Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Datganiad Penderfyniad Adnoddau Dŵr ar gyfer amrywiad arfaethedig i’r cynllun pŵer hydrodrydanol ar Afon Teifi

Yn y ddogfen hon, mae Cyfoeth Naturiol Cymru (‘CNC’) yn golygu Corff Adnoddau Naturiol Cymru (‘y Corff’) a sefydlwyd gan Erthygl 3 Gorchymyn Corff Adnoddau Naturiol Cymru (Sefydlu) 2012.

Sylwer, ar 1 Ebrill 2013, bod y swyddogaethau a gyflawnid cyn hynny gan Gyngor Cefn Gwlad Cymru (‘CCGC’), Comisiwn Coedwigaeth Cymru (‘CGC’), a swyddogaethau Asiantaeth yr Amgylchedd o fewn Cymru (‘AA/AAC’), (CCGC, CGC ac AA/AAC ynghyd ‘y Cyrff Etifeddol’) wedi cael eu trosglwyddo i CNC.

Wrth ddod i benderfyniad ar y cais hwn, mae CNC wedi cyflawni ei ddyletswyddau a’i bwerau dan Ddeddf Adnoddau Dŵr 1991 (fel y’i diwygiwyd) a Deddf yr Amgylchedd 1995 ac wedi ystyried canllawiau a gyhoeddwyd gan y Cyrff Etifeddol lle roedd hynny’n berthnasol.

Rhifau’r ceisiadau: WPCC30 (Tynnu Dŵr) a WPCC60 (Cronni Dŵr) 

Rhifau’r trwyddedau: 22/62/02/0041 (Tynnu Dŵr) a WA/062/0002/003 (Cronni Dŵr)

Ardal CNC: De-orllewin

Dyddiad y cais: 28/03/2013

Manylion yr ymgeisydd: Steve Hack

Crynodeb o’r cynnig: Cafodd trwydded tynnu dŵr 22/62/02/0041 ei chyhoeddi yn 1991 yn awdurdodi tynnu dŵr ar gyfer cynhyrchu pŵer (hydrobŵer) ar gyfradd yn cyfateb i 1,000 litr yr eiliad (l/e). Nid oes dyddiad terfyn ar y drwydded ac mae’n dal i fod yn ddilys. Mae’r tynnu dŵr yn digwydd ar fewnlif ffrwd melin sy’n bodoli eisoes ar Afon Teifi a cheir cored yno eisoes. Mae’r ymgeisydd wedi gwneud cais am 1) amrywiad cynyddol o’r meintiau tynnu dŵr a nodir yn ei drwydded a 2) gwneud newidiadau i’r gored bresennol ar yr ochr chwith agosaf at y ddyfrffos er mwyn hwyluso’r cynnydd o ran tynnu dŵr. Mae gofyn cael trwydded cronni dŵr ar gyfer y newidiadau i’r gored, sy’n destun cais ar wahân, ond ymdrinnir ag ef yn yr adroddiad hwn. Ymdrinnir â’r cynnydd o ran faint o ddŵr a dynnir drwy amrywio’r drwydded bresennol.

Roedd y cais gwreiddiol a gyflwynwyd yn annerbyniol yn dilyn y broses ymgynghori a hysbysebu ac felly cyflwynwyd cais diwygiedig.

Cynigir y bydd y cynllun hydrobŵer sy’n gysylltiedig â’r tynnu dŵr yn cynnwys y gored bresennol (gan gynnwys yr hollt a’r bwlch presennol) gydag adran wedi’i hailalinio, dyfrffos a Thyrbein Sgriw Archimedeaidd 4 llafn 4.2 metr (m) o ran diamedr. Defnyddir system reoli awtomatig i sicrhau llif gweddilliol Q85 (3,730 litr yr eiliad [l/e]) a chyfundrefn tynnu dŵr o 50% o’r llif sydd ar gael uwchlaw Q85 hyd at uchafswm o 9,000 l/e (45% o Qmean).

Bydd yr holl ddŵr a dynnir yn dal i gael ei ddychwelyd i Afon Teifi yng Nghyfeirnod Grid Cenedlaethol (CGC) SN 38537 39231, tua 88m i lawr yr afon o’r man lle tynnir y dŵr.

Roedd y drwydded bresennol (trwydded ‘sylfaen’) yn ddarostyngedig i broses Adolygu Caniatâd y Gyfarwyddeb Cynefinoedd (HD RoC) oedd yn cael ei chynnal gan Asiantaeth yr Amgylchedd (AA) (un o gyrff etifeddol CNC). Wrth i AA ddod yn ymwybodol bod y cais amrywio hwn am gael ei gyflwyno, cytunwyd gyda Deiliad y Drwydded y byddai unrhyw newidiadau oedd yn ofynnol gan HD RoC yn cael eu gwneud wrth i’r drwydded gael ei hamrywio. Mae’r newidiadau yn golygu ychwanegu amodau llif gweddilliol er mwyn diogelu llifoedd isel ac amrywioldeb llif er mwyn diogelu nodweddion Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) Afon Teifi.

*Mae Q85 yn werth llif isel sy’n golygu bod y llif yn uwch na hyn 85% o’r amser.
Ffynhonnell y Cyflenwad: Dŵr mewndirol (afon) a elwir yn Afon Teifi ym Melin Alltcafan, Pentre Cwrt, Llandysul, Sir Gaerfyrddin.
Mannau tynnu dŵr, a faint a dynnir: Yng Nghyfeirnod Grid Cenedlaethol SN 38618 39208

777,600 metr ciwbig y dydd
209,174,400 metr ciwbig y flwyddyn

Ar gyfradd ddi-oed heb fod yn hwy na 9,000 litr yr eiliad.
Dull tynnu dŵr: Llif disgyrchiant i sianel agored yn arwain at dyrbein sgriw Archimedes pedwar llafn wedi’i reoli gan sensor lefel, system reoli awtomatig a llifddor.
Pwrpas y tynnu dŵr: Cynhyrchu pŵer.

Cyfnod y tynnu dŵr: Trwy gydol y flwyddyn.

