Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Mae’r pathew, Muscardinus avellanarius, yn un o’n mamaliaid anwylaf ac eto mae’n un hynod o ddirgel. Anifail y nos ydyw, mae’n heini dros ben ac yn treulio’r rhan fwyaf o’i oriau effro mewn coed a llwynni. Maen nhw’n effro rhwng mis Ebrill a mis Hydref fel arfer.

Mae’r pathew i’w weld ym mhob sir helbaw Sir Fôn, ond eto maen nhw’n byw mewn poblogaethau bach. Mae eu niferoedd wedi gostwng tua 20% rhwng 1991 a 2000. Nid yw’r dudalen hon yn rhoi sylw i bob agwedd ar y gyfraith, ond mae’n gyflwyniad i sut y gallwch chi helpu i warchod y pathew.

Deddfwriaeth

Mae’r pathew yn cael ei warchod o dan Reoliadau Gwarchod Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017, a elwir yn ‘Rheoliadau Cynefinoedd’.

Mae’r Rheoliadau Cynefinoedd yn datgan bod y canlynol yn drosedd:

  • dal, anafu neu ladd yn fwriadol unrhyw anifail gwyllt sy’n rhywogaeth a warchodir gan Ewrop
  • tarfu’n fwriadol ar unrhyw anifeiliaid gwyllt o’r cyfryw rywogaethau
  • difa neu ddinistrio safle bridio neu fan gorffwys anifail o’r fath

Mae tarfu’n cael ei ddiffinio fel rhywbeth sy’n debygol:

1. o amharu ar eu gallu –

  • i oroesi, bridio neu atgenhedlu, neu i fagu neu feithrin eu rhai bach, neu
  • yn achos anifeiliaid rhywogaeth sy’n gaeafgysgu neu sy’n mudo, yn amharu ar eu gallu i wneud hynny

2. o effeithio’n sylweddol ar ddosbarthiad neu niferoedd y rhywogaeth y maen nhw’n perthyn iddo yn lleol.

Bydd Defra a Llywodraeth Cymru’n cyhoeddi dogfen ganllaw ar y cyd ar ddehongli’r troseddau sy’n gysylltiedig â tharfu, difa a dinistrio safleoedd bridio a mannau gorffwys.

Mae yna droseddau eraill yn ymwneud â meddu, cludo a gwerthu.

Fodd bynnag, mae’n gyfreithlon i chi ofalu am bathew sydd wedi brifo gyda’r bwriad o’i ryddhau, neu ladd un nad yw’n gallu gwella, cyn belled nad oedd yr anaf wedi deillio o’ch gweithred anghyfreithlon chi (Rheoliadau Cynefinoedd 44(2); Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 10(3)(a)(b)).

O dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y’i diwygiwyd) mae’n anghyfreithlon:

  • Tarfu’n fwriadol neu’n ddi-hid ar unrhyw bathew tra ei fod yn byw mewn strwythur neu fan mae’n ei ddefnyddio i gysgodi neu lochesu, 9(4)(b)
  • Rhwystro mynediad i unrhyw strwythur neu le mae pathew yn ei ddefnyddio i gysgodi neu lochesu, boed yn fwriadol neu’n ddi-hid 9(4)(c)
  • Gwerthu, cynnig neu roi i werthu unrhyw bathew 9(5)

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhoi trwyddedau o dan Reoliad 55 y Rheoliadau Cynefinoedd fel y gallwch chi weithio o fewn y gyfraith. Efallai y byddwch angen trwydded i reoli coetiroedd, clirio prysgwydd neu wneud gwaith datblygu, er enghraifft. Gweler ‘Trwyddedu Pathewod’ ac ‘Ydw i angen Trwydded Rhywogaethau a Warchodir gan Ewrop?’ am ragor o wybodaeth.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.