilyn unrhyw arwyddion dargyfeirio dros dro sydd mewn grym

Llwybrau cerdded

Llwybr Dan y Clogwyn

1½ milltir, 2.5 cilomedr, cymedrol

Cerddwch ar hyd y llwybr hwn at waelod llethrau creigiog Craig Cerrig-gleisiad ac yn ôl er mwyn profi mawredd y dirwedd hon. Mae'r daith gerdded hon yn cynnwys dringfa o 400 troedfedd (120 metr).

Llwybr y Garreg Las

2¼ milltir, 3.5 cilomedr, anodd

Cewch syniad gwych o uchder creigiog Craig Cerrig-gleisiad, o bell ac agos, ar y llwybr cylchol hwn sydd â dringfa o 860 troedfedd (260 metr). Mae llwybr gorllewinol dewisol yn ymuno â llwybrau i'r gogledd tuag at bwynt trig Fan Frynych neu i’r de i'r clogwyni a Ffordd y Bannau (taith gerdded bell o 95 milltir).

Llwybrau eraill

Os oes gennych fap a’ch bod awydd taith hirach, mae llwybrau sy'n arwain i fyny i wastadedd Fan Frynych a drosodd i Graig Cwm Du.

NRW Craig Cerrig Gleisiad Panel

Sut i gyrraedd yma

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Craig Cerrig-gleisiad a Fan Frynych tua saith milltir i'r de o Aberhonddu.

Cyfarwyddiadau

Cilfan fawr gerllaw'r A470 yw’r man gorau i ddechrau eich ymweliad.

Os ydych yn teithio o Aberhonddu, mae'r gilfan ar y dde, tua saith milltir i'r de o Aberhonddu.

Os ydych yn teithio o Ferthyr Tudful, mae'r gilfan ar y chwith, ddwy filltir i'r gogledd o ganolfan weithgareddau awyr agored Storey Arms.

Y cyfeirnod grid OS yw SN 971 222.

Maes parcio

Mae cilfan fawr ger mynedfa’r warchodfa.

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae bysiau sy’n teithio rhwng Merthyr Tudful ac Aberhonddu yn stopio ar yr A470, ger mynedfa’r warchodfa.

Ewch i www.traveline.cymru am fanylion trafnidiaeth gyhoeddus

Darganfod mwy

Cysylltu â ni

Ffôn: 0300 065 3000

Ebost: ymholiadau@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

 

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.