Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Cyfleoedd gwych yn ystod Blwyddyn y Môr yng Nghymru

Skomer

2018 yw Blwyddyn y Môr yng Nghymru, ac mae Ruth Jenkins, y Pennaeth Rheoli Adnoddau Naturiol, Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), yn bwrw golwg ar y flwyddyn hon gan ystyried pam y mae hi mor bwysig.

Mae gennym ni yng Nghymru resymau lu dros ddathlu ein moroedd. Gan fod ein harfordir yn ymestyn am ryw 2,750 o gilometrau (1,700 o filltiroedd), mae o fewn cyrraedd yn hwylus i lawer ohonom, ac i nifer o deuluoedd mae diwrnod ar y traeth yn un o’r gweithgareddau mwyaf poblogaidd.

Dyna’r rheswm pam rydym yn defnyddio Blwyddyn y Môr i gymell pobl i fynd ar grwydr ac i ymweld â rhai o’r llefydd sydd ar arfordir arbennig ein gwlad.

Hefyd ein gobaith yw y bydd y sylw hwn yn ysbrydoli pobl i ddysgu rhagor am fywyd morol Cymru – pam y mae’n bwysig, beth sy’n peri ei fod yn arbennig, a beth y gallwn ni i gyd ei wneud i wella ei gyflwr ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

Felly beth sydd o dan y môr a’i donnau?

Does dim angen ymweld â môr trofannol i gael gweld llu o rywogaethau lliwgar a rhyfeddol. Mae’r dyfroedd o amgylch Cymru yn frith o greaduriaid o bob lliw a llun!

Mae’r glannau yn gartref delfrydol i lawer o’n hoff greaduriaid pyllau creigiog megis crancod a llyfrothod, ac mae’r môr mawr yn gynefin i forloi, dolffiniaid, llamhidyddion a siarcod. Daw cerrynt y llanw â digonedd o fwyd, ar ffurf plancton, sy’n cael ei hidlo gan anifeiliaid arbenigol ac sy’n cael ei ddal gan dentaclau colynnog anemonïau a chwrelau, tra bo môr-ddraenogod a sêr môr yn pori ar wely’r môr.

Seals

Adlewyrchir cyfoeth tirweddau Cymru o dan y dyfroedd – gan amrywio o riffiau creigiog, serth ar yr arfordir agored i welyau gwellt y gamlas mewn baeau bas cysgodol.

Mae’r clogwyni garw, serth a’r ynysoedd yn nythfeydd o bwys rhyngwladol i adar môr megis adar drycin Manaw, palod a huganod.

Nid dim ond yn brydferth, ond yn bwysig inni….

Yr arfordiroedd anhygoel, y traethau trawiadol, a’r bywyd gwyllt morol rhyfeddol hyn sy’n denu ymwelwyr o bedwar ban y byd, gan olygu bod cyfleoedd di-ben-draw i bobl grwydro a mwynhau’r amgylchedd morol.

Mae arfordir Cymru i’r dim i gerddwyr, ac mae Llwybr Arfordir Cymru – sef y cyntaf o’i fath yn y byd – yn dal i dyfu a chael ei ddatblygu. Boed yn gyfle i deuluoedd fynd am dro bach hamddenol ar hyd y traeth neu’n daith anturus ar hyd brig y clogwyni, mae yma rywbeth at ddant pawb.

Gan fod llawer o waith gwella wedi’i wneud dros gyfnod maith gan lu o wahanol gyrff, mae’r dyfroedd oddi ar rai o draethau mwyaf poblogaidd Cymru ymysg y gorau yn Ewrop bellach. Trwy glustnodi unrhyw faterion sydd angen eu hunioni, mae’r rhaglen monitro dyfroedd ymdrochi gan CNC yn helpu i sicrhau bod y glendid hwnnw’n parhau.

Ac wrth gwrs mae twristiaeth a hamdden, yn ogystal â physgota a’r diwydiannau ynni adnewyddadwy, yn hollbwysig i economi Cymru.

Ond mae heriau o hyd

Dros y blynyddoedd mae CNC a’i bartneriaid wedi gwneud llawer i gynnal a gwella ein glannau – ond erys heriau lu o hyd.

Un o’r peryglon mawr i’r amgylchedd morol yw ei fod o’r golwg - ac yn angof o’r herwydd - gan olygu bod pobl, yn fynych, yn cymryd y cwbl yn ganiataol heb sylweddoli beth yw effaith gweithgareddau dyn.

Cydnabyddir yn helaeth fod y moroedd o amgylch Cymru, lle diogelir bron 70 y cant o’r amgylchedd morol a 75 y cant o’r arfordir, yn bwysig o safbwynt Prydain ac o safbwynt Ewrop. Ond nid yw’r holl nodweddion pwysig mewn cyflwr da.

Mae moroedd Cymru yn fwyfwy gorlawn, gan olygu bod gofynion o sawl cyfeiriad am le a bod pwysau cynyddol ar ein hadnoddau naturiol. Rydym yn edrych ymlaen at weld y Cynllun Morol Cenedlaethol cyntaf gan Lywodraeth Cymru, sy’n argoeli’n dda o ran cyflwyno ymagwedd flaengar a rhagweithiol at reoli’r môr, ei adnoddau a’r gweithgareddau sy’n digwydd ynddo.

Felly beth yw swyddogaeth CNC o ran hyn i gyd?

Mae cyfrifoldebau CNC yn ymestyn am 12 milltir fôr o’r arfordir, gan gwmpasu 15,000 o gilometrau sgwâr (5,800 o filltiroedd sgwâr) – mae hon yn ardal anferth sydd bron â dyblu maint Cymru!

Gan mai CNC yw hyrwyddwr yr amgylchedd naturiol yng Nghymru, mae am sicrhau bod gennym foroedd glân, iach, cynhyrchiol a diogel sy’n frith o fywyd gwyllt. Mae ein timau morol arbenigol ledled Cymru yn cydweithio ag amrywiaeth o bartneriaid i gynnal iechyd ein hamgylcheddau morol ac arfordirol ac, yn sgil hynny, y cymunedau a’r diwydiannau sy’n dibynnu arnynt.

Rydym yn gweithio law yn llaw ag eraill er mwyn sicrhau y defnyddir y môr mewn modd cynaliadwy, gan wella cyflwr cyffredinol yr amgylchedd morol, helpu i ddadwneud y difrod sydd wedi digwydd yn y gorffennol, a gofalu nad yw’r modd y’i defnyddir ar hyn o bryd yn achosi rhagor o ddifrod.

Ewch i’r glannau a mwynhau

Yn ystod 2018 byddwn yn cymell pobl i ddysgu rhagor am amgylchedd morol Cymru, gan awgrymu’r mannau lle gall pobl fwynhau ein safleoedd arfordirol ar eu gorau ynghyd â sut y gellir helpu i ddiogelu’r safleoedd hynny.

Rydym wedi dewis deg lle arbennig, sydd dan ein gofal ar hyd arfordir Cymru, y byddwch chi’n mwynhau mynd iddynt yn ystod Blwyddyn y Môr – gan gynnwys Morfa Harlech, Ynyslas ac Oxwich. Bwriwch olwg ar ein tudalen we i gael rhagor o wybodaeth: www.naturalresources.wales/yearofthesea 

Atlantic puffin

Mwynhewch Flwyddyn y Môr – ei weld, ei glywed a dwlu arno!

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.