Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Ardal CNC

De-orllewin

Dyddiad y Cais

9/08/2013

Manylion yr ymgeisydd

Nasser Alanizy

Crynodeb o’r cynnig

Mae’r ymgeisydd wedi gwneud cais i osod a gweithredu cynllun ynni dŵr newydd ar Afon Clydach ym Melin Wlân Mynachlog Nedd, Castell-nedd. Bydd y cynllun yn cynnwys codi uchder y gored 0.8 metr (m) o 22.5m i 23.3m AoD. Bydd siambr dderbyn, yn mesur 1.6m wrth 6m, gyda sgrin 6 milimedr, ar lan yr afon ar yr ochr chwith tua 12m i fyny’r afon o’r gored; mae’r cynllun hefyd yn cynnwys pibell cyflenwad disgyrchiannol, pwerdy (nas ystyrir ar gyfer y ceisiadau am drwydded tynnu a chronni dŵr, ond sydd ei angen fel rhan o’r cynllun er mwyn gweithredu), tyrbin, sianel i gario dŵr o’r gwaith (tailrace) a strwythur gollwng. Gwnaed cais am lif gweddilliol Q95 (61 litr yr eiliad), a fydd yn llifo dros gored wastad ac yn cael ei diogelu drwy synwyryddion lefel, ac am dynnu 100% o’r llif sydd ar gael uwchlaw Q95 gydol y flwyddyn hyd at uchafswm o 618 litr yr eiliad (l/e) (100% o’r llif Cymedrig (Qcymedrig).

Bydd yr holl ddŵr sy’n cael ei dynnu yn cael ei ddychwelyd i Afon Clydach yng Nghyfeirnod Grid Cenedlaethol SS 73734 98100, tua 33m i lawr yr afon o’r pwynt tynnu.

*Q95 yw gwerth llif isel sy’n golygu bod y llif yn fwy na hyn 95% o’r amser.

Ffynhonnell Gyflenwi

Dŵr mewndirol (afon) a adwaenir fel Afon Clydach ym Melin Wlân Mynachlog Nedd, Heol Taillwyd, Castell-nedd.

Man tynnu a meintiau

Man tynnu – Cyfeirnod Grid Cenedlaethol SS 73715 98118
Cyfansymiau – 53,396 metr ciwbig y diwrnod
 11,746,944 metr ciwbig y flwyddyn
 Ar gyfradd o 618 litr yr eiliad

Dull tynnu dŵr

Gwaith derbyn yn cynnwys siambr dderbyn newydd a phibell cyflenwad disgyrchiannol â diamedr mewnol heb fod yn fwy na 600 milimetr.

Pwrpas tynnu dŵr

Cynhyrchu ynni.

Cyfnod tynnu dŵr

Gydol y flwyddyn.

Cefndir yr achos

Ystyriwyd ymholiad cyn-ymgeisio a gyflwynwyd ym mis Mai 2012 ar gyfer cynllun ynni dŵr ar gored a fyddai’n lleihau’r hyd 5m. Dywedodd Asiantaeth yr Amgylchedd, rhagflaenydd CNC, ym mis Mehefin 2012, nad oedd ganddynt unrhyw wrthwynebiad i’r cynnig mewn egwyddor. Hysbyswyd yr ymgeisydd y byddai angen Asesiad o Ganlyniadau Llifogydd i gefnogi’r cais ffurfiol.

Cyflwynodd yr ymgeisydd gais dilys ar 9 Awst 2013 ar gyfer cynnig diwygiedig, a fyddai’n lleihau’r hyd 33m. Cyflwynwyd Asesiad o Ganlyniadau Llifogydd i CNC ym mis Hydref 2013 a gwnaed diwygiadau pellach i’r newidiadau arfaethedig i’r gwaith cronni ym mis Tachwedd 2013.

