Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Cael gwared â rhwystr i ymfudiad pysgod

Llun o gored Ynysowen yn edrych i fyny'r afon Taf gyda dŵr yn rhaeadru i lawr yr afon dros y gored

Bydd gwaith i gael gwared â’r rhwystr mawr olaf i ymfudiad pysgod ar Afon Taf yn dechrau’r wythnos nesaf.

Fe fydd hyn yn digwydd wrth i Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) ddechrau dymchwel cored Ynysowen yng Nghymoedd y De.

Dyma rwystr y mae pysgod sy’n ymfudo i fyny Afon Taf i silio a chynhyrchu pysgod ifanc yn dod wyneb yn wyneb ag ef.

Trwy gael gwared â’r gored fe fydd modd gwella mynediad i fwy na 10 cilometr o gynefin ansawdd da ar gyfer silio a physgod ifanc ar Afon Taf Fechan ac Afon Taf Fawr i fyny’r afon o Ynysowen.

Ers pymtheg mlynedd bellach mae CNC a phartneriaid, fel Ymddiriedolaeth Afonydd De Ddwyrain Cymru a Chymdeithas Bysgota Merthyr Tudful, wedi bod yn gweithio i wella’r cynefin yn yr ardaloedd hyn a sicrhau y gall pysgod fynd heibio i rwystrau rhannol, llai.

Ar ôl i’r gwaith gael ei gwblhau bydd modd i bysgod ymfudol, fel eogiaid a siwin, allu nofio gyda llai o oedi o Fae Caerdydd yr holl ffordd i fyny i Gronfa Ddŵr Llwyn Onn ar Afon Taf Fawr a Chronfa Ddŵr Pontsticill ar Afon Taf Fechan, cyn belled ag y gallant fynd heibio i’r rhaeadr naturiol ym Mhont-sarn.

Bydd cael gwared â’r gored yn ei gwneud yn haws i bysgod nofio i fyny’r afon, ni waeth be fo lefel yr afon.

Ni fydd silff goncrit, sy’n ffurfio rhan isaf y gored, yn cael ei symud ymaith.

Bydd torri sianel trwy hon yn galluogi’r pysgod i nofio i fyny’r afon pan fo lefel yr afon yn isel.

Rhan arall o’r gwaith yw sicrhau na fydd cael gwared â’r gored yn effeithio ar arglawdd llifogydd CNC yn Aberfan.

Bydd hyn yn atal glannau’r afon rhag erydu islaw’r arglawdd llifogydd, sef rhywbeth a fyddai’n tanseilio’r amddiffynfeydd.

Hefyd, bydd yn rhoi hwb i bysgotwyr gan y bydd modd i’r pysgod gyrraedd safleoedd silio pwysig yn uwch i fyny’r afon gan gynhyrchu mwy o bysgod ifanc a rhoi hwb i stociau pysgod.

Meddai Michael Clyde, Rheolwr Prosiect Pysgodfeydd Cynaliadwy yn CNC:

“Rhan bwysig o’n gwaith yw gwella ansawdd dŵr ac ecoleg afonydd Cymru er budd pobl a bywyd gwyllt.

“Yn y pymtheg mlynedd diwethaf, rydym ni a’n partneriaid wedi buddsoddi miliynau o bunnoedd er mwyn gwella cynefinoedd afonydd, fel y gallant gynnal poblogaethau mwy o bysgod brodorol fel eogiaid, brithyllod, llysywod a phennau lletwad.

“Rai blynyddoedd yn ôl, dechreuodd eogiaid silio yn rhannau uchaf Afon Taf am y tro cyntaf ers 200 mlynedd.

“Y gored hon yw’r rhwystr sylweddol olaf i ymfudiad pysgod ar Afon Taf, ac mae cael gwared â hi yn gam pwysig o ran sicrhau dyfodol cynaliadwy i stociau pysgod ymfudol.”

Meddai Tony Rees, Cadeirydd Ymddiriedolaeth Afonydd De Ddwyrain Cymru a thrysorydd Cymdeithas Bysgota Merthyr Tudful:

“Flynyddoedd lawer yn ôl fe ystyriodd Cymdeithas Bysgota Merthyr Tudful sut i wella mynediad i eogiaid y tu hwnt i Gored Merthyr Tudful.

“Rydym yn croesawu’r cynnig i gael gwared â’r gored, oherwydd fe fydd hyn yn hwyluso taith y pysgod yn fawr.

“Daw hyn law yn llaw â gwelliannau y mae Ymddiriedolaeth Afonydd De Ddwyrain Cymru wedi’u cyflwyno er mwyn gwneud Afon Taf Fechan ac Afon Taf Fawr yn fwy hygyrch uwchlaw Merthyr.

“Ymhellach, mae’r Ymddiriedolaeth wedi bod yn cyflwyno gwelliannau i gynefinoedd yr afonydd yma, ac yn dal i wneud hynny.”

Bydd y gwaith yn dechrau ar 29 Mai 2018, gan gymryd rhyw 12 wythnos i’w gwblhau.

Yn ystod y gwaith adeiladu, bydd rhai o lwybrau glan yr afon ar gau a bydd gwyriadau ar waith.

Ychwanega Michael:

“Byddwn yn gwneud popeth o fewn ein gallu i darfu cyn lleied â phosibl ar y gymuned leol tra y bydd y gwaith yn cael ei wneud.

“Rydym yn gwerthfawrogi cydweithrediad ac amynedd pawb, ac yn ymddiheuro am unrhyw anghyfleustra yn ystod y cyfnod hwn.”

I gael rhagor o fanylion am y prosiect, ynghyd â’r wybodaeth ddiweddaraf, ewch i http://www.cyfoethnaturiol.cymru/ynysowen.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.