Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Clymog Japan: Beth sydd angen ei wybod

Mae Clymog Japan yn rhywogaeth estron goresgynnol a gyflwynwyd i’r Deyrnas Unedig yn nechrau’r 19fed Ganrif

Clymog Japan

Cyflwyniad

Mae clymog Japan (Fallopia japonica) yn frodorol i Japan, Taiwan a gogledd Tsieina, ac fe’i cyflwynwyd i Brydain ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg fel planhigyn addurniadol. Mae’n blanhigyn lluosflwydd, gan dyfu o’u gwreiddgyffion tanddaearol bob blwyddyn, ac yn lledaenu’n gyflym yn naturiol neu o ganlyniad i weithgaredd dynol.

Lledaenir clymog Japan wrth i dameidiau o wreiddgyffion neu goesau gael eu cludo i leoliadau newydd. Gall darnau bychain o goesau / gwrthgyffion arwain at blanhigion newydd i dyfu.  Mae’r planhigyn yn ffurfio clystyrau dwys sy’n cystadlu’n well na’n llystyfiant brodorol ac yn achosi difrod i adeiladu a niwsans.

Cyfrifoldebau

Cyfrifoldeb perchennog y tir yw rheoli clymog Japan. Mae hyn yn wir ar gyfer pob safle gan gynnwys glannau afonydd. Nid yw Cyfoeth Naturiol Cymru yn berchen ar unrhyw afonydd (oni bai eu bod o fewn ein daliadau tir neu ar dir yr ydym yn gyfrifol amdano e.e. gwarchodfeydd natur ac Ystâd Goed Llywodraeth Cymru).

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn trin rhywogaethau ymledol ar ein tir ac ar ein hasedau rheoli perygl o lifogydd, ond nid ydym yn gyfrifol am drin rhywogaethau ymledol ar afonydd a glannau afonydd sy’n eiddo i bartïon eraill.

Os nad ydych yn gwybod pwy sydd yn berchen ar y tir o dan sylw, gallwch gysylltu â’r Gofrestrfa Tir drwy’r ddolen isod:

https://www.gov.uk/search-property-information-land-registry

Sefyllfa gyfreithiol

Nid yw’n dramgwydd i berchnogion tir gael clymog Japan ar eu tir.

Nid oes deddfwriaeth sy’n mynnu bod rhaid i berchnogion tir reoli clymog Japan. Fodd bynnag, os oes modd profi bod clymog Japan yn creu niwsans, efallai y bydd modd defnyddio Hysbysiad Gwarchod y Gymuned (gweler isod), neu fod modd mynd â’r mater yn ei flaen dan gyfraith gwlad.

Mae lledaenu clymog Japan ar bwrpas yn dramgwydd.

Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981

Rhestrir clymog Japan ar Atodlen 9 Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 ac yn ddarostyngedig i Adran 14 y Ddeddf hon. Mae plannu’r rhywogaeth hwn, neu achosi iddo dyfu yn y gwyllt yn dramgwydd. Golyga hyn y gall camau bwriadol sy’n achosi clymog Japan i ledaenu, e.e. strimio neu gael gwared â deunydd heintiedig, gyfri fel tramgwydd. Nid yw gadael i glymog Japan ledaenu’n naturiol i dir cyfagos yn dramgwydd.

Gorfodir troseddau clymog Japan gan yr heddlu a’r Awdurdod Lleol dan Ddeddf 1981. Felly os ydych chi’n gweld rhywun yn lledaenu clymog Japan yn fwriadol, cysylltwch â’ch gorsaf heddlu.

Deddf Ymddygiad Gwrthgymdeithasol, Troseddu a Phlismona 2014

Gall cynghorau lleol neu’r heddlu gyhoeddi Hysbysiad Gwarchod y Gymuned dan Ddeddf Ymddygiad Gwrthgymdeithasol, Troseddu a phlismona 2014. Mae modd cyhoeddi’r rhain i unigolion neu i sefydliadau i’w cymell i reoli rhywogaethau ymledol mewn sefyllfaoedd lle mae rhywogaethau ymledol yn cael effaith niweidiol ar ansawdd bywyd pobl eraill. 

Nid yw CNC yn cyhoeddi’r hysbysiad. Cysylltwch â’ch heddlu neu’ch awdurdod lleol os oes angen mwy o wybodaeth arnoch chi. Gweler cymorth gan y Swyddfa Gartref.

Mwy o wybodaeth am y syfellfa gyfreithiol ynglyn â chlymog Japan.

Mae'r wybodaeth yn berthnasol yng Nghymru a Lloegr.

