Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Llygredd dŵr mwyngloddiau metel

Dysgwch beth sy’n achosi llygredd dŵr mwyngloddiau metel yng Nghymru, ei effeithiau ar afonydd a’r hyn rydym yn ei wneud yn ei gylch

Cwm Rheidol Adit Rhif. 9

Achosion y llygredd

Mae gan Gymru hanes hir o gloddio am fwynau sy’n dyddio’n ôl i’r Oes Efydd, gyda’r diwydiant yn cyrraedd ei benllanw yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Erbyn y 1920au roedd y rhan fwyaf o’r mwyngloddio wedi dod i ben, ond mae gollyngiadau o weithfeydd tanddaearol a metelau'n trwytholchi o domenni rwbel yn dal i fod yn ffynonellau sylweddol o lygredd dŵr.

Ceir 1,300 o hen fwyngloddiau metel yng Nghymru, ac amcangyfrifir eu bod yn effeithio ar fwy na 200 cilometr o hydau afonydd.

Yr effaith ar ecoleg afonydd

Gall lefelau uchel o fetelau – sinc, plwm a chadmiwm yn bennaf – gael effaith niweidiol ar ecoleg ein hafonydd, gan leihau poblogaethau pysgod ac amrywiaeth y creaduriaid di-asgwrn-cefn.

Hen fwyngloddiau yw’r prif reswm yng Nghymru pam y mae cyrff dŵr yn methu â chyrraedd safonau’r Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr.

Beth ydym yn ei wneud?

Mae Strategaeth Mwyngloddiau Metel Cymru (Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru, 2002) wedi nodi 50 o hen fwyngloddiau metel sy’n cael yr effaith fwyaf ar afonydd Cymru, gan eu grwpio’n ôl pa mor hawdd y gellir cwblhau gwaith adfer.

Ers hynny rydym wedi cynnal ymchwiliadau ac astudiaethau achos er mwyn ein helpu i flaenoriaethu ac ymdrin â’r mwyngloddiau sy’n achosi’r llygredd mwyaf, gan gynnwys asesiad o’u heffaith ar fwy na 90 o gyrff dŵr ledled Cymru ar gyfer y Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr.

Hyd yn hyn rydym wedi cwblhau un cynllun adfer mawr ym mwynglawdd Frongoch, a gwaith adfer ar raddfa lai a threialon trin peilot ym mwyngloddiau Mynydd Paris a Chwm Rheidol.

Edrych tua’r dyfodol

Mae gennym raglen asesu barhaus ar waith ledled Cymru, ac rydym yn parhau i bennu atebion arloesol a chwilio am adnoddau ychwanegol er mwyn cyflawni’r rhain ar safleoedd â blaenoriaeth.

Rydym yn gweithio’n agos gyda rhanddeiliaid eraill, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, yr Awdurdod Glo, prifysgolion, awdurdodau lleol, tirfeddianwyr a phobl sy’n ymddiddori mewn mwyngloddio.

Astudiaethu achos

Abbey Consols
Cwm Mawr
Cwm Rheidol
Cwmsymlog
Cwmystwyth
Esgair Mwyn
Frongoch
Level Fawr
Nant y Mwyn
Wemyss

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Astudiaeth Achos Mwynglawdd Abbey Consols Mehefin 2016 PDF [537.8 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Cwm Mawr Mehefin 2014 PDF [331.8 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Cwm Rheidol Mehefin 2016 PDF [566.0 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Cwmsymlog Mehefin 2016 PDF [645.1 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Cwmystwyth Mehefin 2016 PDF [430.3 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Esgair Mwyn Mehefin 2016 PDF [386.5 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Frongoch Mehefin 2016 PDF [469.5 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd y Lefel Fawr Mehefin 2016 PDF [464.6 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Nant y Mwyn Mai 2014 PDF [979.4 KB]
Astudiaeth Achos Mwynglawdd Wemyss Mehefin 2016 PDF [572.5 KB]
Stategaeth mwynglawdd metal dros Cymru Crynodeb gweithredol PDF [811.2 KB]

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.