Cynllun Busnes 2022-23

Croeso i'n cynllun busnes blynyddol ar gyfer 2022/23

Rydym yn dechrau'r flwyddyn yn wynebu ansicrwydd digynsail gyda'r rhyfel sy'n datblygu yn Wcráin, costau byw cynyddol a pharhad yr argyfwng iechyd cyhoeddus, gyda'r effeithiau'n debygol o gael eu teimlo ym mhedwar ban byd, nid yn unig yn ystod 2022/23 ond dros y tymor hwy. Mae’r argyfyngau uniongyrchol hyn, yn gwbl briodol, yn amsugno egni a sylw gwleidyddion a sylwebwyr ledled y byd a gallai olygu y bydd llai o sylw yn cael ei roi yn fyd-eang i’r argyfyngau natur a hinsawdd.

Serch hynny, mae 2021/22 wedi rhoi rhai blociau adeiladu allweddol yn eu lle ar gyfer gweithredu ar lefel fyd-eang – gyda thystiolaeth newydd wedi’i chyflwyno gan adroddiadau Llwyfan Polisi Gwyddoniaeth Rhynglywodraethol ar Wasanaethau Bioamrywiaeth ac Ecosystem y Cenhedloedd Unedig (UN IPBES), cytundebau rhyngwladol yn COP26 yn Glasgow, a pharatoadau ar gyfer COP15 yn Kunming yn ddiweddarach yn 2022. Yn nes at adref, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi’r argyfyngau natur a hinsawdd wrth wraidd prosesau gwneud penderfyniadau’r Llywodraeth wrth iddi osod yr uchelgais strategol ar gyfer tymor y Llywodraeth. Mae prosiectau allweddol yn dod yn weithredol – fel Ysbyty Treforys yn Abertawe yn defnyddio fferm solar i gynhyrchu ei hynni ei hun, yr ysgol gynradd sero net gyntaf ym Mro Morgannwg, a sefydliadau amgylcheddol ledled Cymru yn dod ynghyd i gydweithio i wrthdroi’r dirywiad mewn rhywogaethau drwy’r rhaglen Natur am Byth. Yn wyneb dyfodol ansicr, mae’r prosiectau hyn yn symbolau o obaith inni, gan ddangos yr hyn y gallwn ei gyflawni ar y cyd fel ‘Tîm Cymru’.

I ni yn CNC, mae llawer o’n gwaith ‘busnes fel arfer’ yn cyfrannu’n uniongyrchol at fynd i’r afael â’r argyfyngau natur a hinsawdd, ac yng nghynllun eleni rydym wedi ceisio amlygu’r cysylltiad hwn mewn ffordd fwy penodol. Rydym hefyd wedi rhoi ffocws llawer cryfach i atebion sy’n seiliedig ar natur, gan gydnabod y bydd camau gweithredu wedi’u targedu ar adfer mawndiroedd a chreu coetiroedd, o’u gwneud yn y ffordd gywir, o fudd uniongyrchol yn wyneb yr argyfyngau natur a hinsawdd. Yn dilyn trafodaethau gyda’n Bwrdd, rydym wedi adnewyddu ein ffocws ar ansawdd dŵr, gan ganolbwyntio mwy ar weithio gyda phartneriaid mewn awdurdodau lleol, cwmnïau dŵr a’r rheoleiddiwr economaidd yn ogystal ag adnewyddu ein hymrwymiad i ddarparu tystiolaeth a chyngor i lywio’r cynllun rheoli tir yn y dyfodol sy'n cael ei lunio gan Lywodraeth Cymru. Mae hwn yn gyfle a geir unwaith mewn cenhedlaeth i sicrhau y bydd systemau cymorth amaethyddol yn y dyfodol yn galluogi ffermwyr i sicrhau buddion lluosog – gan gynnal busnesau hyfyw, sy’n parhau i gyfrannu at ddiwylliant ac economi fywiog yng nghefn gwlad Cymru wrth ei gwneud yn bosibl i natur addasu a ffynnu hefyd. 

Mae ein hymgais i reoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy yn golygu ein bod yn ymdrechu'n barhaus i sicrhau’r manteision mwyaf o’n gwaith. Er enghraifft, bydd creu coetir yn rhannau uchaf dalgylch yn dwyn buddion nid yn unig i natur a charbon, ond hefyd yn cyfrannu at atal llifogydd i lawr yr afon. Weithiau mae’r ffrydiau ariannu yr ydym yn gweithio oddi mewn iddynt a’r gofynion i adrodd a monitro cynnydd yn erbyn y cyllidebau hyn, yn ein hatal rhag casglu’r buddion lluosog hyn. Wrth i ni baratoi'r cynllun corfforaethol newydd, byddwn yn datblygu ein hymagwedd at gasglu ac adrodd ar y buddion lluosog hyn yn fwy effeithiol.

Mae 2022/23 yn flwyddyn o drawsnewid i CNC. Dyma'r cynllun busnes olaf sy'n alinio â'r cynllun corfforaethol cyfredol. Dros y flwyddyn hon byddwn yn gosod y conglfeini ar gyfer dyfodol ein sefydliad. I gydnabod uchelgais y Llywodraeth, yn ogystal â’r pwysau cyllidebol parhaus ar draws y sector cyhoeddus, rydym wedi gweithio gyda gweinidogion a swyddogion drwy gydol 2021/22 i feithrin dealltwriaeth gyffredin o’n hadnoddau, ein blaenoriaethau a’r awydd a’r cyfle i wneud pethau’n wahanol. Byddwn yn dod â’r gwaith hwn i ben yn ystod y flwyddyn i sicrhau bod yr allbynnau’n llywio’r broses o bennu cyllideb Llywodraeth Cymru ar gyfer 2023/24, gan neilltuo digon o amser, os oes angen, i roi unrhyw newidiadau i wasanaethau ar waith a allai ddeillio o hynny. Wrth weithio drwy'r broses hon byddwn yn wynebu dewisiadau anodd iawn, y bydd yn rhaid i flaenoriaethau eu llywio.  Rydym wedi gwneud cynnydd da ar y gwaith hwn hyd yn hyn ac yn ddiolchgar i weinidogion am gynnal lefel y cyllid ar gyfer 2022/23 fel y gallwn gynnal y gwasanaeth rydym yn ei ddarparu ar hyn o bryd. Serch hynny, o ystyried heriau brys yr argyfyngau natur a hinsawdd a’r pwysau ar adnoddau ar draws Llywodraeth Cymru a Chymru, mae angen inni ddatblygu ar y cyd ddulliau newydd radical o gyflawni ein canlyniadau a rennir. Ni fydd cynnal yr arferol yn ddigon, mae angen inni ail-lunio’r ffordd yr ydym yn gwneud pethau a harneisio technoleg ddigidol i ysgogi’r newid y gwyddom sydd ei angen.

Rydym wedi ymrwymo i wella’r gwasanaethau a ddarparwn drwy roi cwsmeriaid wrth wraidd yr hyn a wnawn – gan symleiddio prosesau a’i gwneud yn haws i bobl ymgysylltu â ni, gyda phwyslais arbennig ar ein darpariaeth ddigidol. Drwy ein rhaglen Adfywio byddwn yn edrych ar ein llety a'n darpariaeth fflyd i ragweld y gwahanol ffyrdd y mae timau eisiau ac angen gweithio gyda'i gilydd wrth i gyfyngiadau Covid-19 gael eu llacio. Rydym yn adolygu ein polisïau a’n harferion gwaith, gan ystyried ailgynllunio gofodau swyddfeydd i’w gwneud yn fwy cynhwysol, ac yn edrych ar atebion technoleg arloesol. Fel rhan o’n cynllun sero net, rydym hefyd wedi ymrwymo i leihau’r ôl troed carbon sy’n gysylltiedig â’n portffolio llety a fflyd.

