Marram grass

Beth ydym yn ei wneud

Prosiect cadwraeth pwysig yw Twyni Byw / Sands of LIFE sy’n rhedeg tan fis Rhagfyr 2022 a’i nod yw adfywio twyni tywod ledled Cymru. Bydd yn ail-greu symudiad naturiol yn y twyni ac yn adfywio cynefinoedd sy’n gartref i rai o’n bywyd gwyllt mwyaf prin.

Bydd y prosiect £4 miliwn, sy’n cael ei arwain gan Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), yn adfer mwy na 2400 hectar o dwyni tywod mewn pedair Ardal Cadwraeth Arbennig, ar 10 safle gwahanol yng Nghymru:

Ynys Môn ac Afon Menai

Sir Feirionydd

  • Morfa Harlech
  • Morfa Dyffryn

Bae Caerfyrddin

  • Lacharn - Twyni Pendine
  • Arfordir Pen-bre
  • Twyni Whiteford

Pen-y-Bont ar Ogwr

Pam y mae twyni iach yn bwysig

Tirweddau gwyllt eiconig yw twyni tywod. Maent yn gynefinoedd sy’n llawn bioamrywiaeth, lle mae carpedi o degeirianau yn dal i oroesi ochr yn ochr â gloÿnnod byw, adar ac amrywiaeth eang o bryfed sydd dan fygythiad.

Mae ymwelwyr a phobl leol yn trysori twyni tywod oherwydd eu cymeriad unigryw ac maent yn gefnlen i ddiwrnod ar y traeth ac yn fan chwarae naturiol perffaith i bob plentyn.

Mae gan dwyni iach ddigon o dywod moel ac maent yn symud yn gyson. Mae bryniau tywod yn cael eu creu, eu chwythu i ffwrdd a’u hail-greu eto. Mae cymunedau o blanhigion ac infertebratau unigryw ac arbenigol yn ail-gytrefu’r ardal agored yn gyson.

Yn ogystal â bod yn gronfeydd o fioamrywiaeth mae ein twyni yn helpu i ddiogelu ein hamgylchedd ehangach drwy ddarparu ateb naturiol wrth amddiffyn yn erbyn llifogydd ac erydiad arfordirol yn ogystal â chynnal llif dŵr a chynorthwyo peillwyr hanfodol megis gwenyn a gloÿnnod byw.

Newidiadau i dwyni tywod

Dros yr 80 mlynedd diwethaf mae oddeutu 90% o’r tywod agored wedi diflannu ac wedi cael ei ddisodli gan laswellt trwchus a phrysgwydd. O ganlyniad mae’r twyni wedi sefydlogi a llonyddu ac mae bywyd gwyllt prin wedi diflannu.

Achoswyd y newid hwn gan ffactorau megis cyflwyno planhigion anfrodorol, diffyg pori traddodiadol, dirywiad ym mhoblogaeth y cwningod a llygredd aer.

Y camau yr ydym yn eu cymryd

Bydd y prosiect yn adnewyddu’r safleoedd twyni tywod hyn sydd o bwys rhyngwladol drwy amrediad uchelgeisiol o gamau gweithredu:

  • ail-broffilio twyni a chreu tywod moel i ganiatáu i’r tywod symud unwaith eto,
  • gostwng arwyneb llaciau twyni sydd wedi sychu (pantiau) i ail greu pyllau a chynefin gwlyb
  • hyrwyddo arferion pori cynaliadwy gan dda byw a chwningod
  • cael gwared o brysgwydd a rhywogaethau anfrodorol goresgynnol sy’n mygu’r twyni ac yn eu sefydlogi

Hefyd, bydd rhaglen fonitro eang cyn-ac-ar-ôl i olrhain cynnydd y prosiect.

Ein gwaith gyda chymunedau

Drwy Twyni Byw/Sands of LIFE, byddwn yn ymgysylltu â chymunedau lleol i godi ymwybyddiaeth o werth a phwysigrwydd twyni tywod i bobl a’r amgylchedd. Bydd y prosiect hefyd yn galluogi rhannu gwybodaeth am reoli twyni tywod gydag eraill yng Nghymru a thu hwnt,

Bydd y prosiect hefyd yn cyfrannu tuag at Nodau Llesiant Cymru trwy:

  • gefnogi arferion ffermio traddodiadol,
  • creu cyfleoedd economaidd i fusnesau
  • hyfforddi a datblygu cenhedlaeth newydd o reolwyr amgylcheddol
  • caniatáu i fwy o bobl ddefnyddio a mwynhau’r twyni, a fydd yn ei dro yn annog ymarfer corff, iechyd a lles

Dysgu mwy am dwyni tywod

Darllenwch ein newyddion a’n blogiau

Adfywio ein twyni tywod - 7 Hydref 2019

Adfywio Twyni Cymru - 7 Awst 2018

Yr haf at y twyni tywod - 30 Mai 2018

Gwyliwch ein fideos

Twyni Dynamig

Sut yr ydym yn rheoli twyni tywod mewn Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol

Rhagor o fanylion y prosiect

Darllenwch mwy o wybodaeth fanwl am y prosiect

Prosiectau Partner

Dunes2Dunes

Twyni Bae Caerfyrddin

Twyni Dynamig CNC/LIFE

Rhwydwaith Graean Bras a Thwyni Tywod y DU/ UK Sand and Shingle Network

Cysylltu â ni

Er mwyn cael rhagor o wybodaeth neu i gysylltu ag aelod o’r tîm, anfonwch e-bost I SoLIFE@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Cyllid

Mae’r prosiect Twyni Byw / Sands of LIFE (LIFE17 NAT/UK/000023) wedi derbyn 75% o gyllid gan Raglen LIFE yr Undeb Ewropeaidd, ac mae Llywodraeth Cymru yn darparu 25 % o arian cyfatebol. Bydd y prosiect a ddechreuodd ym mis Medi 2018 yn rhedeg tan fis Rhagfyr 2022. 

   LIFE   Natura 2000    Welsh Govt logo

 

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig