Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Madfall y tywod yw ymlusgiad prinnaf Cymru. Roedd yn arfer bod yn gyffredin ar hyd arfordir y Gogledd ond diflannodd yn ystod y 1960au o ganlyniad i waith datblygu a chreu amddiffynfeydd morol. Mae wedi’i ailgyflwyno ac mae poblogaeth fridio wedi’i sefydlu ar nifer o dwyni arfordirol.

Mae madfall y tywod yn fwy na’r fadfall gyffredin ac mae’r gwryw yn datblygu ystlysau gwyrdd llachar yn y gwanwyn. Fel unrhyw ymlusgiad, mae angen ardaloedd agored arno fel y gall orwedd yn yr haul cyn medru hela am ei fwyd. Mae hefyd angen lle addas, cysgodol arno i aeafgysgu.

Nid yw’r dudalen hon yn rhoi sylw i bob agwedd ar y gyfraith nac ecoleg madfallod y tywod, ond mae’n gyflwyniad i sut y gallwch chi helpu i warchod y rhywogaeth.

Deddfwriaeth

Mae madfall y tywod yn cael ei gwarchod o dan Reoliadau Gwarchod Cynefinoedd a Rhywogaethau 2010 (fel y’u diwygiwyd), a elwir yn ‘Rheoliadau Cynefinoedd’, oherwydd bod ei niferoedd wedi bod yn disgyn ledled Ewrop dros y degawdau diwethaf.

Mae’r Rheoliadau Cynefinoedd yn datgan bod y canlynol yn drosedd:

  • Dal, anafu neu ladd yn fwriadol unrhyw anifail gwyllt sy’n rhan o rywogaeth a warchodir gan Ewrop
  • Tarfu’n fwriadol ar unrhyw anifeiliaid gwyllt o’r cyfryw rywogaethau
  • Cymryd neu ddifa’n fwriadol wyau anifail o’r fath, neu
  • Ddifa neu ddinistrio safle bridio neu fan gorffwys anifail o’r fath

Mae tarfu’n cael ei ddiffinio fel rhywbeth sy’n debygol:

1. o amharu ar eu gallu –

  • i oroesi, bridio neu atgenhedlu, neu i fagu neu feithrin eu rhai bach, neu
  • yn achos anifeiliaid rhywogaeth sy’n gaeafgysgu neu sy’n mudo, yn amharu ar eu gallu i wneud hynny

2. o effeithio’n sylweddol ar ddosbarthiad neu niferoedd y rhywogaeth y maen nhw’n perthyn iddo yn lleol.

Bydd Defra a Llywodraeth Cymru’n cyhoeddi dogfen ganllaw ar y cyd ar ddehongli’r troseddau sy’n gysylltiedig â tharfu, difa a dinistrio safleoedd bridio a mannau gorffwys.

Mae yna droseddau eraill yn ymwneud â meddu, cludo a gwerthu.

O dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y’i diwygiwyd) mae’n anghyfreithlon:

  • Tarfu’n fwriadol neu’n ddi-hid ar unrhyw fadfall y tywod tra ei bod yn byw mewn strwythur neu fan y mae’n ei ddefnyddio i gysgodi neu lochesu, 9(4)(b)
  • Rhwystro mynediad at unrhyw strwythur neu fan y mae madfallod y tywod yn eu defnyddio i gysgodi neu lochesu, boed yn fwriadol neu’n ddi-hid 9(4)(c)
  • Gwerthu, cynnig neu roi i werthu unrhyw fadfall y tywod 9(5)

Fodd bynnag, mae’n gyfreithlon i chi ofalu am fadfall y tywod sydd wedi brifo gyda’r bwriad o’i rhyddhau, neu ladd un nad yw’n gallu gwella, cyn belled nad oedd yr anaf wedi deillio o’ch gweithred anghyfreithlon chi (Rheoliadau Cynefinoedd 44(2); Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 10(3)(a)(b)).

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhoi trwyddedau o dan Reoliad 55 y Rheoliadau Cynefinoedd fel y gallwch chi weithio o fewn y gyfraith. Efallai y byddwch angen trwydded i reoli twyni, clirio prysgwydd neu wneud gwaith datblygu, er enghraifft. Gweler ‘Trwyddedu Madfallod y Tywod’ a ‘Ydw i angen Twrydded Rhywogaethau a Warchodir gan Ewrop’ am ragor o wybodaeth.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.