Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Y Pum pla coed a chlefydau sy'n bygwth coetiroedd Cymru yw

Helpu i atal lledaeniad 

Wrth gyrraedd gydag esgidiau a theiars glân gallwn hybu arfer bioddiogelwch da sy’n helpu i leihau lledaeniad y clefyd. 

Os ydych chi'n meddwl eich bod wedi gweld unrhyw un o blâu neu afiechydon hyn, rhowch wybod ar y wefan Tree Alert. 

Phytophthora ramorum

Phytophthora ramorum, neu P. ramorum, yn ffwng sy'n heintio ac yn lladd coed llarwydd. 

Mae hefyd yn heintio planhigion rhododendron a llus brodorol. 

Symptomau 

  • Nodwyddau duon gyda blagur yn gwywo
  • Blagur heintiedig yn colli eu nodwyddau
  • Cancro yn gwaedu yn gynamserol yn chwysu resin ar y boncyff a changhennau uchaf

Achosion 

  • Mae P ramorum yn lledaenu'n hawdd mewn gwlybaniaeth megis cerhyntau aer llaith, niwl a chyrsiau dŵr 
  • Gall hefyd cael ei ledaenu gan anifeiliaid ac ar esgidiau, olwynion cerbydau, peiriannau ac offer

Rhagolygon a risg i Gymru 

Clefyd (Chalara) Coed Ynn

Mae'n glefyd difrifol sy'n lladd coed Onnen ar draws gogledd Ewrop. 

Symptomau 

  • Namau tywyll - yn aml yn hir, tenau a siâp diemwnt-- yn ymddangos ar y boncyff ar waelod blagur wedi marw 
  • Mae’r blagur yn crebachu a throi’n ddu 
  • Mae’r dail yn duo a marw ac yn gallu edrych ychydig fel difrod rhew 
  • Mae'r gwythiennau a choesyn y ddeilen, sydd yn welw yn troi’n frown 
  • coed ifanc gyda’r brig a blagur ochr wedi marw
  • Mewn coed aeddfed, brigau a changhennau wrth y brig wedi gwywo, yn aml gyda thwf trwchus ymhellach i lawr y canghennau lle mae blagur newydd wedi cael ei gynhyrchu 
  • Ar ddiwedd yr haf a dechrau'r hydref (Gorffennaf i Hydref), gall ffrwyth gorff gwyn ei gweld ar goesyn deilen ddu

Achosion 

  • Mae Clefyd (Chalara) Coed Ynn yn cael ei achosi gan ffwng, fraxineus Hymenoscyphus 
  • Mae'r clefyd yn cael ei ledaenu gan ffrwythgyrff y ffwng sy’n cael ei gynhyrchu gan ddail sydd wedi disgyn
  • Gall y rhain wasgaru yn naturiol trwy gyfrwng gwynt dros ddegau o gilomedrau

Rhagolygon a risg i Gymru 

  • Coed sydd tu allan i goedwigoedd, mewn parciau, gerddi, gwrychoedd, ar hyd ffyrdd ayyb, sydd mewn perygl fwyaf 
  • Mae’r clefyd wedi cael ei ddarganfod ar goed ynn newydd eu plannu yn ogystal â, coed ynn hŷn yng Nghymru
  • Gall Chalara ledaenu'n hawdd, ar ddillad, esgidiau neu gerbydau
  • Mwy o wybodaeth am Chalara

Tyllwr Onnen Gwyrddfaen 

  • Mae Tyllwr Onnen Gwyrddfaen yn lladd coed o fewn 2 i 3 blynedd i bla
  • Mae mewnforion coed, pren a phecynnu pren, yn golygu ei fod yn peri risg sylweddol i'n coetiroedd yng Nghymru

Symptomau 

  • Dail yn teneuo neu felynu 
  • Holltau 5 i 10cm o hyd yn y rhisgl 
  • Gnocell y coed yn tyllu i gael gwared a rhisgl i gyrraedd y chwilod 
  • Tyllau siâp - D, 3mm mewn diamedr, a gynhyrchwyd gan chwilod sy'n dod i'r amlwg 

Achosion 

  • Chwilen Tyllwr Onnen Gwyrddfaen - Agrilus planipennis
  • Larfau yn tyllu trwy'r rhisgl ac yn bwydo yn y meinweoedd sy’n cludo dŵr a maeth, gan greu twneli sydd yn y pen draw yn lladd y goeden

Rhagolygon a risg i Gymru

  • Nid yw’r Tyllwr Onnen Gwyrddfaen yn bresennol yng Nghymru neu'r DU hyd yma
  • Risg o fewnforio ar goed neu becynnau pren 
  • Ei ganfod yn gynnar yn anodd, nid oes unrhyw fesurau rheoli ar ôl ei sefydlu
  • Mwy o wybodaeth am chwilod Tyllwr Onnen Gwyrddfaen

Dirywiad Difrifol Goed Derw 

Mae Dirywiad Difrifol Goed Derw yn glefyd bacteriol sy'n effeithio coed derw Saesneg a Sesil aeddfed, fel arfer o leiaf 50 mlynedd oed, ond mae’r haint wedi ei gweld mewn coed iau gyda diamedr o 10-12cm. 

Symptomau 

  • Darnau du yn wylo ar goesau a boncyffion 
  • Rhaniadau neu holltau yn y rhisgl ar y safleoedd sy’n gwaedu 
  • Briwiau a meinwe necrotig sy'n sail i'r pwyntiau gwaedu 
  • Iechyd Canopi yn ymddangos yn iawn yn y cyfnodau cynnar, ond yn teneuo wrth iechyd coed dirywio 

Achosion 

  • Achosir gan facteria, ond efallai bod chwilen bren buprestid  yn rhannol ar fai hefyd 

Rhagolygon ar gyfer Cymru

  • Mae Dirywiad Difrifol Goed Derw wedi ei ganfod yng Nghymru mewn o leiaf un lleoliad
  • Mae coed sy'n cael eu heffeithio yn marw o fewn 4-5 mlynedd o ddatblygu symptomau. Mae’n ymddangos bod rhai coed yn gallu gwella ar ôl y clefyd
  • Mwy o wybodaeth am chwilod Dirywiad Difrifol Goed Derw

'Eirin gwlanog Ffug' - Fastidiosa Xylella 

Fastidiosa Xylella, a elwir hefyd yn 'eirin gwlanog ffug' yn glefyd sy'n cael ei achosi gan facteria sy'n effeithio ar ystod eang o blanhigion coediog a choed llydanddail. 

Symptomau 

  • Mae symptomau'n amrywio, gan ddibynnu ar rywogaethau a thueddiad, ond maent yn cynnwys dail yn troi’n frown gelwir daily yn gwywo yn ogystal â’r canghennau
  • Mae Xyllella yn gallu cyfuno gyda heintiau mwyaf difrifol i ladd neu styntio coed

Achosion 

  • Mae Xylella ymosod ar y system sylem sy'n cludo dŵr trwy blanhigion gan achosi symptomau sy'n amrywio o ddeilen losg i wywo coed a marwolaeth
  • Yn naturiol caiff ei drosglwyddo gan bryfed sy’n bwydo ar hylif y sylem

Rhagolygon ar gyfer Gymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.