Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Ardaloedd tirol a morol o dan warchodaeth

Dewch i gael gwybod pa ardaloedd tirol a morol o amgylch Cymru sydd o dan warchodaeth, sut y cânt eu rheoli, a'r hyn y mae angen i chi ei wneud os ydych chi'n berchennog neu'n ddeiliad ar dir

Beth yw ardaloedd o dan warchodaeth a safleoedd arbennig?

Mae tua 30% o dir a dŵr Cymru wedi cael ei ddewis fel safle arbennig ‒ naill ai am ei fywyd gwyllt, neu ei olygfeydd hardd neu ei werth fel safle daearegol.

Gellir 'dynodi' ein safleoedd natur, ein hardaloedd gwledig a'n moroedd, sy'n golygu bod ganddyn nhw statws arbennig fel safleoedd gwarchodedig oherwydd eu pwysigrwydd naturiol neu ddiwylliannol.

Mae cyfyngiadau yn bodoli ar weithgareddau a datblygiadau a allai effeithio ar ardal ddynodedig neu warchodedig e.e. adeiladu tai neu ffyrdd newydd. Gall y rhain gynnwys ardaloedd wrth ymyl y safleoedd hyn hefyd.

Pa ardaloedd sy'n cael eu gwarchod yng Nghymru?

Mae yna fathau gwahanol o ardaloedd gwarchodedig i'w cael ledled Cymru, e.e. safleoedd gwlyptir, parciau cenedlaethol neu safleoedd o ddiddordeb gwyddonol arbennig, yn cynnwys:

  • Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig  – y safleoedd pwysicaf ar gyfer treftadaeth naturiol Cymru. Maen nhw'n warchodedig iawn er mwyn diogelu amrediad, ansawdd ac amrywiaeth y cynefinoedd, rhywogaethau a nodweddion daearyddol ym mhob rhan o Gymru. Y nhw yw conglfeini'r gwaith cadwraeth a wneir, sef gwarchod craidd ein treftadaeth naturiol
  • Safleoedd sy'n cael eu gwarchod gan gyfraith Ewropeaidd a rhyngwladol ‒ yn cynnwys Ardaloedd Cadwraeth Arbennig, Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig a safleoedd Ramsar
  • Ardaloedd Morol Gwarchodedig ‒ megis ardaloedd o'r môr, gwely'r môr neu'r lan sydd wedi'u gwarchod o dan gyfreithiau eraill megis Ardaloedd Cadwraeth Arbennig, Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig, Parthau Cadwraeth Morol a Safleoedd Ramsar
  • Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol ‒ Dyma enghreifftiau o gynefinoedd bywyd gwyllt a nodweddion daearegol o'r radd flaenaf
  • Parciau Cenedlaethol ‒Ardaloedd mawr a ddynodwyd yn ôl y gyfraith i ddiogelu rhinweddau arbennig eu tirweddau ac i hyrwyddo hamdden awyr agored. Mae gan Barciau Cenedlaethol eu Hawdurdodau eu hunain, sy'n rheoli cynllunio
  • Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol ‒ Wedi eu diogelu o dan y gyfraith oherwydd rhinweddau arbennig eu tirweddau, eu bywyd gwyllt, eu daeareg a'u daearyddiaeth. Maen nhw'n cael eu gwarchod fwy nag ardaloedd eraill o dan y broses gynllunio, ac maen nhw'n hafal i Barciau Cenedlaethol o ran tirwedd a golygfeydd
  • Arfordiroedd Treftadaeth ‒Darnau o forlin eithriadol, heb eu difetha, sydd fel arfer o dan ofal awdurdodau lleol. Maen nhw'n rhoi cyfrif am dros hanner morlin Cymru

Mae gan ardaloedd morol a thirol sydd wedi cael eu dynodi fel rhai gwarchodedig:

  • ffiniau clir
  • pobl a chyfreithiau i sicrhau nad yw'r natur na'r bywyd gwyllt yn cael eu niweidio na'u difetha
  • a gallan nhw gael eu defnyddio weithiau gan bobl ar gyfer hamdden neu er mwyn eu hastudio

Mae tirweddau naill ai'n cael eu diogelu gan gyfraith genedlaethol neu gan awdurdodau lleol

Sut rydyn ni'n rheoli safleoedd gwarchodedig

Mae gan Cyfoeth Naturiol Cymru ddyletswydd gyfreithiol i warchod tirwedd werthfawr Cymru trwy:

  • gynghori Llywodraeth Cymru ynglŷn â pha ardaloedd y dylid eu dynodi a'u gwarchod
  • dyfarnu cyllid partneriaeth i brosiectau a fydd yn gwella'r dirwedd ac yn dod â buddion amgylcheddol i bobl, yr economi a bywyd gwyllt
  • cynghori cynllunwyr ar ddatblygiadau a all effeithio ar dirwedd a bywyd gwyllt safleoedd gwarchodedig

Beth i'w wneud os ydych chi'n berchen ar dir neu'n rheoli tir mewn safle gwarchodedig

Mae'n bosibl y bydd angen i chi wneud pethau penodol os ydych chi'n agor busnes newydd neu'n adeiladu tŷ a allai effeithio ar ardal warchodedig.

Cymerwch olwg ar ein canllawiau ynghylch beth i'w wneud os ydych chi'n rheoli tir mewn safle gwarchodedig.

Datblygu ar safleoedd gwarchodedig

Cyn rhoi caniatâd ar gyfer unrhyw ddatblygiad a allai effeithio ar ardal warchodedig, rhaid i awdurdodau cynllunio, datblygwyr a chwmnïau cyfleustodau ymgynghori â ni.

Cymerwch olwg ar ein canllawiau ynghylch datblygu ar dir neu fôr gwarchodedig

Ardaloedd sydd newydd eu dynodi

Byddwn yn cysylltu'n uniongyrchol â pherchnogion tir a rhanddeiliaid eraill ac yn cynnal ymgynghoriadau ar ran Llywodraeth Cymru ynghylch unrhyw gyfyngiadau newydd os yw eich busnes yn cael effaith ar ardal sydd newydd ei dynodi.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.