Hanes y cais:  Cynhaliwyd trafodaethau cyn cyflwyno’r cais yn arwain hyd at Ebrill 2013 am gynnydd i’r cyfeintiau tynnu dŵr y ceir trwydded ar eu cyfer ar hyn o bryd, Cynghorodd rhagflaenydd CNC, Asiantaeth yr Amgylchedd, ym mis Tachwedd 2011 na fyddai’r cynnig i dynnu 100% o’r llif uwchlaw Q85 hyd at 9,000 litr yr eiliad yn dderbyniol mewn safle mor sensitif gan na ellir achosi effaith andwyol i fudo pysgod a’r Ardal Cadwraeth Arbennig. Cynhaliwyd trafodaethau pellach a chynghorwyd Deiliad y Drwydded ym mis Ionawr 2012, oherwydd dynodiad Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) y safle, y byddai gofyn i’r gyfundrefn tynnu dŵr sicrhau na fyddai mwy na 50% o’r llif oedd ar gael uwchlaw Q85 hyd at 9,000 litr yr eiliad yn cael ei dynnu. Diben hyn oedd sicrhau bod llifoedd addas yn parhau i fod yn yr afon ar gyfer mudo pysgod.

Cyflwynodd yr ymgeisydd gais dilys ar 28 Mawrth 2013 am amrywiad i’r drwydded tynnu dŵr bresennol ac am drwydded cronni dŵr newydd (oedd yn ofynnol yn sgil y newidiadau arfaethedig i’r gored bresennol). Roedd y cais a’r wybodaeth ategol a gyflwynwyd ar 28 Mawrth 2013 yn awgrymu bod yr ymgeisydd yn gwneud cais i dynnu 100% o’r llif oedd ar gael uwchlaw Q85 (3,430 l/e) hyd at uchafswm cyfradd tynnu dŵr di-oed o 9,000 litr yr eiliad ac roedd y cynnig yn cynnwys gosod ysgol bysgod newydd i ganiatáu ar gyfer mudo pysgod. Roedd y cyfaint blynyddol y gwnaed cais ar ei gyfer yn cyfateb i 280 diwrnod o dynnu dŵr bob blwyddyn. Hysbysebwyd y cais yn seiliedig ar y cynnig hwn.

Canlyniad y broses ymgynghori a hysbysebu oedd nad oedd y cais, fel y’i cyflwynwyd ar 28 Mawrth 2013, yn dderbyniol oherwydd na ellid dangos na fyddai yna unrhyw effaith andwyol ar gyfanrwydd ACA Afon Teifi.

Anfonwyd cais am wybodaeth i’r ymgeisydd ar 24 Gorffennaf 2013 yn gofyn am wybodaeth ategol wedi’i diweddaru i ddangos na fyddai yna unrhyw effaith andwyol ar gyfanrwydd yr ACA. Cyfrifoldeb yr ymgeisydd yw darparu’r wybodaeth hon i CNC.

Yn dilyn y cais hwn, cyflwynwyd ffurflenni cais a gwybodaeth ategol ddiwygiedig i CNC ar 31 Ionawr 2014. Y cynnig diwygiedig oedd amrywio’r drwydded tynnu dŵr ar gyfer cyfundrefn tynnu dŵr o 50% o’r llif sydd ar gael uwchlaw llif gweddilliol o 3,730 litr yr eiliad (amcangyfrif CNC o Q85) hyd at uchafswm cyfradd tynnu dŵr di-oed o 9,000 litr yr eiliad. Roedd yr amodau llif hyn yn cael eu cynnig er mwyn sicrhau y gallai mudo pysgod barhau dros y gored drwy’r hollt a’r bwlch presennol fel sy’n digwydd ar hyn o bryd, ac felly nid oes ysgol bysgod newydd yn cael ei chynnig mwyach. Cafodd y cyfaint tynnu dŵr blynyddol ei leihau i gyfateb i 269 o ddyddiau tynnu dŵr y flwyddyn. 

Cyfiawnhau’r meintiau: Mae’r ymgeisydd wedi gwneud cais i gynyddu’r tynnu dŵr i uchafswm cyfradd o 9,000 litr yr eiliad (l/e) (45% o Qmean) sydd yn unol â Chanllawiau Arfer Da Hydrobŵer Asiantaeth yr Amgylchedd (y ddeddfwriaeth a’r polisi presennol sy’n berthnasol wrth ddod i benderfyniad ar y cais hwn), sy’n argymell na ddylai uchafswm y tynnu dŵr fod yn fwy na Qmean. Mae’r llif gweddilliol Q85 a gynigir yn cydymffurfio ag amcan CNC o 3,730 l/e. Mae’r maint blynyddol a gynigir yn cyfateb i 269 gwaith yr uchafswm maint dyddiol; mae hyn yn fwy na’r uchafswm o 220 diwrnod a argymhellir gan y Canllawiau Arfer Da. Fodd bynnag, mae CNC wedi barnu bod hyn yn dderbyniol oherwydd yr ystyrir bod y llif gweddilliol a’r rhaniad llif yn ddigonol i sicrhau bod yr amgylchedd o fewn yr hyd o’r afon sydd wedi’i leihau yn cael ei ddiogelu.
Mae’r cyfrifiadau pŵer yn dangos y bydd y cynllun yn cynhyrchu uchafswm o 85 cilowat. Mae hyn yn seiliedig ar y tyrbinau yn gweithredu ar effeithlonrwydd o 56%, a ystyrir yn amcan rhesymol o effeithlonrwydd ar gyfer y math o dyrbein.

Felly, ystyrir bod y meintiau y gwnaed cais amdanynt yn rhesymol ac yn gallu cael eu cyfiawnhau’n llawn.

Asesu’r adnodd: Statws asesu adnoddau Strategaeth Rheoli Tynnu Dŵr y Dalgylch (CAMS) ar gyfer yr ardal hon yw ‘dŵr ar gael’. Polisi’r strategaeth ar hyn o bryd yw penderfynu ar bob cais ar sail ei deilyngdod ei hun ac unrhyw effeithiau lleol. Ystyrir ceisiadau cronni dŵr fesul achos.

Mae’r cynnig yn un lle na ddefnyddir y dŵr heb ei ddychwelyd, felly ni ddisgwylir unrhyw effeithiau a fyddai’n cyfrannu at y statws adnoddau CAMS cyffredinol o ganlyniad i’r cynnig hwn. 