Ochr yn ochr â sefydliadau o’r sector amgylcheddol o bob rhan o’r DU, rydym yn cydnabod bod angen inni wneud mwy i sicrhau bod y cymunedau yr ydym yn eu gwasanaethu yn gallu ymgysylltu â natur, ac ynddi, mewn ffordd sy’n ystyrlon. Drwy’r sgwrs genedlaethol Natur a Ni, byddwn yn defnyddio ystod o wahanol offer a thechnegau i gynnwys grwpiau a chymunedau amrywiol wrth baratoi a dadansoddi deunyddiau, i adeiladu gweledigaeth gydweithredol, gynhwysol ac ysbrydoledig ar gyfer amgylchedd Cymru yng Nghymru yn 2030 a 2050.

Yn ystod 2022/23 byddwn yn cynnwys staff a phartneriaid wrth lunio’r cynllun corfforaethol newydd, gyda gweithdai a chyfres o ddigwyddiadau ymgysylltu yn cael eu cynnal drwy’r haf a’r hydref. Er ein bod yn cael ein bywiogi gan y rôl arweiniol y gall CNC ei chwarae wrth fynd i’r afael â’r argyfyngau natur a hinsawdd, rydym yn gwybod na allwn wneud hyn ar ein pen ein hunain. Rydym wedi ymrwymo i wrando ar leisiau ein staff, ein partneriaid a phobl Cymru am yr hyn y gallwn ni i gyd ei wneud gyda’n gilydd i wneud gwahaniaeth gwirioneddol yn awr ac ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

Cyflwyniad

Mae'r cynllun busnes hwn yn rhan o'n Cynllun Corfforaethol cyfredol hyd at 2022 (sydd bellach yn cael ei ddwyn ymlaen i 2023). Mae’n nodi’r hyn y bydd CNC yn ei wneud yn y flwyddyn i ddod a’r hyn y bwriadwn ganolbwyntio arno er mwyn mynd i’r afael â’r argyfyngau hinsawdd a natur. Hwn fydd y cynllun busnes olaf sy’n alinio â’n cynllun corfforaethol presennol, ac rydym wedi cynnwys rhaglenni newydd a pharhaus yn ogystal â gwaith ‘busnes fel arfer’, i roi darlun llawnach o ehangder ein gwaith arfaethedig ar gyfer 2022/23. Yng nghynllun eleni mae ein pum blaenoriaeth strategol yn adlewyrchu'r trafodaethau strategol a arweinir gan ein Bwrdd yn ogystal â phum blaenoriaeth y cytunwyd arnynt ar gyfer y flwyddyn gyda gweinidogion. Mae’r blaenoriaethau gweinidogol hyn ar gyfer 2022/23 yn unig, tra byddwn yn gweithio gyda’n gilydd i gytuno ar yr amcanion strategol yn ein llythyr cylch gwaith a fydd yn cwmpasu tymor llawn y llywodraeth ac yn sail i’n cynllun corfforaethol newydd. Rydym yn gweithio gyda’n Bwrdd i ddatblygu ein Cynllun Corfforaethol newydd, a fydd yn nodi ein Hamcanion Llesiant a’r cyfeiriad strategol y bydd cynlluniau busnes blynyddol dilynol yn eu cyflawni.

Nododd y Rhaglen Lywodraethu ddiweddaredig a’r Cytundeb Cydweithredu â Phlaid Cymru ddeg amcan llesiant Llywodraeth Cymru ei hun ar gyfer ei chyfnod mewn grym. Yn bwysig i ni yn CNC, mae hyn yn cynnwys yr amcan llesiant i ‘ymgorffori ein hymateb i'r argyfwng hinsawdd a natur ym mhopeth a wnawn’, lle teimlwn y gallwn wneud cyfraniad sylweddol tuag at gefnogi'r gwaith o gyflawni'r camau gweithredu a nodwyd. Trwy’r gwaith a wnawn ac arbenigedd a gwybodaeth ein staff rydym hefyd yn cyfrannu at yr amcanion llesiant sy’n ymwneud ag ‘adeiladu economi gryfach, wyrddach wrth i ni wneud y cynnydd mwyaf posibl tuag at ddatgarboneiddio’ a ‘gwneud ein dinasoedd, ein trefi a’n pentrefi yn lleoedd hyd yn oed yn well i fyw a gweithio ynddynt’.

Ar gyfer 2022/23 rydym wedi cytuno ar bum blaenoriaeth gyda gweinidogion, sy'n ymwneud ag ‘archwiliadau dwfn’ gweinidogion ac ymrwymiadau eraill lle maent wedi gofyn inni chwilio am gyfleoedd i fwrw ymlaen â chamau penodol yn ystod y flwyddyn, fel a ganlyn:

  • Sicrhau cydsyniad morol ar gyfer datblygiadau ynni adnewyddadwy
  • Galluogi cynlluniau plannu coed
  • Atal llifogydd ac ymdrin â thomennydd glo
  • Ansawdd dŵr
  • Bioamrywiaeth

Mae COVID-19 wedi ein herio ni i gyd ac wedi ein gorfodi i ail-werthuso sut rydym yn gweithio ac yn arloesi.  Gan adeiladu ar hyn, mae ein rhaglen Adfywio yn edrych ar ble rydym yn gweithio a sut rydym yn gweithio – ein hadeiladau, trafnidiaeth a pheiriannau a thrawsnewid ein defnydd o dechnoleg ddigidol ar draws ein meysydd gwaith allweddol i ddiwallu anghenion defnyddwyr. Bydd hyn yn lleihau ein hôl troed carbon yn sylweddol, ein helpu i ddod yn fwy cost effeithiol, ac yn sicrhau ein bod yn gofalu am ein staff drwy drefniadau gweithio’n hyblyg.

Yn ystod 2021/22 gwnaethom gynnydd da ar draws ystod eang o’n rhaglenni gwaith yng nghanol heriau COVID-19 a nifer o ddigwyddiadau llifogydd difrifol.  Mae'r rhain yn cynnwys:

  • bwrw ymlaen â’n Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar gyfer Mawndiroedd
  • caffael a nodi safleoedd newydd ar gyfer creu coetir a phlannu coed
  • bodloni ein targed o 800 o eiddo yn elwa ar lefel is o berygl llifogydd drwy ein gwaith cyfalaf erbyn mis Rhagfyr 2021, gyda gwaith pellach i ddwyn buddion i fwy fyth o eiddo erbyn diwedd 2022/23
  • lansio Natur a Ni / Nature and Us – helpu Cymru i ddatblygu gweledigaeth a rennir ar gyfer amgylchedd naturiol Cymru hyd at 2050
  • Bod yn aelod o bob un o’r 19 Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus yng Nghymru, gan ddefnyddio ein Datganiadau Ardal a gweithio gyda chyrff cyhoeddus eraill i helpu i roi natur a newid yn yr hinsawdd wrth wraidd Cynlluniau Llesiant ac Asesiadau Llesiant y Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus
  • cefnogi Llywodraeth Cymru gyda gwaith ymadael â’r UE a gwaith megis gweithredu Cynllun Morol Cenedlaethol Cymru

Ceir rhagor o fanylion yn ein hadroddiadau perfformiad chwarterol a gyhoeddir ar ein gwefan.

Ein rolau: beth ydyn ni'n ei wneud?

