Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Iechyd Coed yng Nghymru

Mae llawer o fygythiadau posibl i iechyd coed yng Nghymru, ac mae gan rai ohonynt y potensial i newid ein tirweddau, newid cynefinoedd, effeithio ar rywogaethau eraill, ac effeithio ar yr economi

Tree branches show how healthy a tree is

Beth yw'r bygythiadau i iechyd coed? 

Mae coed cynhenid a choed a gyflwynwyd i Gymru yn agored i amrywiaeth eang o blâu a phathogenau, yn ogystal â ffynonellau niwed anfiotig fel tywydd garw a llygredd. 

Gall coed gynnal llawer o boblogaethau o drychfilod a ffwng heb ddioddef niwed difrifol. O dro i dro, gall ffrwydradau poblogaeth, amodau tywydd anarferol, neu gyflwyniad pla newydd achosi i goed gael eu niweidio'n wael neu hyd yn oed eu lladd. Gall achosion o blâu a chlefydau sy'n effeithio ar nifer fawr o goed gael effaith sylweddol ar ein tirweddau, cynefinoedd naturiol a'r economi. 

Mae digwyddiadau o blâu a chlefydau newydd wedi cynyddu yn y blynyddoedd diweddar, ac ymddengys eu bod yn gysylltiedig â'r cynnydd mewn masnach a theithio byd-eang a symudiadau planhigion, cynnyrch pren, pecynnu pren a defnyddiau eraill sy’n gysylltiedig â hynny a all fod wedi eu heintio neu'n llawn plâu. 

Gall newid hinsawdd newid yr ardaloedd sydd ag amodau addas ar gyfer plâu a chlefydau arbennig. Er enghraifft, credir bod newid hinsawdd yn achosi i ymdeithiwr y pinwydd (Thaumetopoea pityocampa), rhywogaeth Ganoldirol, symud tua'r gogledd. Gall tywydd eithafol newid ymddygiad plâu a chlefydau cynhenid a rhai sydd wedi eu cyflwyno i Gymru mewn ffyrdd na ellir eu rhagweld, a gall pwysau hinsawdd fel sychder adael coed yn fwy agored i ymosodiadau. 

Mae gennym swyddogaethau statudol mewn perthynas ag iechyd coed, ond mae camau y gall pawb yng Nghymru eu cymryd i amddiffyn ein coed: 

  • Bod yn ymwybodol o'r bygythiadau presennol a phosibl i goed
  • Gwybod sut i adnabod plâu a chlefydau a sut i hysbysu amdanynt
  • Cymryd camau gofal syml wrth ymweld â chefn gwlad er mwyn osgoi lledaenu plâu a chlefydau 

Newyddion diweddaraf 

Bygythiadau yng Nghymru ar hyn o bryd 

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae'r achosion o glefyd ramorum mewn coed llarwydd (Phytophthora ramorum) a chlefyd (Chalara) coed ynn (Chalara fraxinea) wedi codi proffil clefydau coed yn y DU. Mae dirywiad derw acíwt hefyd wedi cael ei gadarnhau ar goed derw yng Nghymru. 

Er bod effeithiau clefyd (Chalara) coed ynn i'w gweld mwy yn Lloegr a'r Alban nac yng Nghymru hyd yn hyn, mae ei effaith yn debygol o gynyddu yma yn y blynyddoedd sydd i ddod. Mewn gwrthgyferbyniad, mae Cymru wedi dioddef llawer mwy o effeithiau clefyd ramorum, sydd wedi gorfodi clirio ardaloedd eang iawn o larwydd, yn arbennig yng nghymoedd de Cymru

Rydym yn dysgu ymdopi â phlâu sefydledig fel y Chwilen rhisgl sbriws fawr (Dendroctonus micans), Pryf glas y sbriwsen (Elatobium abietinum), Dothistroma, a Hylobius

Bygythiadau posibl yn y DU 

Gallai rhai plâu a chlefydau sydd eisoes yn bresennol neu wedi eu dal mewn rhannau eraill o'r DU beri bygythiad i goed yng Nghymru os caniateir iddynt ledaenu. 

Ar hyn o bryd, mae ymdeithiwr y derw (Thaumetopoea processionea) yn bresennol yn ac o amgylch Llundain, lle mae'n cael effaith economaidd oherwydd ei effaith ar goed ar y strydoedd, ond mae ganddo oblygiadau pwysig i iechyd dynol hefyd oherwydd y blew dolurus a gynhyrchir gan ei lindys. 

Cafodd malltod castanwydd pêr ei ddarganfod ar goed castanwydd pêr yn Lloegr yn ddiweddar. Er mai nifer gymharol fechan o gastanwydd pêr sydd yng Nghymru, fe allant fod dan fygythiad pe bai malltod castanwydd pêr (Cryphonectria parasitica) yn lledaenu yma. 

Mae chwilod hirgorn Asiaidd a gwenynen ddwyreiniol y castanwydd wedi cael eu canfod mewn coed mewn gwahanol leoliadau yng Nghaint, ond mae camau gweithredu wedi cael eu cymryd i ddifa'r pla. Mae monitro ar waith i benderfynu pa mor llwyddiannus oedd y rhaglen ddifa. 

Bygythiadau posibl o Ewrop 

Mae'r canlynol yn rhestr o blâu sy'n symud ar draws Ewrop tuag at Brydain. Gallai'r bygythiadau posibl hyn gyrraedd Prydain yn hawdd trwy gysylltiadau trafnidiaeth a defnydd pecynnu, ac maent yn cynnwys y canlynol:

Ar gyfer unrhyw bryderon am iechyd coed nad ydynt wedi eu cynnwys ar ein gwefan, cysylltwch â thîm iechyd coed CNC ar treehealth@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.