Asesu effaith y cynnig: Wedi i’r cais diwygiedig gael ei dderbyn, mae’r ymgeisydd wedi cynnig amrywio ei drwydded cronni dŵr i ganiatáu iddynt dynnu 50% o’r llif sydd ar gael uwchlaw Q85 (3,730 l/e) trwy gydol y flwyddyn, hyd at uchafswm cyfradd tynnu dŵr o 9,000 l/e. Bydd y cynllun arfaethedig wedi’i leoli o fewn y ddyfrffos bresennol, a fydd yn cael ei lledu i ganiatáu ar gyfer y cynnydd o ran tynnu dŵr. Bydd hollt a bwlch presennol y gored yn aros fel y maent ar hyn o bryd a bydd y gored yn cael ei hailalinio yn y man lle mae’n ymuno â’r ddyfrffos. Gan mai cais i amrywio trwydded tynnu dŵr sy’n bodoli eisoes yw hwn, ni chrëir hyd newydd o’r afon a fydd yn cael ei leihau.

Codwyd pryderon ynghylch effeithiau ar bysgodfeydd, bryoffytau a dyfrgwn o ganlyniad i’r cais gwreiddiol, a gyflwynwyd ym mis Mawrth 2013. Ymdriniwyd â’r pryderon hyn drwy gyfrwng y ffurflenni cais a’r wybodaeth ategol ddiwygiedig a gyflwynwyd ym mis Ionawr 2014, a oedd yn rhoi manylion newidiadau i’r sgriniau oedd yn cael eu cynnig, ac amodau rhannu llif. Mae asesiad manwl o’r effeithiau posibl a sut i’w lleddfu wedi’i gynnal drwy gwblhau asesiad addas, gweler ‘Materion Cadwraeth’ isod. 
Mae’r asesiad addas wedi ymdrin â’r pryderon a godwyd ynghylch effeithiau posibl ar bysgodfeydd ac ecoleg o fewn yr hyd o’r afon sydd wedi’i leihau.
Ymgynghoriad Statudol: Ni chodwyd unrhyw bryderon gan unrhyw rai o’r cyrff allanol yr ymgynghorwyd â hwy yn rhan o’r broses o ddod i benderfyniad ar y cais hwn.
Sylwadau Allanol: Cafodd y cynnig ei hysbysebu yn y Carmarthen Journal ar 12 Mehefin 2013. Derbyniwyd 29 ymateb o sylwadau ynghylch y cais. Codwyd y pryderon canlynol.

 

 

Mater a godwyd gan y sylw(adau)

Ymateb CNC

1)    Rydym yn amau bod y ceisiadau wedi cael eu gwneud heb ystyriaeth ddigonol o’r effeithiau ar y poblogaethau o bysgod mudol a’r pysgodfeydd y maent yn eu cefnogi.

Darparodd yr ymgeisydd adroddiadau a gwybodaeth ategol gyda’i gais. Darparodd yr ymgeisydd hefyd ffurflenni cais, gwybodaeth ategol a chynlluniau diwygiedig yn ystod y broses o ddod i benderfyniad ar y cais, fel y gofynnwyd.

 

2)    Nid yw’r broses ymgeisio wedi cynnwys ymgynghori digonol gyda buddiannau pysgodfeydd (a buddiannau eraill trydydd parti).

Mae CNC wedi hysbysebu’r cais yn y papur newydd lleol ac ar ei wefan ac wedi ymgynghori yn allanol yn unol â gofynion y ddeddfwriaeth berthnasol.

 

3)    Crëir hyd o’r afon o leiaf 80m o hyd a fydd wedi’i leihau, lle ceir gostyngiad sylweddol yn y llifoedd.

 

 

 

Mae gan yr ymgeisydd eisoes drwydded tynnu dŵr sy’n awdurdodi tynnu dŵr at ddibenion cynhyrchu pŵer ac felly nid yw’r cais i amrywio’r drwydded tynnu dŵr bresennol yn creu hyd newydd o afon wedi’i leihau.

 

 

4)    Mae’r cais gyfystyr â chynnydd o bron i saith gwaith yn y gyfradd tynnu dŵr bresennol. Byddai lefel tynnu dŵr o'r fath y tu hwnt i gapasiti’r afon ymdopi ag ef heb ganlyniadau amgylcheddol. Ar gyfraddau llif isel, ceir potensial o niwed i’r afon a’i bioamrywiaeth.

 

 

5)    Mae maint y tynnu dŵr arfaethedig tua 9 cumecs, sydd yn cyfateb fwy na heb i gyfradd llif Q50 yr afon. Nid oes unrhyw fanylion am y gofyniad llif gweddilliol wedi’u darparu ar wefan CNC, ond byddai lwfans 9 cumecs felly yn golygu y byddai cyfran helaeth iawn o’r llif yn cael ei dynnu dan lifoedd afon canolig i isel, gan adael dim ond y llif gweddilliol am dros 50% o’r flwyddyn. Mae’r bysgodfa eog a brithyll môr ym mhwll y gored yn dibynnu ar lifoedd cryf ar gyfer pysgota llwyddiannus. Dylai’r mater hwn – sef i ba raddau y mae llifoedd pwll y gored yn cael eu lleihau a’r effeithiau ar y bysgodfa yno – gael ei ddadansoddi yn llawn er mwyn sicrhau nad oes unrhyw effaith sylweddol ar hawliau pysgota y clwb cyn i unrhyw drwydded tynnu dŵr gael ei dyfarnu.

 

6)    Beth yw’r effaith ar y pyllau pysgota yn ardal uniongyrchol y tyrbein? A fydd y clwb yn colli rhywfaint o bysgota rhwng y mewndwll a’r arllwysfa?

 

 

Mae’r uchafswm cyfradd tynnu dŵr di-oed o 9,000 l/e yn cyfateb i ganradd llif o Q60 ar gyfer yr afon yn y lleoliad hwn.