Fel y corff mwyaf a noddir gan Lywodraeth Cymru, mae gennym ystod eang o rolau a chyfrifoldebau yr ydym yn eu cyflawni mewn ffordd integredig i gyflawni ein diben cyffredinol o reoli adnoddau naturiol Cymru yn gynaliadwy; mae’r rhain yn ffurfio ein gwaith ‘busnes fel arfer’:

  • Cynghorydd i Lywodraeth Cymru, diwydiant, ffermio, tirfeddianwyr, rheolwyr tir, a’r sector cyhoeddus a’r sector gwirfoddol yn ehangach
  • Rheoleiddiwr ar gyfer safleoedd diwydiant a gwastraff, safleoedd ynni, morol, coedwigoedd a safleoedd dynodedig er enghraifft. Ein rhwymedigaethau statudol yw caniatáu, sicrhau cydymffurfedd a chymryd camau gorfodi i leihau'r risg o niwed amgylcheddol, amddiffyn pobl a'r amgylchedd naturiol, cefnogi busnes cyfreithlon a hwyluso cynhyrchu ynni adnewyddadwy. Rydym yn cyhoeddi cyfanswm o oddeutu 4,500 o drwyddedau a thrwyddedau rhywogaeth bob blwyddyn ac mae gennym darged i gyflenwi 95% o drwyddedau ar amser. 
  • Dynodwr ar gyfer Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol, Parciau Cenedlaethol ac ar gyfer Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol
  • Ymatebwr i ddigwyddiadau amgylcheddol: rydym yn cael dros 8,500 o adroddiadau am ddigwyddiadau amgylcheddol y flwyddyn ac yn targedu ein hymateb i’r rhai sydd wedi’u categoreiddio fel rhai ‘uchel’: mae gennym darged i ymateb i 95% o ddigwyddiadau Categori Uchel o fewn 4 awr
  • Ymgynghorai statudol ar gyfer tua 7,000 o geisiadau cynllunio y flwyddyn: mae gennym darged i ddarparu 95% o ymatebion ar amser
  • Rheolwr dros 7% o arwynebedd tir Cymru, gan gynnwys Ystad Coetir Llywodraeth Cymru, Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol, ein hamddiffynfeydd rhag llifogydd a’n hasedau. Mae gennym 500km o amddiffynfeydd rhag llifogydd a thua 4,000 o asedau (ein targed yw cynnal 98% o asedau mewn lleoliadau risg uchel i safon ac i gyflawni ein rhaglen gyfalaf rheoli perygl llifogydd). Rydym hefyd yn rheoli cyfleusterau hamdden a labordy
  • Partner, addysgwr a galluogwr, gan gefnogi a hwyluso gwaith sefydliadau eraill a helpu pobl i fwynhau’r amgylchedd naturiol, dysgu ynddo, dysgu amdano a dysgu ar ei gyfer
  • Casglwr tystiolaeth yn monitro'r amgylchedd, dylanwadu, comisiynu a gwneud ymchwil, datblygu a rhannu gwybodaeth, a chynnal cofnodion cyhoeddus
  • Cyflogwr ein staff ein hunain yn ogystal â chontractwyr, a gweithio gyda gwirfoddolwyr

Ein gwerthoedd

Mae ein gwerthoedd yn dangos y ffordd yr ydym am i CNC fod a sut rydym yn gweithio:

  • Rydym yn angerddol dros amgylchedd naturiol Cymru
  • Rydym yn gofalu am ein gilydd a'r bobl rydym yn gweithio gyda nhw
  • Rydym yn gweithio gydag uniondeb
  • Rydym yn gwneud gwahaniaeth nawr ac ar gyfer y dyfodol.
  • Rydym yn falch o wasanaethu pobl Cymru

Ein sefydliad

Mae ein strwythur sefydliadol wedi'i gynllunio i ddarparu'n lleol, tra'n cynnal safonau uchel yn y gwasanaethau a ddarparwn ar draws Cymru gyfan. 

Cefnogir y ddarpariaeth gan ein cyfarwyddiaethau, gan gynnwys Gwasanaethau Cyllid a Chorfforaethol canolog; Strategaeth a Datblygu Corfforaethol; a Chyfathrebu, Cwsmeriaid a Masnachol.

Ar lefel leol, rydym yn dilyn dull seiliedig ar le gyda saith tîm seiliedig ar le (gan gynnwys tîm morol). Arweinir y rhain gan ein saith Pennaeth Lle.  Ategir hyn gan gyfarwyddiaeth ganolog ar gyfer tystiolaeth, polisi a thrwyddedu o dan arweiniad ein Penaethiaid Busnes.

Mae gan bob un o’r saith lle Ddatganiad Ardal sy’n amlygu’r cyfleoedd a’r heriau mewn ardal ddaearyddol benodol o ran gwella’r amgylchedd naturiol lleol, darparu cyfleoedd ar gyfer busnesau a gwella iechyd a llesiant pobl. Mae gweithio mewn partneriaeth yn allweddol i wneud y gorau o'r cyfleoedd hyn.

Ein hamcanion llesiant a’n cynllun corfforaethol hyd at 2022 (wedi’i ymestyn i 2023)

Mae ein blaenoriaethau strategol a gwaith eleni yn cyfrannu at gyflawni ein hamcanion llesiant a ddisgrifir yn ein cynllun corfforaethol:

  • Hyrwyddo amgylchedd Cymru a rheoli adnoddau naturiol Cymru mewn modd cynaliadwy
  • Sicrhau bod tir a dŵr Cymru yn cael eu rheoli'n gynaliadwy mewn modd integredig
  • Gwella cydnerthedd ac ansawdd ein hecosystemau
  • Lleihau’r risg i bobl a chymunedau o beryglon amgylcheddol fel llifogydd a llygredd
  • Helpu pobl i fyw bywydau iachach a mwy cyflawn
  • Hybu busnes llwyddiannus a chyfrifol, gan ddefnyddio adnoddau naturiol heb eu difrodi
  • Datblygu CNC yn sefydliad rhagorol sy'n darparu gwasanaeth cwsmeriaid o'r radd flaenaf

Ar hyn o bryd rydym yn llunio ein cynllun corfforaethol nesaf hyd at 2027, a fydd yn cael ei gyhoeddi yn ystod gwanwyn 2023.

Ein blaenoriaethau strategol ar gyfer 2022/23

Ar gyfer 2022/23, mae ein bwrdd wedi cytuno ar bum blaenoriaeth strategol:

  • Ymateb i’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur, gan ganolbwyntio ar atebion sy’n seiliedig ar natur a datgarboneiddio
  • Defnyddio ein harbenigedd, ochr yn ochr ag eraill, gyda thystiolaeth o Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol 2020, i gefnogi penderfyniadau arloesol ac integredig i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur 
  • Gwella ansawdd dŵr drwy godi ymwybyddiaeth, defnyddio ein pwerau rheoleiddio a gorfodi yn effeithiol, a chydweithio ag eraill i leihau’r effeithiau ar fioamrywiaeth ac iechyd dynol, gan gynnwys arferion amaethyddol a rheoli tir
  • Sbarduno Adferiad Gwyrdd a Chyfiawn yn sgil y pandemig gan gynnwys amrywiaeth eang o randdeiliaid yn ein gwaith.
  • Datblygu CNC yn sefydliad rhagorol, gyda gweithlu sy’n llywio diwylliant perfformiad cryf ac sy’n darparu gwerth am arian a gwerth cymdeithasol ac amgylcheddol i bobl Cymru

Mae ein blaenoriaethau strategol ar gyfer eleni yn adlewyrchu tystiolaeth sydd wedi dod i’r amlwg dros y 12 mis diwethaf gan gynnwys adroddiadau gan y Panel Rhynglywodraethol ar Newid yn yr Hinsawdd (yr IPCC), COP 26 a’r cyfnod yn arwain at COP 15. Mae ein blaenoriaethau o ran yr argyfyngau hinsawdd a natur wedi’u cyfuno eleni – oherwydd bod y ddau yn annatod gysylltiedig – gan edrych ar atebion sy’n seiliedig ar natur a all roi manteision ehangach.

Dangosir y berthynas rhwng ein blaenoriaethau strategol a blaenoriaethau Gweinidogol Llywodraeth Cymru ar gyfer 2022/23 yn y tabl isod. Mae ein dwy flaenoriaeth strategol olaf yn ymwneud â gweithio gyda rhanddeiliaid, ac nid ydyn nhw - na gwneud CNC yn sefydliad rhagorol - wedi’u cynnwys yma.