Gofynnwyd i CNC ystyried cynnig newydd ym mis Rhagfyr 2013 a mis Ionawr 2014. Fodd bynnag, o ystyried y newid sylweddol, heb fawr ddim gwybodaeth ategol a’r ffaith ei bod hi’n hwyr iawn yn y broses benderfynu, argymhellodd CNC y dylai’r ymgeisydd dynnu’r cais yn ôl a chyflwyno ymholiad cyn-ymgeisio ynglŷn â’r cynnig newydd.

Cyfiawnhad meintiau

Mae’r ymgeisydd wedi gwneud cais i dynnu ar y gyfradd uchaf posibl o 618 litr yr eiliad (l/e) (Qcymedrig) sy’n cyd-fynd â chanllawiau arfer da ynni dŵr Asiantaeth yr Amgylchedd sy’n argymell na ddylai cyfaint y dŵr sy’n cael ei dynnu fod yn fwy na Qcymedr. Mae’r llif gweddilliol o Q95 a gynigir yn cyd-fynd â’r amcangyfrif y cytunwyd arno o 61 l/e. Mae’r cyfanswm blynyddol sydd mewn golwg gyfwerth â 220 gwaith y cyfaint dyddiol mwyaf a gynigir sydd hefyd yn cyd-fynd â’r canllawiau arfer da.

Mae’r cyfrifiadau pŵer yn dangos y bydd y cynllun yn cynhyrchu 30 cilowat ar y mwyaf. Mae hyn yn seiliedig ar y tyrbinau’n gweithredu ar effeithlonrwydd o 72%, sy’n cael ei ystyried yn amcan rhesymol o effeithlonrwydd ar gyfer y math o dyrbin sydd dan sylw. 

Felly, ystyrir bod y cyfansymiau yn y cais yn rhesymol ac yn gwbl gyfiawn.

Asesu adnoddau

Statws asesiad o adnoddau y Strategaeth Rheoli Tynnu Dŵr Dalgylch (CAMS) ar gyfer yr ardal hon yw ‘dŵr ar gael’. Polisi ‘CAMS’ ar hyn o bryd yw parhau i roi trwyddedau heb gyfyngiadau nes bod y dŵr gweddilliol sydd ar gael wedi’i glustnodi. Wedi hynny, rhoddir trwyddedau pellach gydag amod llif ‘annibynnol’. Mae polisi CAMS yn dweud hefyd nad yw’r broses CAMS yn golygu nad oes angen asesiad o’’r effaith leol.

Asesiad o effaith y cynnig

Roedd angen Asesiad o Ganlyniadau Llifogydd gan yr ymgeisydd er mwyn sicrhau na fyddai perygl uwch o lifogydd o ganlyniad i’r cynllun ynni dŵr mewn golwg. Cyflwynodd yr ymgeisydd asesiad o’r fath ar 22/10/2013. Nid oedd yn rhoi sylw digonol i effaith codi’r gored ar y perygl o lifogydd. Cafodd yr ymgeisydd wybod yr un diwrnod bod angen rhagor o wybodaeth sy’n asesu effaith codi brig y gored. Cynhaliwyd trafodaethau pellach am ofynion yr asesiad rhwng CNC ac asiant yr ymgeisydd bryd hynny ar 4 a 5 Tachwedd 2013.

Cyflwynwyd dadansoddiad pellach (taflen gyfrifo) o lifoedd, yn ystyried effaith ôl-ddŵr codi’r gored, ar 02/12/2013. Ar ôl ystyried y wybodaeth a gyflwynwyd, ymatebodd CNC a dweud bod y data llif a gyflwynwyd fel rhan o’r asesiad yn cael ei ystyried yn is o dipyn nag amcangyfrifon CNC o’r llif ac felly nid yw’n addas.