 

Mae gwerth y llif gweddilliol wedi cael ei gynyddu yn ystod y broses o ddod i benderfyniad ar y cais. Gosodir amodau ar y drwydded tynnu dŵr i sicrhau na all unrhyw dynnu dŵr ddigwydd oni bai bod y llif yn yr afon yn 3,730 l/e (Q85) a rhaid i’r tynnu dŵr beidio ag achosi i’r llif yn yr afon ddisgyn islaw y gyfradd hon. Yn ogystal â’r llif gweddilliol, bydd rhaniad llif 50:50 (fel y cynigiwyd gan yr ymgeisydd yn y cais diwygiedig) yn cael ei orfodi. Mae hyn yn golygu na ellir tynnu dŵr ar gyfradd o 9,000 l/e nes bod llif yr afon yn uwch i fyny’r afon yn cyfateb i  21,730 l/e (9,000 l/e tynnu dŵr + 9,000 l/e llif gweddilliol [rhaniad llif 50% o’r llif sydd ar gael] + 3,730 l/e llif gweddilliol). Felly dim ond pan mae’r llif yn uwch i fyny’r afon yn Q30 neu’n uwch y gellir tynnu 9,000l/e o ddŵr.  Yr effaith fwyaf ar yr afon yw pan mae llifoedd naturiol ar Q30 a’r gyfradd tynnu dŵr yn 9,000 l/e gan adael llif gweddilliol o 12,730 l/e yn yr hyd o afon sydd wedi’i leihau, sy’n cyfateb i Q48.

 

Mae CNC yn ystyried bod y llif hwn yn ddigonol i ddiogelu’r buddiannau pysgodfeydd ac ecoleg o fewn yr hyd o afon sydd wedi’i leihau.

 

Dengys y wybodaeth ategol a gyflwynwyd gyda’r cais diwygiedig bod morffoleg gwely’r afon yn y safle hwn yn ffurfio sianel ddofn, gul naturiol sy’n rhedeg yn gyfochrog â’r ddyfrffos hyd at yr hollt yng nghrib y gored. Yn union islaw’r hollt ym mhwll y gored ac yn rhedeg i lawr drwy bwll y gored ceir sianel ddofn. Mae’r forffoleg sianel hon yn golygu, ar lifoedd is (gan gynnwys y rhai ar y llif gweddilliol a gynigir), bod mwyafrif y dŵr yn cael ei gyfeirio drwy’r hollt yn y gored ac i lawr y sianel ddofn hon. Oherwydd lled cul sianel yr afon, bydd dyfnder y dŵr yn parhau i fod yn ddigonol yn y sianel hon ar gyfer mudo i fyny’r afon ar draws ystod o lifoedd, gan gynnwys ar y llif gweddilliol/isafswm llif yn yr hyd o afon sydd wedi’i leihau. Mae dyfnder yr hollt (0.8m) yn golygu y bydd digon o ddyfnder dŵr yn llifo drwy’r hollt hon i ganiatáu i bysgod fudo hyd yn oed ar lifoedd isel. Dengys yr adroddiad bod gan fwyafrif sianel yr afon y bydd llifoedd is yn effeithio arni os caiff y tyrbein ei osod gyflymder dŵr uchel a, thrwy gydol llawer o’r hyd, dyfnderoedd mwy na 1m. Creigwely a meini mawr yw swbstrad y sianel yn gyffredinol. Mae’r cyflymderau dŵr uchel, y diffyg graean neu goblau a’r dyfnderoedd dŵr yn golygu bod y cynefin silio yn yr hyd o’r afon sydd wedi’i leihau yn ddinod.

 

Ac ystyried yr amodau llif a fydd yn cael eu gosod ar y trwyddedau, morffoleg y sianel yn y lleoliad hwn a’r diffyg cynefin silio addas, mae CNC o’r farn na fydd unrhyw effeithiau sylweddol ar bwll y gored na mudo pysgod dros y gored ac, o’r herwydd, ar y bysgodfa a hawliau pysgota yn y lleoliad hwn.

 

7)    Nid ydym wedi gweld unrhyw ddadansoddi ar effeithiolrwydd y cynnig i ‘ailalinio a gosod ysgol bysgod’.

 

8)    Bydd y gyfradd tynnu dŵr yn effeithio ar bysgod mudol o deulu’r eog a brithyll preswyl.

 

Yn ystod y broses o ddod i benderfyniad ar y cais, mae’r cynnig i adeiladu ysgol bysgod wedi newid fel nad oes angen ysgol bysgod mwyach.

 

Mae’r cais wedi’i ddiwygio i gynnwys rhaniad llif 50:50 uwchlaw’r llif gweddilliol hyd at uchafswm y gyfradd tynnu dŵr di-oed. Ystyrir bod yr amodau llif hyn yn addas er mwyn sicrhau na cheir effaith andwyol ar fudo pysgod dros y gored bresennol ac felly nid oes angen ysgol bysgod.

 

Bydd adran 6.11m o’r gored bresennol ger mynedfa’r ddyfrffos yn cael ei hailalinio er mwyn caniatáu ar gyfer mynedfa letach y ddyfrffos; bydd uchder crib y gored yn aros yr un fath a bydd cyfanswm hyd y gored yn cael ei gynyddu tua 500mm er mwyn caniatáu ar gyfer y gostyngiad bychan mewn gollyngiad a achosir gan ongl y gored.

 

9)    Mae coredau a rhwystrau yn cael eu datgymalu ledled y DU er mwyn cynorthwyo mudo diogel ymhlith stoc pysgod, a byddai’n drosedd caniatáu i’r un a gynigir gael ei hadeiladu.

 

10)Mae’r mathau hyn o beirianweithiau yn achosi straen difrifol i’r holl stoc pysgod a bydd yn gosod rhwystr arall i bysgod mudol.

 

 

Cais yw hwn i wneud newidiadau i gored sy’n bodoli eisoes ym Melin Alltcafan.

 

Gan fod modd i bysgod mudol basio drwy’r gored hon ar hyn o bryd, nid oes cynlluniau i gael gwared arni. Mae’r drwydded tynnu dŵr yn cynnwys amodau llif i sicrhau y bydd modd o hyd i bysgod basio drwy’r gored bresennol tra bod y cynllun hydrobŵer arfaethedig yn weithredol.

