Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Ystlumod

Mae pob rhywogaeth o ystlum yn y DU yn Rhywogaeth a Warchodir gan Ewrop. Mae’n anghyfreithlon difa neu ddinistrio safle bridio neu fan gorffwys (clwyd) ystlum neu fynd ati’n fwriadol i ddal, lladd, anafu neu darfu ar ystlum

Ystlumod yw’r unig famaliaid sy’n gallu hedfan. Mae ganddyn nhw waed cynnes, mae’r rhai bach yn sugno ar y deth ac maen nhw’n anifeiliaid deallus, cymdeithasol. Dim ond pryfaid mae ystlumod Prydain yn eu bwyta, ac maen nhw’n bwyta llawer iawn ohonyn nhw i gael digon o egni ar gyfer eu bywydau prysur. Gall yr ystlum lleiaf fwyta hyd at 3000 o wybed mewn un noson!

Mae gennym 12 rhywogaeth o ystlum yn bridio yng Nghymru. Mae niferoedd llawer o’r rhain wedi gostwng yn sylweddol, nid yn unig ym Mhrydain ond ledled Ewrop.

Mae holl rywogaethau ystlumod Prydain yn cael eu gwarchod o dan Reoliadau Gwarchod Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017, a elwir yn ‘Rheoliadau Cynefinoedd’. Mae gan ystlumod berthynas unigryw gyda phobl, gan rannu’n cartrefi am ran o’r flwyddyn weithiau. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn ateb cannoedd o ymholiadau gan bobl am ystlumod bob blwyddyn.

Mae’r wybodaeth hon yn canolbwyntio ar warchod ystlumod yng Nghymru ac nid yw’n adolygiad cynhwysfawr o ecoleg ystlumod na’r gyfraith sy’n ymwneud ag ystlumod.

Dosbarthiad

Rhywogaeth Enw gwyddonol Dosbarthiad
Ystlum lleiaf cyffredin (45kHz)
Ystlum lleiaf soprano (55kHz)
Ystlum hirglust
Pipistrellus pipistrellus
Pipistrellus pygmaeus
Plecotus auritus
Y tair rhywogaeth fwyaf cyffredin. I’w gweld ledled Cymru. Yn dibynnu llawer ar adeiladau.
Ystlum mawr Nyctalus noctula Nyctalus noctula I’w gweld ledled Cymru – llawer yn clwydo mewn tyllau coed. Eithaf cyffredin.
Ystlum Natterer
Ystlum barfog
Ystlum Brandt
Ystlum y dŵr
Myotis nattereri
Myotis mystacinus
Myotis brandtii
Myotis daubentonii
Gall fod mwy o’r grŵp hwn o ystlumod, sy’n perthyn yn agos i’w gilydd, yng Nghymru nag mewn llawer rhan o Brydain. I’w gweld yn eang ac yn gyffredin.
Gall ystlum y dŵr fod yn llai dibynnol ar adeiladau nag eraill.
Ystlum pedol mwyaf*
Ystlum pedol lleiaf*
Rhinolophus ferrumequinum
Rhinolophushipposideros
Dwy rywogaeth sydd mewn perygl sylweddol.
Ar y cyfan, dim ond yn Sir Benfro a Gwent y gellir gweld yr ystlum pedol mwyaf.
Mae’r ystlum pedol lleiaf i’w weld yn ehangach ond mae’n dal yn brin.
Ystlum du* Barbastella barbastellus Rhywogaeth brin iawn gyda dim ond ychydig o boblogaethau bridio yng Nghymru.
Ystlum adain-lydan
Ystlum Leisler
Eptesicus serotinus
Nyctalus leisleri
Mae’r ddwy rywogaeth yn brin yng Nghymru ac yn fwy cyffredin yn ne Lloegr.
Ystlum adain-lydan Ystlum Leisler Eptesicus serotinus Nyctalus leisleri Mae’r ddwy rywogaeth yn brin yng Nghymru ac yn fwy cyffredin yn ne Lloegr.
Ystlum Bechstein*
Ystlum hirglust llwyd
Ystlum lleiaf Nathusius
Ystlum Alcathoe
Myotis bechsteinii
Plecotus austriacus
Pipistrellus nathusii
Myotis alcathoe
Prin iawn, gyda phoblogaethau bridio wedi’u cyfyngu i dde Lloegr a Chymru o bosib.
Mae’r rhywogaeth hon yn brin yn y DU gyda chlwydi bridio yn Lloegr a Gogledd Iwerddon yn unig.
Rhywogaeth brin iawn, mae’n perthyn yn agos i’r ystlum barfog sydd newydd gael ei ddarganfod yn Lloegr.

*Rhywogaethau wedi’u rhestru o dan Atodiad II y Gyfarwyddeb Cynefinoedd.

Deddfwriaeth

Mae’r Rheoliadau Cynefinoedd yn datgan bod y canlynol yn drosedd:

  • Dal, anafu neu ladd yn fwriadol unrhyw anifail gwyllt sy’n rhywogaeth a warchodir gan Ewrop
  • Tarfu’n fwriadol ar unrhyw anifeiliaid gwyllt o’r cyfryw rywogaethau
  • Difa neu ddinistrio safle bridio neu fan gorffwys anifail o’r fath

Mae tarfu’n cael ei ddiffinio fel rhywbeth sy’n debygol:

1. o amharu ar eu gallu –

  • i oroesi, bridio neu atgenhedlu, neu i fagu neu feithrin eu rhai bach, neu
  • yn achos anifeiliaid rhywogaeth sy’n gaeafgysgu neu sy’n mudo, yn amharu ar eu gallu i wneud hynny

2. o effeithio’n sylweddol ar ddosbarthiad neu niferoedd y rhywogaeth y maen nhw’n perthyn iddo yn lleol.

Bydd Defra a Llywodraeth Cymru’n cyhoeddi dogfen ganllaw ar y cyd ar ddehongli’r troseddau sy’n gysylltiedig â tharfu, difa a dinistrio safleoedd bridio a mannau gorffwys.

Mae yna droseddau eraill yn ymwneud â meddu, cludo a gwerthu.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhoi trwyddedau o dan Reoliad 55 y Rheoliadau Cynefinoedd fel y gallwch chi weithio o fewn y gyfraith. Gweler ‘Trwyddedu Ystlumod’ am ragor o wybodaeth.

Os ydych yn pryderu am ystlumod yn eich cartref (ac eithrio ymholiadau sy’n ymwneud â cheisiadau cynllunio neu ddatblygiad) ffoniwch ein Llinell Ymholiadau i gael cyngor ar 0300 065 3000.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.