Blaenoriaethau Gweinidogol Llywodraeth Cymru 2022/23

Caniatáu ar gyfer plannu coed

Blaenoriaethau strategol blynyddol perthnasol CNC ar gyfer 2022/23:

  • Ymateb i’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur, gan ganolbwyntio ar atebion sy’n seiliedig ar natur a datgarboneiddio

Caniatáu ar gyfer ynni adnewyddadwy morol

Blaenoriaethau strategol blynyddol perthnasol CNC ar gyfer 2022/23:

  • Ymateb i’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur, gan ganolbwyntio ar atebion sy’n seiliedig ar natur a datgarboneiddio

Bioamrywiaeth

Blaenoriaethau strategol blynyddol perthnasol CNC ar gyfer 2022/23:

  • Ymateb i’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur, gan ganolbwyntio ar atebion sy’n seiliedig ar natur a datgarboneiddio
  • Defnyddio ein harbenigedd, ochr yn ochr ag eraill, gyda thystiolaeth o Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol 2020, i gefnogi penderfyniadau arloesol ac integredig i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur 

Atal llifogydd ac ymdrin â thomennydd glo

Blaenoriaethau strategol blynyddol perthnasol CNC ar gyfer 2022/23:

  • Defnyddio ein harbenigedd, ochr yn ochr ag eraill, gyda thystiolaeth o Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol 2020, i gefnogi penderfyniadau arloesol ac integredig i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur 

Ansawdd dŵr

Blaenoriaethau strategol blynyddol perthnasol CNC ar gyfer 2022/23:

  • Gwella ansawdd dŵr drwy godi ymwybyddiaeth, defnyddio ein pwerau rheoleiddio a gorfodi yn effeithiol, a chydweithio ag eraill i leihau’r effeithiau ar fioamrywiaeth ac iechyd dynol, gan gynnwys arferion amaethyddol a rheoli tir

Dyma’r hyn rydym yn bwriadu ei wneud i helpu i gyflawni’r blaenoriaethau strategol hyn yn 2022/23:

Ymateb i’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur, gan ganolbwyntio ar atebion sy’n seiliedig ar natur a datgarboneiddio

Mae cysylltiad annatod rhwng yr argyfyngau hinsawdd a natur – gall yr hyn a ddarparwn i fynd i'r afael â’r newid yn yr hinsawdd helpu i leihau colledion bioamrywiaeth ac i'r gwrthwyneb hefyd.  Mae atebion sy'n seiliedig ar natur wrth wraidd hyn. Mae llawer o’n gwaith yn darparu’r buddion lluosog hyn, gan wella bioamrywiaeth a chloi carbon drwy ein gwaith arfaethedig ar adfer mawndiroedd, creu coetiroedd, a rheoli cynefinoedd rhynglanwol morol.

Mae ein gwaith busnes fel arfer yn adlewyrchu rhan enfawr o swyddi llawer o bobl. Er enghraifft, monitro a choladu data i lywio ein penderfyniadau ar leihau ôl troed carbon Cymru a CNC; rheoli ein hystâd i wneud y mwyaf o gyfleoedd atafaelu carbon; cynllunio ar gyfer digwyddiadau o sychder a llifogydd, ac ymateb iddynt, yn ogystal ag ymddangosiad bygythiadau newydd i'n hamgylchedd naturiol megis plâu a chlefydau. Rydym yn rheoli allyriadau carbon drwy ein dyletswyddau rheoleiddio, gan ganiatáu defnyddio technolegau newydd sy'n cyfrannu at ddatgarboneiddio ein heconomi.

Ymateb i'r argyfwng hinsawdd – datgarboneiddio

  • Cyflawni Rhaglen Newid Hinsawdd a Datgarboneiddio CNC, gan ymgorffori datgarboneiddio a mesurau lliniaru ac addasu i’r newid yn yr hinsawdd, gan gynnwys rheoli risg, ar draws ein swyddogaethau CNC
  • Gweithredu Adfywio – ein rhaglen adnewyddu yn dilyn pandemig COVID-19, sydd â’r nod o leihau ôl troed carbon fflyd, adeiladau, tir a systemau caffael CNC a gwireddu’r buddion a ddaw yn sgil datgarboneiddio

Ymateb i'r argyfwng hinsawdd – rheoli perygl llifogydd

  • Parhau i gyflwyno'r gwelliannau sy’n weddill a nodwyd yn yr Adroddiadau Adolygu Llifogydd yng Nghymru ym mis Chwefror 2020, gan gynnwys y gwelliannau gofynnol i ymgorffori gwelliannau i’n gallu i rybuddio am lifogydd, capasiti y tu allan i oriau, ac ymateb, parodrwydd ac adferiad y sefydliad cyfan
  • Cyflwyno ein rhaglenni cynnal a chadw i sicrhau bod ein hamddiffynfeydd rheoli perygl llifogydd yn parhau i ddarparu amddiffyniad parhaus i gymunedau sydd mewn perygl o lifogydd, i’r 73,000 o adeiladau sy’n cael budd o'r amddiffynfeydd, a gwreiddio dull gwell sy’n seiliedig ar risg o gynnal a chadw asedau
  • Ymchwilio i opsiynau, a’u gweithredu, i leihau’r perygl o lifogydd i gymunedau drwy’r Rhaglen Gyfalaf Rheoli Perygl Llifogydd, gan gynnwys prosiectau cyflawni allweddol yn Stryd Stephenson (Casnewydd), Rhydaman (Sir Gaerfyrddin) a Llyn Tegid (Gwynedd), gan gyfrannu at uchelgais Llywodraeth Cymru i leihau’r perygl o lifogydd
  • Cyhoeddi'r Cynlluniau Rheoli Perygl Llifogydd Cymru diweddaredig, sy'n cynnwys y blaenoriaethau a'r cynlluniau strategol ar gyfer pob dalgylch ledled Cymru
  • Sicrhau dulliau diogel a chyfrifol o reoli adeileddau er mwyn sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’r Ddeddf Cronfeydd Dŵr, a’u bod yn cyflawni’r gwelliannau rheoleiddiol sydd eu hangen yn dilyn adolygiad Balmforth o gronfeydd dŵr 

Ymateb i'r argyfwng ym myd natur

  • Mynd i’r afael â cholli bioamrywiaeth, cynnal a gwella bioamrywiaeth a hyrwyddo cydnerthedd ecosystemau ar draws ein holl waith
  • Cyflwyno'r blaenoriaethau yn y Rhaglen Safleoedd Gwarchodedig i wella cyflwr a gwytnwch safleoedd gwarchodedig morol, daearol a dŵr croyw a chefnogi Llywodraeth Cymru i gryfhau amddiffyniad i goetiroedd hynafol
  • Cyflwyno'r Rhaglen Rhywogaethau sy'n Prinhau i dargedu rhywogaethau sy'n dirywio neu'r rhai sydd ar fin diflannu megis y gylfinir, y fisglen berlog dŵr croyw a salmonidau a brithyllod y môr
  • Cyflwyno camau gweithredu â blaenoriaeth yn y Rhaglen Rhywogaethau Estron Goresgynnol gan gynnwys bioddiogelwch, i fynd i’r afael â rhywogaethau estron goresgynnol mewn amgylcheddau morol, daearol a dŵr croyw

Atebion sy'n seiliedig ar natur – adfer cynefinoedd

  • Cyflwyno Rhaglenni Adfer Cynefinoedd, gan gynnwys datblygu Cynllun Gweithredu Glaswelltir Cenedlaethol
  • Cyflwyno’r blaenoriaethau yn y Cynllun Gweithredu Mawndiroedd Cenedlaethol
  • Cyflwyno ein prosiectau LIFE yr Undeb Ewropeaidd, gan gynnwys y prosiect LIFE ar gyfer Adfywio Cyforgorsydd Cymru, prosiect LIFE ar gyfer corsydd crynedig, Twyni Tywod LIFE, prosiect LIFE ar gyfer y Pedair Afon a phrosiect LIFE afon Dyfrdwy.

