Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Pysgodfa Cocos Cilfach Tywyn

Gwybodaeth am y ffordd rydym yn rheoleiddio cynaeafu cocos masnachol yng Nghilfach Tywyn, De Cymru

Golygfa dros cilfach Tywyn, gyda awyr las

Mae Cilfach Tywyn yn amgylchedd aberol cynhyrchiol a helaeth, lle ceir ardaloedd eang o wastadeddau llaid a thywod rhynglanwol yn ogystal â systemau mawr o dwyni tywod yng ngheg yr aber. Gan fod amrywiadau sylweddol (hyd at 8m) yn y llanw, mae ehangder o waddod rhynglanwol yn cael ei amlygu’n gyson. Yn y gwaddodion hyn y geir y gocosen gyffredin (Cerastoderma edule) ac yng Nghilfach Tywyn, mae’r gragen ddeuglawr hon yn cynnal pysgodfa fasnachol.

Yn 1965, gwnaeth y Gweinidog dros Amaethyddiaeth, Pysgodfeydd a Bwyd Orchymyn Pysgodfa Cilfach Tywyn 1965, oedd yn rhoi’r hawl i Bwyllgor Pysgodfeydd Môr De Cymru (SWSFC) i reoleiddio’r bysgodfa ar gyfer cocos. Derbyniodd Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) gyfrifoldeb, oedd yn weithredol o 1 Ebrill 2013, am reoli’r Bysgodfa yn unol â Gorchymyn Pysgodfa Gocos Cilfach Tywyn 1965 (y Gorchymyn). Mae’r Gorchymyn yn rhoi’r pwerau i CNC reoli’r Bysgodfa tan 15 Mehefin 2025. Mae CNC wedi dyfeisio Cynllun Rheoli sy’n cyflwyno ein nod a’n hamcanion ar gyfer rheoli’r adnodd naturiol hwn mewn modd cynaliadwy.

Mae gan Bysgodfa Gocos Cilfach Tywyn Achrediad Cyngor Stiwardiaeth Forol am ei harferion pysgodfa cynaliadwy.

Safleoedd Dynodedig

Mae Cilfach Tywyn o fewn Safle Morol Ewropeaidd (SME) Bae ac Aberoedd Caerfyrddin sy’n rhan o rwydwaith o safleoedd ledled Ewrop – cyfres Natura 2000 –  a ddynodwyd dan Gyfarwyddebau Cynefinoedd ac Adar yr Undeb Ewropeaidd er mwyn diogelu cynefinoedd a rhywogaethau sy’n bwysig ac sy’n cael eu bygwth ar raddfa Ewropeaidd.

Gyda’i gilydd mae tri safle morol Natura 2000 yn ffurfio’r Safle Morol Ewropeaidd – Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) Bae ac Aberoedd Caerfyrddin, Ardal Gwarchodaeth Arbennig (AGA) Bae Caerfyrddin ac AGA Cilfach Tywyn

Mae system aberol eang a chymhleth Cilfach Tywyn yn cynnwys ardaloedd helaeth o wastadeddau tywod a llaid rhyngaberol a’r ardal ddi-dor fwyaf yng Nghymru o forfa heli (22 cilomedr sgwâr). Mae Cilfach Tywyn yn cynnal niferoedd o bwysigrwydd rhyngwladol o adar gwyllt sy’n gaeafu a rhydyddion sy’n bwydo yn y morfeydd heli ac ar yr ardaloedd rhynglanwol.

Cafodd AGA Cilfach Tywyn ei dynodi yn 1992 oherwydd y rhydwyr : pibydd yr aber, Calidris canutus; y bioden fôr, Haematopus ostralegus; y pibydd coesgoch, Tringa totanus; yr hwyaden lostfain, Anas acuta a’r holl gasgliad o adar dŵr sydd hefyd yn cynnwys y rhydwyr: pibydd y mawn, gylfinir a’r cwtiad llwyd; a’r hwyaid : y chwiwell, hwyaden yr eithin a’r hwyaden lydanbig.