Tan i ni gael dadansoddiad pellach, yn seiliedig ar lifoedd sy’n briodol i’r dalgylch hwn, ni all CNC asesu a fydd codi brig y gored yn cael effaith niweidiol ar eiddo a thir trydydd parti drwy godi lefel y dŵr i fyny’r afon. Hyd yma, nid oes unrhyw wybodaeth bellach wedi dod o law felly bydd y cais i gronni dŵr yn cael ei wrthod oherwydd y posibilrwydd o achosi perygl o lifogydd ar dir ac eiddo trydydd parti o ganlyniad i’r cynnig i godi uchder y gored bresennol 0.8 metr.

Mae CNC wedi asesu’r lluniau a gyflwynwyd gyda’r cais gwreiddiol sy’n dangos na fydd modd tynnu’r dŵr gan ddefnyddio’r dull derbyn sydd mewn golwg heb godi’r gored, a hynny oherwydd lefelau wyneb i waered y strwythur derbyn sydd yn y cynnig. Felly bydd y cais am drwydded tynnu dŵr yn cael ei wrthod gan nad yw hi’n ffisegol bosibl i  dynnu dŵr heb godi’r gored a byddai rhoi’r drwydded tynnu dŵr yn golygu bod adnoddau dŵr yn cael eu rhwymo’n ddiangen.

Ynghyd â’r uchod, nid yw’r ymgeisydd wedi cyflwyno digon o dystiolaeth i ddangos bod ganddo hawl mynediad i’r pwynt tynnu dŵr. Felly dyma reswm arall dros wrthod y drwydded tynnu dŵr.

Ymgynghoriad Statudol

Ni chodwyd unrhyw bryderon gan unrhyw un o’r cyrff allanol yr ymgynghorwyd â nhw wrth benderfynu ar y cais hwn.

Sylwadau Allanol

Cafodd y cynnig ei hysbysebu yn y South Wales Evening Post ar 23 Medi 2013. Cafwyd dau lythyr ynglŷn â’r cais hwn. Codwyd y pryderon canlynol.

 

 Pryder  Sylwadau CNC
Hawliau Mynediad: Mae’r ddau lythyr yn codi pryderon nad yw’r ymgeisydd yn berchen ar y tir ger y cwrs dŵr na’r ynys sy’n union uwchlaw’r gored a fyddai’n dioddef llifogydd. Ar ôl gwirio gyda’r Gofrestrfa Tir, na lwyddodd i gadarnhau bod yr ymgeisydd yn berchen ar y tir ger y pwynt tynnu dŵr, nid oes rhagor o wybodaeth wedi’i chyflwyno sy’n bodloni CNC bod gan yr ymgeisydd hawl mynediad i’r pwynt tynnu dŵr felly dyma un o’r rhesymau dros wrthod y cais am drwydded tynnu dŵr.
Llifogydd/perygl o lifogydd: Roedd y ddau lythyr yn mynegi pryderon y bydd y cynnig i godi’r gored yn arwain at lifogydd ar yr ynys ac mewn gerddi glan afon yn y cwm. Gan nad yw’r ymgeisydd wedi darparu Asesiad o Ganlyniadau Llifogydd priodol, ni all CNC ddod i’r casgliad nad oes perygl o lifogydd ar dir ac eiddo trydydd parti felly gwrthodir y cais am drwydded i gronni dŵr.
Lefelau dŵr: Mae pryderon wedi’u mynegi nad oes modd rheoli lefel y dŵr yn yr afon ac mae’n amrywio o lif llifogydd i lif bach iawn yn dibynnu ar y tywydd. Pe bai trwydded tynnu dŵr yn cael ei rhoi ar gyfer hyd wedi’i leihau o 33m byddai’n destun amod llif gweddilliol (Q95) i warchod y llif isel yn yr hyd wedi’i leihau ac amod rhannu llif o 60%. Roedd CNC yn cytuno ag amcangyfrifon yr ymgeisydd o lif yn ystod yr ymholiad cyn-ymgeisio a dylai’r ymgeisydd fod yn ymwybodol o duedd y dalgylch i ddioddef fflachlifau. Byddai’r amodau llif gweddilliol a rhannu llif yn cael eu pennu ar lefel sy’n cael ei hystyried yn briodol i warchod ecoleg unrhyw hyd sy’n cael ei leihau.
Ardal Lletem Las Ddynodedig: Roedd y ddau lythyr yn mynegi pryderon am fod yr ardal yn ardal lletem las ddynodedig.