Atebion sy'n seiliedig ar natur – hwyluso cynlluniau plannu coed a chreu coetiroedd

  • Cyflwyno’r Rhaglen Creu Coetiroedd gan gynnwys argymhellion ‘archwiliadau dwfn’ Llywodraeth Cymru, darparu gwasanaeth gwirio Glastir, a helpu ffermwyr a thirfeddianwyr i blannu coetiroedd ar dir llai cynhyrchiol a chefnogi'r gwaith o blannu coetiroedd cymunedol
  • Cefnogi datblygiad y Goedwig Genedlaethol o Ogledd i Dde Cymru, drwy symleiddio’r dulliau o ddarparu cyngor ac arweiniad, gan gynnwys ei photensial economaidd, diwylliannol a hamdden, gan helpu Cymru i symud ymlaen tuag at ddiwydiant pren cynaliadwy

Atebion sy’n seiliedig ar natur – rheoli ystâd CNC

  • Cyflwyno ein rhaglenni ar gyfer trosi mawndiroedd; creu coetiroedd i gynnal yr ardal o goetir ar ystad CNC; ac ailstocio, tyfu a chynaeafu pren (gweler yr adran Fasnachol)
  • Cyflwyno ein rhaglenni gwaith ar gyfer ein Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol a'n gwaith cadwraeth natur eraill
  • Cyflymu’r broses o addasu ystâd CNC i’r newid yn yr hinsawdd drwy fuddsoddi yn ein gwaith o archwilio, cynnal a chadw ac uwchraddio seilwaith megis pyllau glo a chronfeydd dŵr; cynnwys dulliau o reoli llifogydd yn naturiol yn y cynlluniau ar gyfer coetiroedd mewn ardaloedd sydd mewn perygl o lifogydd; y gwaith o deneuo mwy o goetiroedd; rheoli'r risg o blâu a chlefydau; a datblygu strategaeth ar gyfer safleoedd o werth natur uchel
  • Gwella ein darpariaeth ar gyfer ymwelwyr, boed yn bobl leol neu o bell, yn y coetiroedd a’r gwarchodfeydd natur cenedlaethol rydym yn eu rheoli

Atebion sy'n seiliedig ar natur – rheoli'r amgylchedd morol

  • Rhoi’r amgylchedd morol ac arfordirol wrth wraidd yr ymateb i’r argyfwng hinsawdd gyda ffocws ar ynni adnewyddadwy morol, carbon glas, gwaith adfer a rheoli morol ac arfordirol, gan gynnwys helpu Llywodraeth Cymru i sefydlu cynllun sydd wedi’i dargedu i gefnogi adfer cynefinoedd morwellt a morfa heli ar hyd yr arfordir
  • Cyflwyno'r Rhaglen Ynni Adnewyddadwy ar y Môr a chyflawni’r argymhellion o’r archwiliadau dwfn i ynni adnewyddadwy gyda Llywodraeth Cymru, gan gynnwys ynni adnewyddadwy ar y môr a gwaith cydsynio
  • Ymateb i'r argyfyngau hinsawdd a natur – rheoleiddio
  • Cyflawni ein rhwymedigaethau statudol i drwyddedu, sicrhau cydymffurfedd a chymryd camau gorfodi o fewn holl reoliadau CNC i leihau’r risg o ddifrod i'r amgylchedd, a diogelu bywyd gwyllt er mwyn cefnogi rheolaeth gynaliadwy ar adnoddau naturiol
  • Gweithio gyda Llywodraeth Cymru i ddylunio, datblygu a gweithredu'r rhaglen uchelgeisiol o ddiwygiadau gwastraff trawsnewidiol fel yr amlinellwyd yn strategaethau Mwy Nag Ailgylchu a Cymru Sero Net Llywodraeth Cymru gan gynnwys datblygu a gweithredu Gwasanaeth Olrhain Gwastraff Digidol y DU, a Rhaglen Lleihau Allyriadau Nwyon Tirlenwi newydd
  • Gan gydnabod graddfa’r uchelgais o fewn diwydiannau a reoleiddir yng Nghymru, byddwn yn meithrin cydnerthedd o fewn CNC i sicrhau y gallwn gyflawni ein rolau rheoleiddio a chynghori mewn ymateb i’r newidiadau cyflym sydd eu hangen i gyflawni sefyllfa sero net wrth gydbwyso pryderon amgylcheddol cyffredinol yn unol â gofynion y Cod Rheoleiddwyr
  • Cefnogi Llywodraeth Cymru i ymdrin ag etifeddiaeth canrifoedd o fwyngloddio, a’r rhaglen ar gyfer diogelwch tomenni pyllau glo, drwy weithredu’n unol â phrotocol Llywodraeth Cymru, gan sicrhau bod ein gofynion rheoleiddiol a deddfwriaethol yn cael eu blaenoriaethu fel bod gwaith ar domenni a allai beri risg yn digwydd yn gyflym
  • Cyflawni’r Adolygiad Strategol o Daliadau i sicrhau ein bod yn adennill costau ein gwaith rheoliadol yn llawn oddi wrth dalwyr taliadau

Ymateb i'r argyfyngau hinsawdd a natur rheoli digwyddiadau ac ymateb iddynt

  • Cynnal adolygiad o’n dull gweithredu ar gyfer digwyddiadau amgylcheddol yn ein cylch gwaith, i ystyried sut rydym yn gwneud y gorau o’n dull seiliedig ar risg a hwyluso pwyslais pellach ar ddulliau ataliol, wrth gydnabod yr angen am alluoedd ymateb adweithiol cymesur
  • Parhau i ddarparu gwaith cynllunio effeithiol a gwydn, ymarferion a hyfforddiant ar gyfer digwyddiadau, a sicrhau ein bod yn gallu darparu ymateb parhaus ac effeithiol, gan gynnwys hyfforddi a chefnogi staff newydd ar ein rotâu y tu allan i oriau, a gwelliannau rheoli parhad busnes
  • Datblygu systemau a dulliau gweithredu cadarn i leihau effaith digwyddiadau seiber, fel y gallwn barhau i ddarparu gwasanaeth effeithiol i bobl Cymru

Defnyddio ein harbenigedd, ochr yn ochr ag arbenigedd eraill, gyda thystiolaeth o Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol 2020, i gefnogi penderfyniadau arloesol ac integredig i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd a’r argyfwng natur

Mae ein gweithgarwch busnes fel arfer yn cynnwys gweithio gyda rhanddeiliaid cenedlaethol i gasglu, rhannu, hyrwyddo a diweddaru tystiolaeth ar gyflwr adnoddau naturiol Cymru, a defnyddio Datganiadau Ardal sy’n seiliedig ar dystiolaeth i lywio ein blaenoriaethau, ein prosiectau a’n hymgysylltiad â rhanddeiliaid yn ein saith lleoliad, yn enwedig y Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus wrth iddynt baratoi eu hasesiadau a’u cynlluniau llesiant. Mae ein holl waith wedi’i wreiddio mewn dystiolaeth dda ac yn seiliedig ar ei defnyddio a’i rannu gyda phartneriaid a chymunedau i eirioli dros reolaeth gynaliadwy ar adnoddau naturiol a’i chyflawni.

Gwella a chyflwyno tystiolaeth am yr amgylchedd naturiol

  • Datblygu a dechrau gweithredu ein strategaeth fonitro, gan wella ansawdd ein data a’n prosesau monitro amgylcheddol a sicrhau bod yr wybodaeth a ddarperir yn bodloni ein hanghenion tystiolaeth mewn perthynas â rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy yn ogystal â’n dyletswyddau adrodd amgylcheddol ar ôl ymadael â’r UE
  • Datblygu ein tystiolaeth a’n dealltwriaeth o effeithiau maethynnau mewn Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA) afonol, er mwyn llywio strategaeth ar gyfer eu hadfer dros y tymor hir
  • Darparu gwaith modelu a chyngor monitro ansawdd aer ar gyfer asesu risg wrth wneud penderfyniadau rheoliadol

