Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Mamaliaid bach

Mae deddfwriaeth y DU yn gwarchod llygon a draenogod rhag cael eu lladd/cymryd mewn rhai ffyrdd penodol. Mae’r pathew a llygoden y dŵr yn cael eu gwarchod hefyd ond ymdrinnir â nhw ar wahân. Rydym yn rhoi trwyddedau er mwyn i chi allu gweithio o fewn y gyfraith

Mae mamaliaid bach, at ddibenion y dudalen hon, yn cynnwys llygod y dŵr, llygon, llygod (ond nid y pathew), llygod mawr, gwahaddod a draenogod. Gallwch gael gwybodaeth am famaliaid eraill ar y tudalennau canlynol: ‘Ystlumod’, ‘Pathewod’, ‘Dyfrgwn’, ‘Moch Daear’, ‘Ceirw’, ‘Y bele a’r ffwlbart’, ‘Gwiwerod coch a llwyd’, ‘Morloi’, ‘Llygod pengrwn y dŵr’ a ‘Morfilod, dolffiniaid a llamhidyddion’.

Mae mamaliaid bach yn cynnwys pryfysorion, fel draenogod, gwahaddod a llygon, a chnofilod, fel llygod a llygod pengrwn. Maen nhw i’w gweld yn y rhan fwyaf o gynefinoedd, cyn belled bod yno ddigon o fwyd a llystyfiant addas i guddio ynddo. Mae’r rhan fwyaf ohonyn nhw’n rhan bwysig o ddiet cigysyddion mawr ac adar ysglyfaethus. Nid yw pob rhywogaeth yn cael ei gwarchod, ac mae rhai rhywogaethau'n cael eu gwarchod yn fwy nag eraill.

Ni all y dudalen hon roi sylw i bob agwedd ar y gyfraith nac ecoleg mamaliaid, ond mae'n gyflwyniad i ddangos sut y gallwch chi helpu i warchod y rhywogaethau hyn.

Deddfwriaeth y DU

Mae Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y'i diwygiwyd), 'y Ddeddf', yn rhestru sawl rhywogaeth o famaliaid ar Atodlen 6, sy'n gwahardd eu lladd neu eu cymryd mewn rhai ffyrdd. Maen nhw'n cynnwys y mamaliaid bach canlynol:

  • Draenog, Erinaceus europaeus
  • Llygon, Soricidae
  • Llygoden bengron y dŵr, Arvicola amphibius

Mae llygoden bengron y dŵr wedi'i rhestru ar Atodlen 5 y Ddeddf hefyd. I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch 'Trwyddedau llygoden bengron y dŵr'.

Deddfwriaeth Ewropeaidd

Nid oes yr un o'r rhywogaethau sy'n cael sylw yma yn cael eu gwarchod dan Reoliadau Gwarchod Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017 ('y Rheoliadau Cynefinoedd'). Serch hynny, mae'r pathew wedi'i restru ar atodlen 2 y Rheoliadau Cynefinoedd. I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch 'Y Pathew'.

I gael crynodeb o sut mae’r gyfraith yn gwarchod mamaliaid, darllenwch 'Mamaliaid a warchodir gan y gyfraith yng Nghymru'.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhoi trwyddedau o dan wahanol ddeddfwriaeth at ddibenion penodol er mwyn i chi allu gwneud rhai gweithgareddau heb dorri’r gyfraith. Gweler ‘Trwyddedu mamaliaid bach’, ‘Trwyddedu llygod pengrwn y dŵr’ a ‘Trwyddedu pathewod’ am ragor o wybodaeth.

Os ydych chi'n bwriadu trapio rhywogaeth nad yw'n cael ei gwarchod neu sy'n bla, ond bod posibilrwydd y byddwch yn trapio rhywogaeth Atodlen 5 neu Atodlen 6, darllenwch 'Trapio anifeiliaid Atodlen 5 ac Atodlen 6 yn ddamweiniol', 'Adrannau Perthnasol y Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad' a 'Nodiadau ar Drapio Llygon'.

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Nodiadau ar Drapio Llygon PDF [199.3 KB]

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.