Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Prosiect peirianegol gwyrdd yn helpu bywyd afon

Mae ateb peirianegol gwyrdd gan Gyngor Sir Ceredigion, mewn partneriaeth â Cyfoeth Naturiol Cymru, wedi adfer rhan o afon yng Ngheredigion a chreu cynefin gwell i bysgod silio.

Mae’r bont gul dros Afon Aeron yn Llangeitho, Ceredigion, wedi achosi problemau erydu ers degawdau.

Dim ond gwneud pethau’n waeth wnaeth ymdrechion blaenorol i ddatrys y broblem drwy greu ynys fawr o ro ac achosi erydiad difrifol i fyny’r afon.

Mae ychydig o goed Leyland wedi’u plannu ar lan yr afon i atal erydiad pellach gyda dwy goeden wedi’u gosod yn rhannol i mewn i’r lan, a’r prif foncyffion yn ymestyn allan i’r afon, i ddargyfeirio’r llif.

Mae hyn wedi creu rhwystr naturiol – croy – sy’n gwarchod glan yr afon a dargyfeirio’r prif lif i’r ynys o ro.

Mae hyn yn lleihau’r gwely gro yn araf, gan greu pyllau i bysgod a gadael gro mân sy’n angenrheidiol i’r pysgod silio.

Meddai Anne Lewis, Cynghorydd Technegol Geomorffoleg Cyfoeth Naturiol Cymru:

“Mae’r prosiect hwn yn gyffrous gan fod ganddo lawer o fanteision. Mae’n defnyddio’n hadnoddau naturiol ni mewn ffordd sy’n llesol i’r tirfeddiannwr a byd natur fel ei gilydd.

“Mae Afon Aeron yn dir silio pwysig i’r sewin, yr eog a’r brithyll.

“Mae’r poblogaethau eog a brithyll wedi dirywio’n ddifrifol yn afonydd Cymru ac mae’n rhaid i ni wneud popeth o fewn ein gallu i’w hachub cyn gynted â phosibl.

“Buom yn gweithio gyda Chyngor Ceredigion a’r tirfeddiannwr i ddod o hyd i ateb naturiol, gan weithio gyda’r afon yn hytrach na cheisio ei chyfyngu.

“Mae hyn wedi adfer yr afon i gyflwr mwy naturiol, gwella ansawdd y dŵr, creu pyllau i bysgod llawn dwf a gadael gro mân sy’n angenrheidiol i’r pysgod silio”.

Roedd y bont, a adeiladwyd yn y 1950au, yn “pinsio’r” afon, gan ei gorfodi i lifo’n gynt drwy’r lle cul o dan y bont ac arafu’r dŵr i fyny’r afon.

Roedd hyn wedi achosi i waddodion gwympo, gan greu’r ynys o ro dros amser.

Erbyn y 1970au roedd yr erydiad mor ddrwg nes bod yr awdurdod lleol yn poeni y byddai’r afon yn mynd o gwmpas y bont ac yn achosi difrod sylweddol i’w strwythur.

Gosodwyd caergewyll i fyny’r afon i ddatrys hyn.

Ond mae’r rhain yn amharu ar swyddogaeth naturiol yr afon ac ond yn gwthio’r broblem ymhellach i fyny’r afon.

Maent hefyd yn creu cymaint o ruthr o ddŵr fel mai dim ond gwaddodion mawr sy’n cael eu gollwng gan fygu’r cynefin i bysgod ac anifeiliaid di-asgwrn-cefn.

Erbyn 2016, roedd yr ynys fawr o ro yn lledu’r afon yn eang, gan erydu’r ddwy lan ac ymosod ar y caergewyll ar y lan chwith.

Mae’r rhwystrau suddedig (croys) yn gallu para am ddegawdau a thros amser, wrth i’r gwaddodion gronni a rhywogaethau fel helyg dyfu ar eu pennau, byddant yn creu rhwystr naturiol parhaol.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.