11)Gall yr infertebratau a chreaduriaid bach eraill a dynnir o’r system amddifadu’r afon yn yr ardal leol o fwyd hanfodol i gynnal ei phoblogaethau pysgod preswyl a dros dro.

 

Bydd yr amodau llif yn sicrhau gwarchodaeth ddigonol o’r ecoleg o fewn yr hyd o’r afon sy’n cael ei leihau. Felly, ni ddisgwylir unrhyw newidiadau sylweddol i’r cynefin sydd ar gael nac i’r cymunedau o infertebratau o ganlyniad uniongyrchol i’r cynnydd o ran tynnu dŵr.

 

Nid yw tyrbinau sgriw Archimedes yn achosi unrhyw fygythiad i fywyd megis infertebratau sy’n gallu pasio drwy’r sgriw yn ddianaf. 

 

12)Mae’r hyn sy’n cael ei gynnig, mewn gwirionedd, yn gynllun diwydiannol/masnachol a gofynnwn a yw CNC yn meddwl bod hwn yn ddatblygiad addas a derbyniol.

Mae CNC wedi cyflawni ei ddyletswyddau o ran dod i benderfyniad ar y ceisiadau i amrywio’r drwydded tynnu dŵr bresennol a’r cais am drwydded cronni dŵr.

 

Nid CNC yw’r awdurdod sy’n gwneud penderfyniadau ar faterion datblygu.

13)Bydd dŵr isel uwchben y safle yn cael ei baru â llifeiriannau ffug niweidiol islaw wrth i’r dŵr gael ei ryddhau.

Mae’r wybodaeth ategol a ddarparwyd wedi ystyried y pryderon ynghylch sut bydd rhywogaethau pysgod yn ymateb i ollyngfa’r tyrbein ac mae’n cydnabod, oherwydd y cyfaint mawr o ddŵr yn pasio i lawr drwy’r tyrbein, y gall hyn greu llif atynnu sylweddol i bysgod mudol yn uwch i fyny’r afon. I liniaru unrhyw effeithiau posibl ar fudo/ymddygiad pysgod mewn ymateb i ollyngfa’r tyrbein, mae’r mesurau canlynol wedi cael eu gosod:

 

1)    Bydd y tyrbein wedi’i osod cyn belled i lawr yr afon yn y ddyfrffos ag y bo’n ymarferol bosibl i leihau’r ‘trywydd ofer’ a fydd yn bodoli yn yr ôl-ffrwd ar waelod y tyrbein.

2)    Bydd y cyflymderau dŵr islaw’r tyrbein yn is na 0.5m/e i leihau’r llif atynnu i bysgod mudol o deulu’r eog.  0.5m/e yw’r senario waethaf bosibl a gosodir amodau ar y drwydded tynnu dŵr i sicrhau nad yw’r cyflymderau yn uwch na  0.5m/e.

3)    Bydd y rhaniad llif 50:50 ynghyd â’r llif gweddilliol yn sicrhau bod yna bob amser fwy o ddŵr ym mhrif sianel yr afon nag sy’n pasio drwy’r tyrbein. Bydd hyn yn cael ei osod fel amod yn y drwydded cronni dŵr ac yn cael ei sicrhau drwy ddefnyddio’r system reoli awtomatig. 

Mae CNC yn ystyried bod y mesurau hyn yn rhai addas.

14)Beth fydd yr effaith islaw’r hyn a osodir ar bysgod rhedegog yn sgil newidiadau mewn tymheredd neu ocsigen tawdd?

Ni fydd y cynnydd mewn tynnu dŵr yn achosi unrhyw newidiadau i’r paramedrau ansawdd dŵr, megis ocsigen tawdd neu dymheredd.

 

 

15)Ceir tystiolaeth eang i ddangos bod gosodiadau sgriw Archimedes yn lladd canran sylweddol o bysgod yn ogystal â tharfu ar amgylchedd pysgod eraill.

 

16)Gallai sŵn a dirgryniadau y tyrbein darfu ar bysgod.

Bydd y sgriw Archimedeaidd a gynigir yn  Alltcafan yn cydymffurfio â chanllawiau presennol CNC; bydd yn uchafswm o 4.2m  o ran diamedr, gyda 4 llafn, a chanddo uchafswm cyflymder cylchdroi o ddim mwy na 22 RPM, a gosodir byffrau cywasgadwy arno i atal niwed i bysgod. Gosodir yr addasiadau hyn yn amodau ar y drwydded tynnu dŵr. Mae cynnwys yr addasiadau hyn yn unol â’r canllawiau a’r polisi sy’n berthnasol er mwyn dod i benderfyniad ar y cais hwn felly mae CNC yn fodlon bod y tyrbein arfaethedig yn addas i bysgod basio’n ddiogel i lawr yr afon. 

 

Bydd y caniatâd cynllunio yn cwmpasu’r pryderon ynghylch effeithiau sŵn.

17)Er mwyn darparu ar gyfer y gyfradd tynnu dŵr a gynigir bydd angen gwneud gwaith sylweddol i’r trefniant dyfrffos presennol; ar hyn o bryd nid oes dim manylion am yr ymdrech adeiladu hon ar gael. Rhaid i hyn fod yn destun pryder sylweddol i CNC, ac ystyried ei ddyletswydd statudol i ddiogelu iechyd a lles yr afon.

 

Mae CNC yn fodlon bod gwybodaeth ddigonol wedi’i darparu i asesu effaith y newidiadau tynnu a chronni dŵr a gynigir. Mae methodolegau adeiladu ac ati ymhlith gofynion y broses gynllunio ac nid ydynt yn ofynnol at ddiben asesu’r cais i amrywio’r drwydded tynnu dŵr a’r cais am drwydded cronni dŵr. 

18)Mae clybiau genweirio ar hyd yr afon wedi buddsoddi arian mewn prosiect i wella nifer yr eogiaid yn yr afon. Mae’r gwaith hwn yn cael ei beryglu.

Mae CNC yn fodlon na fydd y cynnydd a gynigir i’r tynnu dŵr a’r newidiadau i’r gored yn cael effaith andwyol ar fudo pysgod nac ar y cynefin o fewn yr hyd o afon fydd wedi’i leihau.