Darparu cyngor ac arweiniad

  • Darparu cyngor ac arweiniad ar ddatblygu polisïau Llywodraeth Cymru a’n dull o gyflawni’r gwaith sydd ei angen ar ôl ymadael â’r UE, gan gynnwys sefydlu corff llywodraethu amgylcheddol, dyletswydd statudol a thargedau i ddiogelu ac adfer bioamrywiaeth
  • Darparu cyngor strategol i Lywodraeth Cymru ar ddatblygu a gweithredu deddfwriaeth, strategaethau, polisïau a chanllawiau’r Llywodraeth. Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft, pysgodfeydd, cynllunio defnydd tir, cynigion ar gyfer trwyddedau adar hela, diwygio rheoleiddio gwastraff a'r Gwasanaeth Ansawdd Aer Cenedlaethol
  • Gweithio gyda Llywodraeth Cymru ar yr archwiliadau manwl ar fioamrywiaeth a chefnogi'r gwaith o weithredu ar yr argymhellion
  • Asesu’r achos dros barc cenedlaethol newydd fel y corff statudol ar gyfer dynodi Parciau Cenedlaethol neu Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol newydd yng Nghymru
  • Cynghori Llywodraeth Cymru ar ei rhaglen diwygio mynediad a chyfrannu at yr adolygiad o Lwybr Arfordir Cymru a’r integreiddio â rhwydweithiau llwybrau ehangach. Chwarae ein rhan yn natblygiad y cynllun deng mlynedd i wireddu potensial llawn y rhwydwaith i hyrwyddo mynediad mwy cynhwysol er budd y cymunedau amrywiol ledled Cymru

Gweithio gyda phartneriaid a chymunedau gan ddefnyddio Datganiadau Ardal

  • Gweithio gyda phartneriaid i ddatblygu a gweithredu prosiectau a rhaglenni sy'n cyflawni blaenoriaethau a chyfleoedd a rennir fel y’u hadlewyrchir yn y Datganiad Ardal
  • Cyfrannu at Asesiadau Llesiant a Chynlluniau Llesiant gan ddefnyddio ein Datganiadau Ardal fel ffocws ar gyfer materion amgylcheddol lleol

Gwella ansawdd dŵr, drwy godi ymwybyddiaeth y cyhoedd gan ddefnyddio ein pwerau rheoleiddio a gorfodi’n effeithiol ac ysgogi cydweithredu ag eraill, i leihau’r effeithiau ar fioamrywiaeth ac iechyd dynol, gan gynnwys gan arferion amaethyddol ac arferion rheoli tir

Ar gyfer eleni, mae rheoli dŵr – sef ansawdd a swm y dŵr yn ein hafonydd a’n nentydd, yn ffocws penodol i ni. Rydym yn wynebu’r her barhaus o wella ansawdd ein hafonydd a’n nentydd ar gyfer pobl a bioamrywiaeth wrth gydbwyso gofynion cystadleuol sydd ynghlwm wrth ddefnyddio a rheoli tir a dŵr. Mae ein gwaith busnes fel arfer yn cynnwys monitro ac adrodd, darparu cyngor ac arweiniad, rheoleiddio a gorfodi lle bo angen, a gweithio gyda chwmnïau dŵr a Llywodraeth Cymru, yn ogystal â phrosiectau penodol i fynd i’r afael ag etifeddiaeth hen weithfeydd mwyngloddiau metel a’u heffeithiau ar gyrsiau dŵr

Cynllunio dŵr

  • Gweithredir trydydd cylch y Cynlluniau Rheoli Basn Afon gyda phartneriaid a rhanddeiliaid allweddol, gan gyflawni gwelliannau sy’n seiliedig ar bwysau a meysydd blaenoriaeth a nodwyd megis gorlifoedd storm a maethynnau. Sicrhau bod materion fel deunyddiau fferyllol a microblastigau, er enghraifft, yn cael sylw yn y cylchoedd cynllunio presennol ac yn y dyfodol, a’n bod yn datblygu sylfaen dystiolaeth gadarn fel y gallwn ymateb i faterion yn y dyfodol wrth iddynt godi
  • Nodi'r blaenoriaethau ar gyfer yr amgylchedd yng nghynlluniau busnes cwmnïau dŵr, gan ystyried gofynion dŵr deddfwriaethol a sicrwydd cyflenwad yng Nghymru. Gweithio gyda chwmnïau dŵr, rhanddeiliaid, Llywodraeth Cymru ac OfWAT i ddatblygu Rhaglen Amgylchedd Genedlaethol gadarn sy’n seiliedig ar dystiolaeth a darparu ein hymateb i gynlluniau adnoddau dŵr drafft cwmnïau dŵr. Diweddaru ein cynllun sychder a gweithio gyda chwmnïau dŵr a phartneriaid i sicrhau ein bod yn cael ymateb effeithiol i unrhyw sychder neu gyfnodau o dywydd sych hir yn y dyfodol, gan anelu at leihau effeithiau prinder dŵr ar bobl, yr amgylchedd a sectorau eraill.
  • Darparu cyngor a chymorth technegol amserol i Lywodraeth Cymru wrth iddi lunio deddfwriaeth a chynllun i symud dulliau o reoli tir yng Nghymru tuag at sefyllfa lle mae gweithgareddau ffermio a choedwigaeth yn cael eu cyflawni mewn ffordd gynaliadwy a bod y risg i’r amgylchedd dŵr o ganlyniad i arferion gwael yn cael ei leihau

Rheoli dŵr

  • Datblygu a gweithredu ein cynllun gweithredu ar orlifoedd storm ar y cyd â sefydliadau partner, gan sicrhau bod ein gwaith rheoleiddio, monitro ac ymgysylltu â rhanddeiliaid yn arwain at well canfyddiad a rheolaeth o’r materion sy’n arwain at sicrhau’r gwelliannau sydd eu hangen i ddarparu safonau uwch o ran ansawdd dŵr ledled Cymru
  • Diffinio a chyflwyno, fel rhan o brosiect Afonydd Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA), raglen waith i ddeall a gwella, lle bo angen, statws cyffredinol ein naw ACA afonol, sef Cleddau, Eden, Gwyrfai, Teifi, Tywi, Glaslyn, Dyfrdwy, Wysg a Gwy. Bydd hyn yn cynnwys gweithio’n fewnol a chyda phartneriaid i sefydlu polisïau, swyddi ac offer newydd, a darparu cyngor yn ogystal â hwyluso’r gwaith o sefydlu Byrddau Rheoli Maethynnau a chwarae ein rhan wrth gyfrannu at eu cynlluniau
  • Cyflawni cam nesaf y Rhaglen Adfer Mwyngloddiau Metel i ymdrin ag etifeddiaeth tir halogedig, effeithiau ar ansawdd dŵr a pheryglon mwyngloddiau; datblygu a chyflawni prosiectau sydd â blaenoriaeth megis yn ardal mwynglawdd plwm y Parc yng Ngwydir, Fron-goch a rheoli dŵr wyneb yn Dylife

Cynnwys ystod amrywiol o randdeiliaid yn ein gwaith i helpu i ysgogi Gwellhad Cyfiawn a Gwyrdd yn dilyn y pandemig

Yn ystod pandemig COVID-19, daeth manteision unigryw’r byd natur i iechyd corfforol a llesiant meddwl pobl, a’r rhan y gallai ei chwarae mewn adferiad cyfiawn yn amlwg iawn.  Yn ogystal â’n gweithgarwch busnes fel arfer yn y maes hwn, byddwn yn gweithio’n agos gyda Llywodraeth Cymru, ein partneriaid a chymunedau lleol i hyrwyddo dysgu a hamdden cyfrifol yn yr awyr agored.

Mae gennym ran arweiniol i’w chwarae yn hyn o beth mewn cydweithrediad ag eraill. Swyddi gwyrdd – bydd hybu cyflogaeth wrth ofalu am yr amgylchedd naturiol, yn ogystal ag ysgogi cyfleoedd i ddefnyddio mannau gwyrdd lleol ac ailgysylltu â’r amgylchedd naturiol o fantais, nid yn unig o ran llesiant cymdeithasol, ond hefyd o ran y byd natur ei hun ac o safbwynt rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy.