Trin a rheoli clymog Japan

Japanese knotweed

PEIDIWCH â strimio na thorri clymog Japan. Mae gwneud hyn yn debygol o gynyddu’r risg o ledaenu’r planhigyn, a gall hyn fod yn dramgwydd.

NID yw torri na phalu yn ddulliau effeithiol o reoli clymog Japan, ac mae angen treulio blynyddoedd yn gwneud hyn cyn iddynt gael unrhyw effaith. Mae gan glymog Japan system gwreiddgyffion tanddaearol helaeth y gallant fod sawl metr dan y ddaear, felly mae’n hynod anodd i gloddio’r holl wreiddgyffion, ac mae’n debygol y bydd y gwreiddgyffion yn aros yn y ddaear gan achosi planhigion newydd i dyfu. Mae’r opsiynau hyn hefyd yn creu gwastraff a reolir, ac mae’n rhaid cael gwared ag ef mewn modd penodol. 

Felly cynghorir perchnogion tir a deiliaid tai i beidio â thorri na chloddio clymog Japan.

Y ffordd orau o reoli clymog Japan yw trwy ddefnyddio chwynladdwr addas.

Defnyddir chwynladdwyr sy’n cynnwys glysoffad i drin clymog Japan yn aml. Os yw’r glysoffad yn cael ei roi ymlaen yn gywir, ar yr adeg gywir o’r flwyddyn, mae modd dadwreiddio clymog Japan (er mi allai gymryd 2-3 blynedd o driniaeth).

Rhaid defnyddio cynnyrch glyffosad proffesiynol, oherwydd ychydig o effaith a gaiff cynnyrch glysoffad a brynir mewn canolfannau garddio ac ati. Rhaid i gynnyrch chwynladdwr proffesiynol gael eu defnyddio gan unigolion cymwys sy’n meddu ar dystysgrif cymhwysedd y Cyngor Profi Medrusrwydd Cenedlaethol. Mae modd dod o hyd i weithredwr yn lleol neu drwy gorff diwydiannol.

I reoli clymog Japan, rhaid rhoi’r glysoffad ymlaen ar ddiwedd yr haf/ dechrau’r hydref ar ôl i’r planhigyn flaguro. Efallai byddai rhoi glysoffad ymlaen yng nghynt yn atal y planhigyn rhag tyfu, ond ni fydd yn lladd y planhigyn. Bydd rhaid i glystyrau aeddfed o glymog Japan gael eu trin am ddwy neu dair blynedd er mwyn lladd y planhigyn (h.y. cael eu trin unwaith y flwyddyn ar ddiwedd yr haf / dechrau’r hydref.

Pe hoffech ddefnyddio chwynladdwyr ar leoliad sydd mewn dŵr, o fewn safle gwarchodedig, neu wrth ymyl echdyniad dŵr, bydd rhaid i chi gael caniatâd ysgrifenedig gan CNC. Gweler mwy o wybodaeth ynglŷn ag ymgeisio am ganiatâd i ddefnyddio chwynladdwyr.

Cyngor i Gontractwyr a Datblygwyr ar waredu deunydd sydd wedi ei heintio

Er mwyn rheoli clymog Japan ar safle datblygu, efallai bydd rhaid llosgi, claddu neu gael gwared â deunydd sydd wedi cael eu heintio gan glymog Japan.  Rhaid i weithgareddau o’r fath gael eu cwblhau yn unol â Chod Ymarfer clymog Japan er mwyn osgoi cyflawni trosedd. Mae clymog Japan (neu ddeunydd sydd wedi cael eu heintio ganddo) yn wastraff a reolir, ac mae’n rhaid cael gwared â nhw mewn safle tirlenwi trwyddedig addas.

Gweler Cod Ymarfer clymog Japan am fwy o wybodaeth.

Gwybodaeth bellach

Am fwy o wybodaeth ynglŷn ag adnabod, rheoli a chael gwared â chlymog Japan, a rheoliadau chwynladdwyr, gweler y dolenni isod.

Gwefan GOV.UK:

https://www.gov.uk/guidance/prevent-japanese-knotweed-from-spreading

Gwefan Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron:

http://www.nonnativespecies.org/home/index.cfm

Gwefan Yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch sy’n cynnwys gwybodaeth ar reoliadau chwynladdwyr:

http://www.hse.gov.uk/pesticides/topics/about-pesticides.htm

Bioddiogelwch:

https://naturalresources.wales/guidance-and-advice/environmental-topics/woodland-management/tree-health-and-biosecurity/biosecurity/?lang=cy

http://www.nonnativespecies.org/index.cfm?sectionid=119

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.