Mae CNC wedi ystyried y pryder hwn. Lletemau glas yw’r ardaloedd agored o gwmpas a rhwng rhannau o aneddiadau, sy’n rhannu cefn gwlad ac ardaloedd adeiledig, yn atal llefydd cyfagos rhag uno a gallant hefyd gynnig cyfleoedd hamdden. Bydd y cais i osod cynllun ynni dŵr yn cael ei sgrinio ar wahân fel cais cynllunio gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol a bydd hyn yn edrych ar faterion ehangach yn ymwneud â defnydd tir a Lletemau Glas. Mae’r Awdurdod Cynllunio’n ymwybodol o’r pryderon a dylent gael eu hystyried fel rhan o’r cais cynllunio sydd ar wahân i’r ceisiadau am drwydded tynnu a chronni dŵr.

 

Pwysigrwydd hanesyddol y rhaeadr: yn ôl un o’r llythyrau ddaeth i law, mae’r rhaeadr ym Melin Wlân Mynachlog Nedd yn safle o bwysigrwydd hanesyddol.

 

Mae CNC wedi ystyried y pwynt hwn ac wedi canfod bod gan y felin wlân ei hun arwyddocâd hanesyddol ond nad yw’r gored wedi’i rhestru fel nodwedd ag arwyddocâd hanesyddol. Er nad yw’r gored ei hun wedi’i rhestru mae’n gysylltiedig â’r felin a gallai effeithio ar leoliad yr adeilad rhestredig. Mae gored Gwaith Haearn Mynachlog Nedd, ymhellach i lawr yr afon, yn Heneb Gofrestredig ac felly mae iddi bwysigrwydd hanesyddol mawr. O’r herwydd, ymgynghorwyd ag Ymddiriedolaeth Archaeolegol Morgannwg Gwent, ond ni chafwyd ymateb.

 

Perygl i fywyd gwyllt: mae un llythyr wedi codi pryderon am berygl i’r Trochydd a’r Crëyr Glas, gyda’r ddau aderyn yn bwydo yn y dyfroedd bas ar ben ucha’r rhaeadrau.

 

Ni fyddai lefelau’r dŵr y tu ôl i’r gored yn cael eu heffeithio, gan y byddent yn cael eu cronni y tu ôl i frig y gored, a byddai cynefin bwydo’r trochydd yn ddiogel.

Hawliau a Warchodir

Ni nodwyd unrhyw hawliau a warchodir neu ddefnyddwyr cyfreithlon y gallai’r cynnig hwn amharu arnynt. 

Materion Cadwraeth

Mae CNC o’r farn nad yw’r cynnig yn debygol o gael unrhyw effaith ar safleoedd sydd wedi’u dynodi o dan y Rheoliad Cynefinoedd neu’r Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy. Ni nodwyd unrhyw safleoedd dynodedig gan yr Offeryn Sgrinio Risg neu Easimap. 

Costau/Buddion

Ni ystyrir bod y cynnig yn cael effaith niweidiol ar bobl eraill sydd â thrwydded tynnu dŵr neu sy’n defnyddio’r dŵr yn gyfreithlon, ond ni all y CNC farnu na fydd effaith andwyol ar dir neu eiddo trydydd parti felly bydd y cais am drwydded cronni dŵr yn cael ei wrthod.