Amrywiaeth a chynhwysiant

  • Gweithredu ‘Gyda'n Gilydd - All Together’ - strategaeth amrywiaeth a chynhwysiant CNC ar gyfer staff a'r bobl yr ydym yn gweithio gyda nhw, gan weithio tuag at wireddu ei chwe amcan a chyflawni yn erbyn y camau cytunedig a nodwyd ar gyfer eu gweithredu yn ystod Blwyddyn 1
  • Gweithio ar draws swyddogaethau CNC i sicrhau y rhoddir sylw i gyfiawnder cymdeithasol yn unol â blaenoriaethau amgylcheddol. Er enghraifft:
    • Gwreiddio’r Asesiad o’r Effaith ar Iechyd ochr yn ochr â’n gofyniad i gyflawni Asesiadau o’r Effaith ar Gydraddoldeb
    • Darparu ein Polisi Lleoli, gan ddarparu fframwaith hyblyg gyda chyfleoedd teg a chyfiawn i ystod o bobl ifanc
  • Cyflwyno'r Prosiect Data Economaidd-Gymdeithasol i’w gwneud yn bosibl haenu data economaidd-gymdeithasol a data amgylcheddol o fewn Porth Gwybodaeth Amgylcheddol Cymru. Bydd hyn yn ein galluogi i weithio gyda phartneriaid i dargedu gwaith at y cymunedau hynny sydd â'r angen mwyaf
  • Meithrin cydberthnasau ac ymddiriedaeth gyda’n cymunedau drwy wrando, deall ac ymateb, yn enwedig yn achos y bobl hynny nad ydynt yn cael eu clywed yn aml. Mae angen i ni esblygu ac arloesi’n barhaus wrth i ni ddysgu mwy am ein rhanddeiliaid a sut maen nhw’n ymgysylltu â ni fel y gallwn ddiwallu eu hanghenion

Creu gweledigaeth a rennir ar gyfer yr amgylchedd naturiol hyd at 2050 – Natur a Ni

Hwyluso Natur a Ni – datblygu gweledigaeth a rennir ar gyfer yr amgylchedd hyd at 2050 a gweithredu ar gyfer y ddeng mlynedd nesaf           

Datblygu CNC yn sefydliad rhagorol, gyda gweithlu sy’n llywio diwylliant perfformiad cryf ac sy’n darparu gwerth am arian a gwerth cymdeithasol ac amgylcheddol i bobl Cymru

Rydym am fod y sefydliad gorau y gallwn fod ar gyfer ein cwsmeriaid, ar gyfer byd natur ac ar gyfer pobl Cymru. Er mwyn gwneud hynny, ein nod yw parhau i wella’r gwasanaethau rydym yn eu darparu, gan arloesi a defnyddio dulliau digidol ac adeiladu ar newidiadau mewn arferion gwaith o ganlyniad i bandemig Covid-19. Mae ein gwaith busnes fel arfer yn cynnwys yr holl wasanaethau a ddarparwn i hwyluso gwaith ar lawr gwlad ac i ddatblygu ein sylfaen dystiolaeth – gofalu am ein staff, rhanddeiliaid a chwsmeriaid; hyfforddi a datblygu ein staff i’w helpu i gyrraedd eu potensial llawn; talu ein biliau ar amser a phrynu nwyddau a gwasanaethau gyda chynaliadwyedd mewn golwg; datblygu cyfleoedd masnachol cynaliadwy gan gynnwys cynaeafu pren; a sicrhau bod gennym fesura llywodraethu cadarn ar waith fel ein bod yn agored, yn deg ac yn gweithredu gyda phriodoldeb.

Ein rhanddeiliaid a’n cwsmeriaid

  • Dechrau cyflwyno ein strategaeth ddigidol, gan ddylunio gwasanaethau digidol sy’n canolbwyntio ar y defnyddiwr – ymgorffori arferion gorau ar gyfer dylunio gwasanaethau sy’n canolbwyntio ar y defnyddiwr yn y sefydliad – a dechrau’r newid diwylliannol sydd ei angen i wneud iddo ddigwydd.
  • Gwella ein gwasanaeth i gwsmeriaid drwy gyflwyno system deleffoni sy'n addas ar gyfer 2022 a’r tu hwnt yn ein Canolfan Gyswllt Integredig ar gyfer Rheoli’r Berthynas â Chwsmeriaid a datblygu system Reoli'r Berthynas â Chwsmeriaid yn barhaus er mwyn creu a chynnal un ffordd o edrych ar y cwsmer.
  • Cwblhau blwyddyn gyntaf ein rhaglen grantiau dwy flynedd sydd wedi’i dylunio i alinio â’n hamcanion llesiant a’n blaenoriaethau strategol. O dan themâu pedwar grant, byddwn yn darparu cyllid i bartneriaid sy’n cyflawni canlyniadau â blaenoriaeth dros yr amgylchedd a thros bobl Cymru yn unol ag arferion gorau

Ein pobl

  • Gwneud y mwyaf o’n gallu i fod yn gystadleuol wrth ddenu talent i CNC er mwyn diwallu anghenion sgiliau a gallu yn y dyfodol
  • Sicrhau llesiant, iechyd a diogelwch pawb, drwy ddarparu’r gefnogaeth a’r offer sydd eu hangen ar staff, monitro cynnydd i sicrhau bod ein rhaglenni gwaith yn gyflawnadwy a neilltuo amser er mwyn i staff ddatblygu eu sgiliau
  • Llunio a gweithredu cyfres o gyfleoedd dysgu a datblygu sy’n meithrin yr wybodaeth, y sgiliau, y galluoedd a’r ymddygiadau sy’n rhoi CNC mewn sefyllfa dda i fod yn llwyddiannus yn y dyfodol gan ymgorffori ein gwerthoedd 

Ein cyllid a'n cyfleoedd masnachol

  • Parhau i wella ein trefniadau llywodraethu ariannol gan gynnwys yr ystod o fecanweithiau ariannol i gefnogi'r gwaith o gyflwyno ein canlyniadau, gan weithio gyda chwsmeriaid a chontractwyr i gyflawni ein diben
  • Ymgorffori’r dull Planed, Pobl a Ffyniant newydd o werthuso cyfleoedd masnachol ar gyfer ystad CNC, er mwyn sicrhau bod buddion cymdeithasol ac amgylcheddol yn cael eu defnyddio wrth ystyried a ddylid cymeradwyo datblygiadau, gan beidio â chanolbwyntio ar incwm yn unig - ac er mwyn sicrhau y gellir mesur y buddion hyn mewn modd gweladwy.
  • Marchnata hyd at 750,000 o fetrau ciwbig o bren o Ystad Goetir Llywodraeth Cymru, gan farchnata hyd at 30% gan ddefnyddio mecanweithiau ar wahân i’r broses e-werthu safonol, megis grwpiau cymunedol, gan ehangu’r farchnad ar gyfer pren o Gymru o ganlyniad
  • Gwella a sicrhau dull ymarferol o ran ein mecanweithiau ariannol a chytundebol er mwyn cefnogi'r gwaith o gyflawni ein canlyniadau gyda chwsmeriaid a chontractwyr, ond hefyd er mwyn ei gwneud yn bosibl i grwpiau cymunedol a busnesau bach gael mynediad at gyfleoedd ar yr ystad
  • Archwilio mwy o gyfleoedd i greu cadwyn gyflenwi gylchol yng Nghymru megis darparu pren Cymreig ar gyfer cartrefi yng Nghymru
  • Parhau i gefnogi gwytnwch ynni Cymru a chymryd rhan weithredol mewn datblygiadau ynni adnewyddadwy ar ystad CNC yn unol ag argymhellion yr archwiliad dwfn i ynni adnewyddadwy a model cyflawni newydd Llywodraeth Cymru
  • Sicrhau twf ac arallgyfeirio’r math o weithgarwch masnachol sydd ar gael ar ystad CNC mewn perthynas â thwristiaeth a gweithgareddau hamdden a diwylliant Cymreig. Mae enghreifftiau’n cynnwys archwilio gwelliannau i’n canolfannau ymwelwyr, strategaeth ar feysydd parcio a mynediad i ystadau ar gyfer yr ystad gyfan, a chyfleoedd caffael sy’n fwy agored er mwyn ehangu maes y darpar gynigwyr er mwyn cynyddu’n hamlygrwydd yn y farchnad.