Mae crynodeb o’r wybodaeth a ddarparwyd i’r Comisiwn Ewropeaidd gan y DU ar gael o wefan Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur a’r daflen ddata

Mae’r safle wedi ei ddynodi hefyd fel gwlyptir Ramsar o bwys rhyngwladol dan Gonfensiwn 1971 ar Wlyptiroedd ar gyfer yr un rhywogaethau o adar. Fodd bynnag, mae’r dynodiad gwlyptir hefyd yn cynnwys planhigion, infertebratau, pysgod a rhagor o rywogaethau o adar pwysig .

Y weledigaeth ar gyfer y Safle Morol Ewropeaidd Bae ac Aberoedd Caerfyrddin yw amgylchedd morol o safon, lle mae cynefinoedd a rhywogaethau’r safle mewn cyflwr sydd gystal neu’n well na’r adeg pan ddewiswyd y safle, lle mae gweithgareddau dynol yn byw yn gytûn â chynefinoedd a rhywogaethau’r safle a lle mae’r defnydd o’r amgylchedd forol o fewn y SME yn cael ei wneud yn gynaliadwy.

Nid yw’r Gyfarwyddeb Cynefinoedd yn cynnwys unrhyw fwriad i eithrio gweithgareddau dynol (masnachol neu hamdden) o safleoedd Natura 2000. Y nod yw sicrhau fod y gweithgareddau hynny yn digwydd mewn ffyrdd nad ydynt yn bygwth y nodweddion sy’n gyfrifol am ddynodiad y safle. Cyfoeth Naturiol Cymru yw un o’r Awdurdodau Perthnasol sy’n uniongyrchol gysylltiedig â rheoli’r safle, sy’n gweithio gyda’i gilydd fel Grŵp Awdurdodau Perthnasol (RAG) SME Bae ac Aberoedd Caerfyrddin.

Mae awdurdodau cymwys (y rhai sy’n rhoi unrhyw fath o ganiatâd neu drwydded ar gyfer gweithgareddau neu ddatblygiadau) yn ymgynghori â CNC ar gyfer asesiadau a wnânt ar gyfer cynlluniau a phrosiectau sy’n debygol o gael effaith sylweddol ar safle Ewropeaidd.  

Mae’r Gilfach hefyd yn cynnwys nifer o Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) a ddynodwyd dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (SoDdGA Aber Llwchwr, SoDdGA Arfordir Pen-bre, SoDdGA Cors Landimôr a Gwarchodfa Natur Genedlaethol Whitffordd).

Cynllun Rheoli Gorchymyn Pysgodfa Cilfach Tywyn 1965

Yn dilyn dwy rownd o ymgynghori cyhoeddus (Awst 2012 a Medi 2013) ar Gynllun Rheoli arfaethedig ar gyfer y bysgodfa gocos, cafodd Cynllun Rheoli Gorchymyn Pysgodfa Cilfach Tywyn 1965 ei gymeradwyo gan Lywodraeth Cymru ar 12 Mawrth 2015.

Mae Cynllun Rheoli Gorchymyn Pysgodfa Cilfach Tywyn 1965 yn cyflwyno nod Cyfoeth Naturiol Cymru i ddatblygu pysgodfa gocos lewyrchus yng Nghilfach Tywyn sy’n cynnal, yn amddiffyn ac yn gwella anghenion y gymuned a’r amgylchedd y mae’n ddibynnol arnynt er mwyn:

  • darparu a chynnal pysgodfa gynaliadwy sy’n gallu darparu incwm rheolaidd i ddeiliaid trwyddedau
  • osgoi effeithiau anffafriol ar y safleoedd Ewropeaidd dynodedig a phreswylwyr lleol
  • gwella’r gwaith o reoli, monitro a gorfodi o fewn Pysgodfa Cilfach Tywyn

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Gorchymyn pysgodfa gocos cilfach Tywyn 1965 Cynllun rheoli PDF [1.3 MB]

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.