Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Llyffant y twyni yw amffibiad prinnaf Cymru. Dim ond ychydig o gytrefi ohono sydd i’w cael ac maen nhw’n byw yn nhwyni arfordir y Gogledd-ddwyrain. Mae’n llyffant bach, dim ond 6-7cm o hyd, gyda streipen felen amlwg i lawr ei asgwrn cefn. Maen nhw’n gadael eu grifft ar ffurf llinynnau mewn pyllau twyni bas, ac mae’r llyffantod bach yn datblygu’n sydyn ac yn symud i’r twyni oddi amgylch.

Nid yw’r dudalen hon yn rhoi sylw i bob agwedd ar y gyfraith nac ecoleg llyffant y twyni, ond mae’n gyflwyniad i sut y gallwch helpu i warchod y rhywogaeth

Deddfwriaeth

Mae llyffant y twyni yn cael ei warchod o dan Reoliadau Gwarchod Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017, a elwir yn ‘Rheoliadau Cynefinoedd’, oherwydd bod ei niferoedd wedi bod yn disgyn ledled Ewrop dros y degawdau diwethaf.

Mae’r Rheoliadau Cynefinoedd yn datgan bod y canlynol yn drosedd:

  • Dal, anafu neu ladd yn fwriadol unrhyw anifail gwyllt sy’n rhan o rywogaeth Ewropeaidd a warchodir
  • Tarfu’n fwriadol ar unrhyw anifeiliaid gwyllt o’r cyfryw rywogaethau
  • Cymryd neu ddifa’n fwriadol wyau anifail o’r fath, neu
  • Ddifa neu ddinistrio safle bridio neu fan gorffwys anifail o’r fath

Mae tarfu’n cael ei ddiffinio fel rhywbeth sy’n debygol:

1. o amharu ar eu gallu –

  • i oroesi, bridio neu atgenhedlu, neu i fagu neu feithrin eu rhai bach, neu
  • yn achos anifeiliaid rhywogaeth sy’n gaeafgysgu neu sy’n mudo, yn amharu ar eu gallu i wneud hynny

2. o effeithio’n sylweddol ar ddosbarthiad neu niferoedd y rhywogaeth y maen nhw’n perthyn iddo yn lleol.

Bydd Defra a Llywodraeth Cymru’n cyhoeddi dogfen ganllaw ar y cyd ar ddehongli’r troseddau sy’n gysylltiedig â tharfu, difa a dinistrio safleoedd bridio a mannau gorffwys.

Mae yna droseddau eraill yn ymwneud â meddu, cludo a gwerthu.

O dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y’i diwygiwyd) mae’n anghyfreithlon:

  • Tarfu’n fwriadol neu’n ddi-hid ar unrhyw lyffant y twyni tra ei fod yn byw mewn strwythur neu fan y mae’n ei ddefnyddio i gysgodi neu i lochesu, 9(4)(b)
  • Rhwystro mynediad i unrhyw strwythur neu fan y mae llyffantod y twyni’n eu defnyddio i gysgodi neu i lochesu, boed yn fwriadol neu’n ddi-hid 9(4)(c)
  • Gwerthu, cynnig neu roi i werthu unrhyw lyffant y twyni 9(5)

Fodd bynnag, mae’n gyfreithlon i chi ofalu am lyffant y twyni sydd wedi brifo gyda’r bwriad o’i ryddhau, neu ladd un nad yw’n gallu gwella, cyn belled nad oedd yr anaf wedi deillio o’ch gweithred anghyfreithlon chi (Rheoliadau Cynefinoedd 44(2); Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 10(3)(a)(b)).

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhoi trwyddedau o dan Reoliad 55 y Rheoliadau Cynefinoedd fel y gallwch chi weithio o fewn y gyfraith. Efallai y byddwch angen trwydded i reoli twyni, clirio prysgwydd neu wneud gwaith datblygu, er enghraifft. Gweler ‘Trwyddedu Llyffant y Twyni’ a ‘Ydw i angen Trwydded Rhywogaethau Ewropeaidd a Warchodir?' am ragor o wybodaeth.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.