Ein TGCh

  • Darparu ein gwasanaethau TG, gan gynnwys gwaith uwchraddio a chynnal a chadw, diogelwch a llywodraethu
  • Cyflwyno ein rhaglen ar gyfer prosiectau datblygu TG newydd yn unol â fforddiadwyedd

Ein trefniadau llywodraethu

  • Cefnogi Llywodraeth Cymru i recriwtio chwe aelod newydd o Fwrdd CNC, gan sicrhau amrediad priodol o sgiliau a phrofiad ar draws y Bwrdd cyfan a darparu hyfforddiant sefydlu a hyfforddiant o ansawdd uchel i aelodau newydd. Bydd hyn yn her arbennig eleni yn sgil y trosiant digyffelyb o hanner aelodau’r Bwrdd mewn un flwyddyn oherwydd amgylchiadau sydd y tu hwnt i’n rheolaeth
  • Cyflawni’r cynllun archwilio mewnol cymeradwy i roi sicrwydd ynghylch y risgiau allweddol a nodwyd er mwyn llywio’r broses o gyflwyno barn ar yr archwiliad mewnol blynyddol
  • Parhau i oruchwylio, ymgorffori a gwella mesurau rheoli risg ledled CNC i lywio barn flynyddol y Bwrdd ar reoli risg
  • Gweithredu trefniadau llywodraethu a sicrwydd dros raglenni a phrosiectau drwy'r Swyddfa Rheoli Portffolio
  • Llunio ein hadroddiad blynyddol a chyfrifon
  • Cyhoeddi ein cynllun corfforaethol newydd hyd at 2027 ym mis Mawrth/Ebrill 2023

Rheoli ein perfformiad

Fel sefydliad sy'n cyflawni sy’n canolbwyntio ar le, mae angen i ni fod â'r gallu i arddangos pa mor dda rydym wedi perfformio. Drwy ddefnyddio'r cynllun busnes hwn, a'i ddisgrifiadau o'n gwaith a’n blaenoriaethau parhaus, rydym wedi datblygu dangosfwrdd perfformiad y bydd ein Bwrdd yn ei ddefnyddio bedair gwaith y flwyddyn i graffu ar waith cyflawni a dwyn ein Tîm Gweithredol i gyfrif.  Mae’r dangosfwrdd perfformiad yn rhan bwysig o’r cynllun busnes oherwydd ei fod yn nodi’r mesurau a’r targedau yn fanwl ac yn ymgorffori cynrychiolaeth ehangach o’r hyn y mae CNC yn ei wneud. Disgrifir perfformiad yn nhermau Coch, Oren neu Wyrdd i ddangos a ydym ar y trywydd iawn i gyflawni'r hyn yr ydym wedi bwriadu ei wneud ai peidio, ac os nad ydym, sut y byddwn yn gwella ein perfformiad.

Mae sawl haen o reoli perfformiad o dan y dangosfwrdd hwn, sy'n ei gwneud yn bosibl i'n Tîm Arwain, Gwasanaethau, Lleoedd, timau ac unigolion fonitro perfformiad.  Gyda'i gilydd, mae hyn yn rhoi darlun cynhwysfawr o berfformiad ein sefydliad. Mae’n allweddol i sicrhau ein bod yn ystyried y gwasanaethau a gynigiwn a’r lleoedd rydym yn gweithio ynddynt mewn modd cyfannol ac mae’n sylfaenol i’n penderfyniadau.

Ar gyfer eleni, rydym wedi cynnwys Adroddiad Perfformiad Mewnol i gyd-fynd â’n dangosfwrdd cynllun busnes, sy’n rhoi mwy o fanylion am sut rydym yn gweithredu fel sefydliad – gan edrych, er enghraifft, ar y taliadau a wnaed ar amser, gwiriadau iechyd, diogelwch a llesiant, absenoldeb staff a hyfforddiant. Rydym yn gobeithio y bydd hyn yn rhoi darlun mwy cyflawn o'r hyn yr ydym yn ei gyflawni ar lawr gwlad a sut rydym yn gweithredu fel sefydliad. Rydym yn gosod targedau ‘ymestynnol’ i'n hunain – felly nid ydym yn disgwyl i bopeth fod yn wyrdd ar ddiwedd y flwyddyn – ond maen nhw’n ein helpu i ganolbwyntio ar y meysydd i'w gwella.

Adnoddau 

Y flwyddyn ariannol hon, rydym wedi gallu pennu cyllideb o £241.9 miliwn, sydd wedi’i hariannu o’n taliadau rheoliadol, incwm masnachol, cyllid allanol a grantiau gan Lywodraeth Cymru. Er mwyn pennu cyllideb gytbwys, bydd Llywodraeth Cymru yn darparu cadarnhad ysgrifenedig er mwyn mynd i'r afael â bwlch amcangyfrifedig (£7.3 miliwn) yn ein cyllid refeniw a chyfalaf cymorth grant nad yw'n ymwneud â llifogydd, yn seiliedig ar dystiolaeth o angen. Pan gyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei chyllideb eleni roedd yn cynnwys dyraniadau dangosol ar gyfer y ddwy flynedd ariannol ganlynol.

Felly, ar gyfer blwyddyn ariannol 2022/23:

  • Byddwn yn gwario mwy ar ein rhaglen gyfalaf llifogydd (£22.3 miliwn o gymharu â £17 miliwn) ac mae Llywodraeth Cymru wedi cynyddu ein cyllid refeniw gan £0.5 miliwn o gymharu â’r hyn y byddwn yn ei wario yn ystod y flwyddyn ariannol hon.
  • Byddwn yn parhau i gyflwyno ein rhaglen gyfalaf nad yw'n ymwneud â llifogydd ar gyfer y drydedd flwyddyn gyda chyllideb o £17.1 miliwn.
  • Byddwn yn pennu cyllideb o £40 miliwn ar gyfer ein hincwm o bren – ein rhagolwg uchaf erioed.
  • Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu arian cyfatebol i dri phrosiect newydd a ariennir yn allanol – sef Natur Am Byth, Prosiect Pedair Afon LIFE a Phrosiect Quake LIFE. Byddwn hefyd yn parhau â'n rhaglen o brosiectau presennol a ariennir gan LIFE a'r Cynllun Datblygu Gwledig. Rhagwelir y byddwn yn gwario £9.6 miliwn.
  • Byddwn yn pennu £39 miliwn ar gyfer ein taliadau rheoliadol.
  • Bydd ein cymorth grant nad yw'n ymwneud â llifogydd yn parhau ar lefel debyg i'r flwyddyn ariannol ddiwethaf.

Rydym wedi dyrannu £2.8m o'n cyllideb graidd i ariannu gwaith eraill drwy gyllid grant. Caiff hyn ei ategu gan gyllid arall hefyd.

Mae ein cyllideb o £241.9m wedi’i dosbarthu ar draws ein cyfarwyddiaethau fel yr amlinellir yn y tabl isod:

Cyllideb gwariant 2022-23

Cyfarwyddiaeth Trywydd staff £000 Addaliadau'r gweithlu £000 Staff eraill £000 Pobl nad ydynt yn staff £000 Prosiectau refeniw £000 Prosiectau cyfalaf £000 Cyfanswm £000
Cyfathrebu, Cwsmeriaid a Masnachol 6,245 -592 400 6,599 1,817 0 14,469
Strategaeth a Datblygu Corfforaethol 6,450 -32 1,135 1,568 0 0 9,122
Tystiolaeth, Polisi a Thrwyddedu 31,287 -4,236 924 19,932 7,198 4,888 59,993
Cyllid a Gwasanaethau Corfforaethol 5,867 -294 1,225 15,006 3,336 8,139 33,279
Gweithrediadau 62,156 -7,919 1,956 21,053 9,540 38,270 125,056
Cyfanswm y gyllideb gwariant 112,006 -13,072 5,640 64,159 21,891 51,296 241,919


Rydym yn gobeithio y bydd ein cynllun busnes o ddiddordeb ac yn ddefnyddiol i chi. Os oes gennych unrhyw ymholiadau neu sylwadau, cysylltwch â ni drwy e-bostio: corporate.planning@cyfoethnaturiol.cymru

Diweddarwyd ddiwethaf