 

19)Mae arian o gynhyrchu pŵer yn aros gyda’r unigolyn ac yn yr achos hwn nid oes unrhyw awgrym y bydd dim o’r elw yn mynd i’r gymuned.

Nid oes gan CNC unrhyw bwerau i’w gwneud hi’n ofynnol i gynhyrchwr pŵer rannu ei elw.

20)Dim ond cyfraniadau bychan iawn y gall hydrobŵer byth ei wneud i’n hanghenion ynni ac ni all hynny gyfiawnhau graddfa’r niwed sy’n anorfod o ddatblygiadau fel hwn.

Nid yw CNC yn cytuno â’r sylw hwn. Yn sgil ei natur gyffredinol a di-sail, ychydig iawn o bwys sydd iddo wrth inni ystyried y ceisiadau dan sylw.

 

 

Mae CNC yn fodlon ei fod wedi cyflawni ei ddyletswyddau wrth ddod i’r penderfyniad na fydd y cynnydd arfaethedig i’r tynnu dŵr a’r newidiadau i’r gored yn cael effaith andwyol ar y buddiannau pysgodfeydd nac ecoleg.

21)Ni chafwyd Asesiad o’r Effeithiau Amgylcheddol llawn eto. Rhaid gwneud hyn cyn symud ymlaen i gam Cais Cynllunio.

Yn unol â’r ddeddfwriaeth, os oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer cynllun, bydd yr Asesiad o’r Effeithiau Amgylcheddol yn fater cynllunio yn hytrach na mater caniatáu. Yn yr achos hwn, bydd angen caniatâd cynllunio ar gyfer y datblygiad arfaethedig felly mae’r gofyniad am Asesiad o’r Effeithiau Amgylcheddol yn rhan o’r caniatâd cynllunio (y bydd yr Awdurdod Cynllunio Lleol yn ymdrin ag ef) ac nid yw’n ofynnol gan CNC wrth benderfynu ar y ceisiadau hyn.

22)Mae barnwr wedi cydnabod y byddai datblygiad arfaethedig tebyg wedi achosi niwed anghyfreithlon i hawliau pysgota pe byddid wedi rhoi caniatâd  i fwrw ymlaen â’r datblygiad. 

Nid herio dyfarnu trwydded tynnu neu gronni dŵr yr oedd yr achos y cyfeirir ato.

 

23)Rydym yn berchen ar neu’n prydlesu dros 25 milltir o hawliau pysgota ar afon Teifi. Daw genweirwyr ag arian sy’n hanfodol i les economaidd y bobl leol. Os caniateir i’r datblygiad arfaethedig fynd yn ei flaen, bydd bywoliaeth llawer o bobl yn cael ei pheryglu.

 

24)Mae’r safle arfaethedig ar ddyfroedd sy’n berchen i’n clwb ni, a gallai adeiladu’r tyrbein hwn niweidio ein pysgodfa yn ddifrifol, gan effeithio ar ein genweirio a gostwng gwerth y bysgodfa. 

 

 

Mae gan yr ymgeisydd eisoes drwydded tynnu dŵr sy’n awdurdodi tynnu dŵr at ddibenion cynhyrchu pŵer ac felly nid yw’r cais i amrywio’r drwydded tynnu dŵr bresennol yn creu hyd newydd o afon wedi’i leihau.

 

Bydd y sgriw Archimedeaidd a gynigir yn Alltcafan yn cydymffurfio â chanllawiau presennol CNC; bydd yn uchafswm o 4.2m o ran diamedr, gyda 4 llafn, a chanddo uchafswm cyflymder cylchdroi o ddim mwy na 22 RPM, a bydd byffrau cywasgadwy wedi’u gosod i atal niwed i bysgod. Bydd yr addasiadau hyn yn cael eu gosod fel amodau ar y drwydded tynnu dŵr. Mae cynnwys yr addasiadau hyn yn unol â’r canllawiau a’r polisi perthnasol ar gyfer penderfynu ar y cais hwn felly mae CNC yn fodlon bod y tyrbein arfaethedig  yn addas i bysgod allu pasio yn ddiogel i lawr yr afon.

 

Bydd yr holl ddŵr a dynnir yn dal i gael ei ddychwelyd i Afon Teifi 88m i lawr yr afon o’r man tynnu dŵr. Wrth benderfynu ar y cais, mae CNC yn fodlon na fydd y cynnig yn cael effaith andwyol ar y buddiannau pysgodfeydd nac ecoleg o fewn yr hyd o afon sydd wedi’i leihau ac y bydd mudo pysgod yn gallu parhau fel y mae ar hyn o bryd. Nid yw CNC wedi gweld unrhyw dystiolaeth i awgrymu y bydd bywoliaeth pobl yn cael ei pheryglu.

 

25)Byddai’r lefel a gynigir yn cael effaith ddramatig ar bysgota uwchlaw’r bont, gan godi’r lefel, a fyddai’n atal mynediad, ond hefyd arafu’r cerrynt i lefel lle byddai’n amhosibl pysgota’n gywir gan felly ostwng gwerth yr ased.

 

Nid oes unrhyw newidiadau i lefel y gored bresennol yn cael eu cynnig na’u hawdurdodi. 

26)Gallai gleisiaid a silod mân ynghyd â cheltiaid eog a sewin gael eu tynnu ar y sgrin sbwriel yn y man tynnu dŵr.

Bydd angen sgriniau 100mm ym mynedfa’r ddyfrffos rhwng misoedd Tachwedd a Mawrth er mwyn atal celtiaid rhag mynd i mewn i’r ddyfrffos ac i lawr y sgriw. Diben y sgrin celtiaid hon yw lleihau’r risg o geltiaid yn mynd i mewn i’r ddyfrffos ac yna’n blino’n lân wrth geisio nofio yn ôl i fyny’r ddyfrffos i osgoi’r ail sgrin ym mynedfa’r tyrbein. Mae CNC yn fodlon bod y sgriniau a gynigir yn addas ac yn unol â chanllawiau presennol.

 

27)Gallai’r cynnig gael effaith andwyol ar fflora a ffawna Dyffryn Teifi.

