Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Gwiddon pinwydd mawr (Hylobius abietis)

Darganfod pa goed yr effeithir arnynt a symptomau'r clefyd

Pa goed sy'n caeleu heffeithio?

Hylobius yn bwyta rhisgl coeden newydd ei phlannu: hawlfraint Comisiwn Coedwigaeth

Mae Hylobius yn bla sydd wedi ei hen sefydlu yng Nghymru a'r DU. Mae'n magu yn y gwreiddiau a'r bonion mewn amrywiaeth eang o goed conwydd a gafodd eu cwympo. Mae'r Hylobius sydd wedi cyrraedd ei lawn dwf yn bwydo ar risgl byw y rhan fwyaf o blanhigion llysieuol.

Mae cwympo cnwd o goed conwydd yn rhoi cynnydd mawr mewn deunydd bridio ar ffurf boncyffion i Hylobius. Mae'r coed ifanc a ddefnyddir i ailblannu ardal o goed a gafodd eu cwympo yn aml mewn perygl o ymosodiad trwm gan yr oedolyn wrth iddynt fwydo ar goesyn y goeden o goler y gwraidd i fyny. Gall difrod trwm wregysu coesau'r goeden ifanc yn gyfan gwbl ac arwain at farwolaeth.

Bydd Hylobius yn bwyta rhisgl coed conwydd ifanc a choed llydanddail ifanc hyd nes bod y coed yn ychydig o flynyddoedd oed a hyd nes bydd y rhisgl yn rhy anodd iddynt ei niweidio.

Symptomau

Wrth archwilio coed newydd eu plannu, mae'n bosibl y bydd Hylobius yn weladwy ar y coesynnau a'r llystyfiant cyfagos. Os nad oes pryfed yn cael eu canfod, efallai y gwelir tystiolaeth o'u presenoldeb ar ffurf rhisgl sydd wedi ei grafu i ffwrdd oddi wrth goler y gwraidd ac yn uwch i fyny. Gellir archwilio'r bonion hefyd ar gyfer y cam larfa.

Gwnaed ymchwil helaeth i'r gwaith o reoli Hylobius gan Ymchwil Coedwigaeth.

Ble cafodd ei ddarganfod

Mae Hylobius yn bla cyffredin ledled Cymru a Phrydain Fawr. Mae'n gyffredin ar draws Ewrop ac i mewn i Asia.

Beth sy'n cael ei wneud yn ei gylch?

Coeden ifanc gyda choler gardbord i rwystro ymosodiad gan Hylobius: halwfraint Cyfoeth Naturiol Cymru

Mae amrywiaeth o wahanol ddulliau wedi cael eu defnyddio i warchod coed sydd newydd eu plannu rhag ymosodiad gan Hylobius. Gall coed ddod wedi eu trin ymlaen llaw gyda phryfleiddiad o'r feithrinfa. Gallai'r coed gael eu trin gyda phryfleiddiad ar ôl iddynt gael eu plannu a gellir rhoi triniaeth ychwanegol iddynt bob blwyddyn ar ôl i'r gyn-driniaeth golli ei heffaith. Gelwir y cemegyn a ddefnyddir ar hyn o bryd yn Cypermethrin. O fis Hydref 2017 ni fydd bellach yn gyfreithiol ei ddefnyddio yn y goedwig. Y dewis arall a gymeradwywyd yn ei le fydd Acetamiprid, a elwir yn fasnachol yn Gazelle. Mae'r cemegyn newydd, Gazelle, yn dod mewn ffurf wahanol i Cypermethrin ac mae treialon ar y gweill ar hyn o bryd i weld pa ddulliau o'i ddefnyddio sy'n effeithiol.

Gallai'r bonion gael eu trin gyda nematod sy'n ymosod ar gam larfa datblygiad yr Hylobius. Mae rhwystrau ffisegol fel coleri a dipio'r coed mewn cwyr wedi cael eu treialu hefyd i atal y difrod a achosir gan Hylobius. Gall plannu coed newydd hefyd gael ei ohirio nes bod poblogaeth yr Hylobius wedi gostwng, ond gallai hyn arwain at broblemau eraill megis tyfiant mawr o chwyn a gwaith costus i baratoi'r tir ar y safle ar ôl iddo gael ei adael am rai blynyddoedd. Gallai plannu coed mwy gyda rhisgl mwy trwchus leihau'r effaith ar safle sydd wedi ei heintio'n drwm.

Rheolaeth reoliadol

Nid oes unrhyw ofyniad i roi gwybod am Hylobius. Mae hon bellach yn sefyllfa gyffredin y byddai angen i reolwr coetir ei hystyried wrth gwympo ac ailstocio ardal o goetir.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.