Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Anifeiliaid heb asgwrn cefn yw infertebratau. Maen nhw'n cynnwys pryfed (fel gloÿnnod byw, gwyfynod a chwilod), corynod, cramenogion (yn cynnwys moch coed a chrancod), molysgiaid (fel malwod a chregyn gleision), mwydod ac anifeiliaid microsgopig.

Mae dros 25,000 o rywogaethau yng Nghymru. Mae llawer ohonyn nhw'n brydferth ac yn rhyfeddol, ac maen nhw'n hynod bwysig wrth drosglwyddo paill, ailgylchu, rheoli plâu a bod yn rhan o'r gadwyn fwyd.

Ni all y dudalen hon roi sylw i bob agwedd ar y gyfraith nac ecoleg infertebratau, ond mae’n gyflwyniad i sut y gallwch chi helpu i warchod y rhywogaethau hyn.

Deddfwriaeth y DU

Mae Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y'i diwygiwyd), 'y Ddeddf', yn rhestru tua 70 o rywogaethau infertebratau ar Atodlen 5. Mae ganddyn nhw wahanol lefelau o warchodaeth. Mae troseddau’n cynnwys cyfuniadau o’r canlynol, yn dibynnu ar ba mor brin yw’r rhywogaeth:

  • Gwerthu, cynnig gwerthu / neu roi i’w gwerthu
  • Meddu
  • Cymryd, lladd neu anafu’n fwriadol
  • Difa neu ddinistrio ei man cysgodi / llochesu’n fwriadol / ddi-hid
  • Tarfu ar y rhywogaeth yn ei man cysgodi / llochesu’n fwriadol / ddi-hid
  • Rhwystro mynediad at ei man cysgodi / llochesu’n fwriadol / ddi-hid

Mae rhywogaethau sy'n cael eu gwarchod yn llawn dan y Ddeddf yn cynnwys britheg y gors, mursen Penfro, cricsyn y tes, berdysyn gwisgi, gelen feddyginiaethol a'r fisglen berlog, ymhlith eraill.

I gael crynodeb o sut mae’r gyfraith yn gwarchod infertebratau, gweler 'Infertebratau â gwarchodaeth gyfreithiol sydd â statws yng Nghymru'. 

Mae CNC yn rhoi trwyddedau dan y Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad i ganiatáu rhai gweithgareddau, a fyddai'n drosedd fel arall. I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch 'Trwyddedu infertebratau'.

Am wybodaeth am gimwch yr afon, gweler 'Ecoleg y Cimwch Afon Crafanc Wen'.(Saesneg yn unig)

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.