Mae gan yr ymgeisydd eisoes drwydded tynnu dŵr sy’n awdurdodi tynnu dŵr at ddiben cynhyrchu pŵer ac felly nid yw’r cais i amrywio’r drwydded tynnu dŵr bresennol yn creu hyd newydd o afon wedi’i leihau.

 

Mae CNC yn fodlon bod y llif gweddilliol a’r rhaniad llif 50:50 yn ddigon gwarchodol o’r fflora a’r ffawna o fewn yr hyd o’r afon sydd wedi’i leihau.

28)Byddai’r effaith ar symudiad naturiol gwaddodion a graean i lawr yr afon yn cael ei atal.

 

29)Ceir symudiad sylweddol cerrig bach i lawr yr afon. A fydd y tynnu dŵr yn achosi i’r symudiad hwn i lawr y ceunant stopio? A fydd parhad yn y symudiad islaw y ceunant yn creu ardaloedd sydd wedi’u dinoethi o’r graean sy’n addas ar gyfer silio yn y brif afon?

Mae cored sy’n bodoli eisoes yn cael ei defnyddio ar gyfer y cynnig hwn. Mae effeithiau geomorffolegol y gwaith i’r ddyfrffos wedi cael eu hystyried yn y wybodaeth ategol. Mae CNC o’r farn na fyddai’r datblygiad arfaethedig yn cael unrhyw effeithiau sylweddol ar amcanion y Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr (WFD).

 

Ni fydd unrhyw newid i uchder y gored bresennol felly ni ddisgwylir y bydd y newidiadau i’r gored yn newid y cyflenwad o raean i lawr yr afon.

30)Gallai hydrobŵer wneud afon Teifi yn llai abl i addasu i newid yn yr hinsawdd.

Mae atodlen amrywiedig y drwydded tynnu dŵr yn cynnwys ‘Amod Isafswm Gwerth’ yn unol â chanllawiau cyfredol. Mae’r amod hwn yn caniatáu inni leihau’r tynnu dŵr i’r gwerth hwnnw os ystyriwn fod angen gwneud hynny yn y dyfodol. Bydd cyfyngiad amser hefyd ar atodlen amrywiedig y drwydded tynnu dŵr yn unol â’r dyddiad terfyn cyffredin ar gyfer Strategaeth Rheoli Tynnu Dŵr Dalgylch Teifi a Gogledd Ceredigion (CAMS) i sicrhau bod yr atodlen amrywiedig yn cael ei hadolygu yn y dyfodol yn unol â thrwyddedau eraill yn yr un dalgylch.

31)Dylai ymgynghoriad llawn gael ei gynnal gan gorff annibynnol er mwyn canfod yr effaith amgylcheddol lawn y gallai’r cynnig ei gael ar yr afon.

 

Mae CNC wedi ymgynghori yn briodol er mwyn galluogi dod i benderfyniad gwybodus ar y cais i amrywio’r drwydded tynnu dŵr sy’n bodoli eisoes a’r cais am drwydded cronni dŵr.

32)Mae’r cynnig hwn yn weledol niweidiol i’r lleoliad hwn.

 

33)Bydd y cynnig yn creu craith ar y dirwedd.

Mae CNC o’r farn y bydd y rhaniad llif 50:50 yn arwain at lif digonol dros y gored i atal unrhyw effaith weledol o ganlyniad i’r cynnydd o ran tynnu dŵr.

 

Ystyrir mai mater i’r caniatâd cynllunio yw effeithiau gweledol y tyrbein a’r seilwaith cysylltiedig. 

34)Rhaid gwneud gwaith monitro digonol ar unrhyw effeithiau niweidiol ar yr eogiaid a’r sewin os caniateir i’r cynnig fynd yn ei flaen. Sut bydd y monitro yn cael ei asesu ac a fydd y safle yn cael ei adfer i’w gyflwr blaenorol os dangosir niwed o ganlyniad i’r cynnig? 

 

Mae eogiaid yn nodwedd ar Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) Afon Teifi. Mae CNC, yn unol â’r Gyfarwyddeb Cynefinoedd, wedi cynnal asesiad o’r effeithiau ar yr ACA ac wedi dod i’r casgliad na fydd y cynnig yn cael effaith sylweddol ar yr eogiaid mudol sy’n defnyddio’r llwybr hwn. O’r herwydd, nid yw CNC o’r farn bod monitro yn rhesymol nac yn angenrheidiol yn y safle hwn.

 

Hawliau a Ddiogelir: Mae hawliau a ddiogelir wedi cael eu hystyried a mesurau wedi eu rhoi ar waith, drwy gyfrwng yr amodau trwydded, i sicrhau nad oes unrhyw berygl o lacio rheolau o ganlyniad i’r cynnig hwn. Ni chafodd unrhyw ddefnyddwyr dŵr cyfreithlon eu nodi.

Materion Cadwraeth: Mae Afon Teifi yn y lleoliad hwn wedi ei phennu yn Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) ac mae gofyn i CNC asesu’r effeithiau posibl ar yr ACA o ganlyniad i’r cynnydd arfaethedig mewn tynnu dŵr a’r newidiadau i’r gored. Yn dilyn y broses ymgynghori a hysbysebu yn ymwneud â’r cais gwreiddiol, a gyflwynwyd ar 28 Mawrth 2013, daeth CNC i’r casgliad y gallai’r cynnig a gyflwynwyd gael effaith sylweddol ar ACA Afon Teifi.  Roedd y cam nesaf o ran asesu’r cynnig yn golygu bod angen i CNC ofyn i’r ymgeisydd ddarparu gwybodaeth i ddangos na fyddai ei gynnig yn cael effaith andwyol ar gyfanrwydd yr ACA. O ganlyniad i’r cais gwybodaeth hwn, cyflwynwyd ffurflenni cais a gwybodaeth ategol ddiwygiedig.