Ni fydd y strwythur derbyn dŵr sydd mewn golwg yn gallu tynnu dŵr heb i’r gored gael ei chodi a chan fod y cais am drwydded cronni dŵr yn cael ei wrthod hefyd, nid oes angen rhoi’r drwydded tynnu dŵr oherwydd byddai’n rhwymo adnoddau dŵr yn ddiangen ar gyfer gwaith tynnu nad yw’n ffisegol bosibl.

Bioamrywiaeth a datblygu cynaliadwy

Mynegwyd pryderon am yr effaith ar ecoleg oherwydd y bwriad i dynnu 100% o’r dŵr uwchlaw Q95 hyd at y gyfradd endynaidd uchaf y gwnaed cais amdani gyda hyd wedi’i leihau o 33m. Oherwydd y newid yn y cynnig ers yr ymholiad cyn-ymgeisio, mae asesiad wedi’i gwblhau yn defnyddio’r fethodoleg Trwyddedu Tynnu Dŵr drwy ddefnyddio Sgorio Ecolegol (WALES) ar gyfer yr hyd wedi’i leihau (33m) fel rhan o’r broses benderfynu. Gyda sgôr WALES o 27 (13 ar gyfer ecoleg yn sgil presenoldeb y teuluoedd canlynol o infertebratau; Heptageniidae, Ephemerellidae, Leuctridae, Perlodidae, Rhyacophilidae, Goeridae), daethpwyd i’r casgliad mai gwaith tynnu dŵr band C (60%) fyddai’n briodol i amddiffyn ecoleg yn yr hyd wedi’i leihau.

Lles Cymdeithasol ac Economaidd cymunedau gwledig

Er y gall cynlluniau ynni dŵr gael effaith gadarnhaol ar les cymdeithasol ac economaidd cymunedau lleol, ni all CNC ddod i’r casgliad, yn yr achos hwn, na fydd effaith andwyol ar y gymuned leol yn sgil y cynnig hwn. Cafwyd dau lythyr gan y cyhoedd yn cyflwyno sylwadau ac nid yw CNC wedi llwyddo i fynd i’r afael â phob un o’r pryderon a leisiwyd.

Casgliad ac argymhelliad

Mae CNC wedi dewis gwrthod y ceisiadau am y rhesymau canlynol:

Y cais am drwydded cronni dŵr:

  • Nid yw’r ymgeisydd wedi cyflwyno Asesiad o Ganlyniadau Llifogydd (FCA) priodol yn unol â TAN 15 felly ni all CNC ddod i’r casgliad na fydd y cynnig yn cynyddu’r perygl o lifogydd neu’n cael effaith niweidiol ar eiddo/tir trydydd parti

Y cais am drwydded tynnu dŵr:

  • Ni fydd y strwythur derbyn sydd mewn golwg yn gallu tynnu dŵr heb i’r gored gael ei chodi ac, oherwydd bod y cais am drwydded cronni dŵr yn cael ei wrthod hefyd, byddai rhoi trwydded tynnu dŵr yn rhwymo adnoddau dŵr yn ddiangen ar gyfer gwaith tynnu dŵr nad yw’n bosibl yn ffisegol
  • Nid oes gan yr ymgeisydd ‘ofyniad rhesymol’ am y drwydded (adran 38(3)(b) Deddf Adnoddau Dŵr 1991) gan fod y cais am drwydded cronni dŵr wedi’i wrthod ac felly ni all y cynllun ynni dŵr fynd yn ei flaen
  • Nid yw’r ymgeisydd wedi cyflwyno digon o dystiolaeth i ddangos bod ganddynt Hawl Mynediad i’r pwynt tynnu dŵr

Mewn ymateb i’r ‘cynnig newydd’ a awgrymwyd gan yr ymgeisydd yn hwyr yn y cyfnod penderfynu estynedig ac oherwydd y manylion prin sydd wedi dod i law hyd yma, mae CNC wedi argymell bod yr ymgeisydd yn cyflwyno ymholiad cyn-ymgeisio ar gyfer y cynnig newydd.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.