Wedi i’r ffurflenni cais a’r wybodaeth ategol ddiwygiedig gael eu derbyn, mae’r ymgeisydd wedi cynnig amrywio ei drwydded tynnu dŵr i ganiatáu iddo dynnu 50% o’r llif sydd ar gael uwchlaw Q85 (3,730 litr yr eiliad) trwy gydol y flwyddyn, hyd at uchafswm cyfradd tynnu dŵr o 9,000 litr yr eiliad. Bydd y dŵr yn cael ei dynnu drwy gyfrwng y ddyfrffos sy’n bodoli eisoes, a fydd yn cael ei lledaenu i ganiatáu ar gyfer y gyfradd uwch o dynnu dŵr. Bydd yr ‘hollt’ a’r ‘bwlch’ presennol yn y gored yn aros fel y maent. Bydd y gored yn cael ei hailalinio yn y man lle mae’n ymuno â’r ddyfrffos er mwyn caniatáu ar gyfer y ddyfrffos wedi’i lledaenu. Bydd yr holl ddŵr a dynnir yn dal i gael ei ddychwelyd i’r afon tua 88 metr i lawr yr afon o’r man tynnu dŵr.

Defnyddiwyd y ffurflenni cais a’r wybodaeth ategol ddiwygiedig i gynnal cam nesaf yr asesiad o effeithiau posibl ar yr ACA. Mae cam nesaf yr asesiad o’r effeithiau ar yr ACA wedi’i gwblhau ar ffurf asesiad addas ac mae’n ystyried yn llawn yr effeithiau posibl ar yr ACA o ganlyniad i’r cynigion diwygiedig ynghylch Amcanion Cadwraeth pob un o’r nodweddion y gellid, o bosibl, effeithio arnynt. Y nodweddion a ystyrir yw Cynefinoedd afonol a dyfroedd sy’n llifo (Llystyfiant arnofiol o Ranunculus o afonydd gwastatir ac isfynyddig) sy’n ymgorffori bryoffytau, pysgod esgynnol (eog yr Iwerydd, llysywen bendoll yr afon, llysywen bendoll y môr), Pysgod nad ydynt yn rhai mudol (llysywen bendoll y nant, crothell (bullhead)) a Mamaliaid cynefinoedd afonol (Dyfrgi).

Mae’r asesiad addas wedi dangos na fydd y cynnig diwygiedig yn cael effaith andwyol ar gyfanrwydd yr ACA ac felly ystyrir bod y cynnig yn dderbyniol.
O ganlyniad i Adolygiad Caniatâd y Gyfarwyddeb Cynefinoedd, mae’r amodau canlynol wedi cael eu hychwanegu at y drwydded sylfaen: 

Mae amod llif gweddilliol o 3,730l/e, yn unol ag amcan CNC o Q85, wedi cael ei ychwanegu at y drwydded sylfaen er mwyn diogelu llifoedd isel a bydd rhaniad llif 50:50 uwchlaw’r llif gweddilliol yn diogelu amrywioldeb llif.

Costau/Manteision: Bydd yr ymgeisydd yn elwa yn sgil y cynnydd mewn defnydd o ddŵr i gynhyrchu pŵer.

Unwaith y maent yn weithredol, nid yw cynlluniau pŵer hydrodrydanol, yn y bôn, yn cynhyrchu unrhyw garbon deuocsid nac allyriadau niweidiol eraill.

Bydd yr ymgeisydd yn talu cost gosod a chynnal y dull tynnu dŵr ac asesu’r cyfeintiau dŵr y mae’n eu tynnu.

Bydd CNC yn talu cost dod i benderfyniad ar y cais. 

Wrth benderfynu ar y ceisiadau yn unol â pholisi lleol a chenedlaethol, mae CNC yn cyflawni ei ddyletswyddau fel rheoleiddiwr.

Bydd gosod terfyn amser ar atodlen amrywiedig y drwydded tynnu dŵr yn caniatáu i’r atodlen amrywiedig gael ei hadolygu ac, os oes angen, ei newid neu ei dirymu os bydd newid yn yr hinsawdd neu ffactorau eraill yn gwneud hynny’n ofynnol.
Bioamrywiaeth a datblygiad cynaliadwy: Mae CNC o’r farn na fydd y cynnig yn cael unrhyw effaith andwyol sylweddol ar adnoddau dŵr yn is i lawr yr afon, ecoleg, pysgodfeydd, hawliau a ddiogelir a defnyddwyr cyfreithlon a chadwraeth.

Bydd cynnwys Dadansoddi Mesur Llif ac amodau mesur a chofnodi ychwanegol yn atal gordynnu dŵr a’r posibilrwydd o niwed amgylcheddol.

Mae’r cynnig yn cyd-fynd â pholisi adnoddau dŵr lleol ac mae’n gynaliadwy.
Lles cymdeithasol ac economaidd cymunedau gwledig: Ni chanfyddir unrhyw effeithiau andwyol ar les cymdeithasol ac economaidd cymunedau lleol o ganlyniad i’r cynnig diwygiedig. Ymdriniwyd uchod â’r pryderon a godwyd mewn sylwadau ynghylch y mater hwn.

Mae’n bosibl y bydd y cynllun yn annog eraill i gynhyrchu ynni o ffynonellau adnewyddadwy. 

Casgliad ac argymhelliad: Rhoddwyd ystyriaeth lawn a dyledus i unrhyw sylwadau a wnaed, a thalwyd y sylw dyledus i hawliau a ddiogelir a defnyddwyr cyfreithlon eraill.

Ystyrir bod yr amodau a ymgorfforwyd ar y drwydded tynnu dŵr amrywiedig a’r drwydded cronni dŵr yn angenrheidiol ac yn rhesymol ar sail y dystiolaeth sydd ar gael ac a gyflwynwyd. Ystyrir hefyd bod yr amodau yn gyson â safonau addas ar gyfer gorfodi gan CNC. Mae amodau ychwanegol wedi’u cynnwys yn yr achos hwn er mwyn sicrhau cydymffurfio â’r gyfundrefn tynnu dŵr y cytunwyd arni yn sgil sensitifrwydd y safle.

Mae CNC felly yn argymell cymeradwyo’r cais (fel y’i diwygiwyd) a dyfarnu amrywiad i drwydded rhif 22/62/02/0041 a chyhoeddi trwydded rhif WA/062/0002/003 gyda’r amodau fel y’u drafftiwyd.
Cysylltwch â thîm Cyfoeth Naturiol Cymru sy’n gyfrifol am y penderfyniad hwn:
permittingconsultations@naturalresourceswales.co.uk

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.