Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Gwarchodfa Natur Genedlaethol Ystagbwll, wrth ymyl Penfro

Tirwedd drawiadol sy’n amrywio o glogwyni dramatig i bentiroedd, ac o goedwigoedd i dwyni, ar hyd arfordir deheuol Sir Benfro

Stackpole Warren to Broadhaven

Trosolwg

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Ystagbwll yn ne Sir Benfro a dyma un o’r lleoliadau mwyaf syfrdanol yng Nghymru.

Mae tirwedd amrywiol y warchodfa yn cynnwys y llynnoedd dŵr croyw a bas yn Bosherston, coetiroedd, twyni, clogwyni carreg galch a thraethau.

Prin yw’r mannau eraill yn y DU sydd â chymaint o amrywiaeth o gynefinoedd a bywyd gwyllt mewn ardal gymharol fach.

Y clogwyni a’r traethau

Mae’r clogwyni’n dangos daeareg Ystagbwll.

Uwchlaw’r clogwyni mae gwastatir carreg galch a godwyd o wely’r môr tua 50 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Edrychwch yn ofalus ac fe welwch fand o graig oleuach, olion cywasgedig hen draeth hynafol a ffurfiwyd pan oedd lefel y môr yn llawer uwch.

Mae dau o draethau gorau Sir Benfro – y cildraethau cysgodol yn Broadhaven a Bae Barafundle – hefyd yn y warchodfa.

Y twyni a’r llynnoedd

Mae Ystagbwll yn ardal o laswelltir carreg galch a hen laswelltir twyni hynafol a grëwyd yn ystod y pumed a’r chweched ganrif. Mae’r ardal wedi’i therfynu gan brysgwydd a choetir ac, yn y Gwanwyn, mae’n llawn o sŵn adar yn trydar a blodau a gloÿnnod byw.

Crëwyd Llynnoedd Bosherston mewn dyffrynnoedd yn y garreg galch yn y 18fed a’r 19eg ganrif gan y teulu Campbell o Gastell Cawdor, perchnogion Ystâd Ystagbwll tan 1976.

Mae wyneb tawel y llynnoedd wedi’i addurno â blodau’r lili ddŵr wen yn yr haf, ynghyd â gwelyau o rawn yr ebol, planhigion gwyrdd llachar:mae’r rhain yn tyfu’n arbennig yn y dyfroedd clir fel grisial, llawn calch sydd yma.

Bywyd gwyllt

Mae Ystagbwll yn fangre ar gyfer amryw o rywogaethau, gan gynnwys un o’r poblogaethau mwyaf ym Mhrydain o’r ystlum pedol mwyaf prin.

Mae’r llynnoedd yn gyforiog o fywyd gwyllt, yn enwedig dyfrgwn, adar dŵr a gweision neidr.

Mae'r clogwyni carreg galch, y twyni a’r glaswelltir morol yn cynnal gwahanol fathau o blanhigion ac anifeiliaid arbennig. Mae’r rhain yn cynnwys cennau bychain sy’n glynu wrth bridd a chraig, amryw o blanhigion blodeuog, pryfed prin a phoblogaethau magu o’r frân goesgoch ac adar môr cytrefol.

Ymweld ag Ystagbwll

Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol sy’n berchen ar ac sy’n rhedeg y warchodfa mewn partneriaeth â Cyfoeth Naturiol Cymru.

Mae’r Ymddiriedolaeth yn rhedeg pedwar maes parcio yn Ystagbwll (Stackpole Quay, Broadhaven Beach, Bosherston Village a Lodge Park) ac ystafell de yn Stackpole Quay.

O fewn ystâd yr Ymddiriedolaeth yn Ystagbwll, mae rhwydwaith helaeth o lwybrau troed a thua 10 km ohonynt yn y warchodfa.Mae yno hefyd wyth milltir o draethau hudolus a phennau clogwyni ar Ystâd Ystagbwll.

Mae gwybodaeth am y warchodfa ac Ystâd Ystagbwll ar gael yn y meysydd parcio a’r ystafell de yn ystod misoedd yr haf.

Mae Gwersyll Dysgu Awyr Agored Ystagbwll, a Chanolfan Ystagbwll gerllaw, yn croesawu grwpiau trefnedig o ymwelwyr ac ymweliadau addysgol drwy drefnu ymlaen llaw.

Ewch i wefan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol am fwy o wybodaeth am gyfleusterau i ymwelwyr.

Gwarchodfa Natur Genedlaethol

Mae Ystagbwll yn Warchodfa Natur Genedlaethol.

Mae Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yn lleoedd sydd â rhai o'r enghreifftiau gorau o gynefinoedd bywyd gwyllt a nodweddion daearegol.

Mae dros 70 o Warchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru.

Dysgwch fwy am Warchodfeydd Natur Cenedlaethol.

Cau a dargyfeirio

Sylwch<:

  • Weithiau, rhaid inni gau neu ddargyfeirio llwybrau er eich diogelwch tra byddwn yn mynd i’r afael â gwaith cynnal a chadw neu weithrediadau coedwig
  • O dro i dro, efallai y bydd yn rhaid inni gau safle mewn tywydd eithafol, fel gwyntoedd cryfion neu eira a rhew, oherwydd y perygl posibl i ymwelwyr a staff
  • Cofiwch ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau a welwch ar y safle, a gwnewch yn siŵr eich bod yn dilyn unrhyw arwyddion dargyfeirio dros dro sydd mewn grym

Uchafbwyntiau'r tymor

Yn ystod y flwyddyn, mae'r dirwedd yn newid yng Ngwarchodfa Natur Genedlaethol Ystagbwll.

Yn dibynnu ar ba adeg y byddwch yn ymweld â'r safle, rydych hefyd yn debygol o weld gwahanol enghreifftiau o fywyd gwyllt.

Parhewch i ddarllen i gael gwybod beth y gallwch ei weld yma yn ystod y tymhorau gwahanol.

Y Gwanwyn

Wrth i'r dyddiau fynd yn hirach, mae'r coetiroedd yn dod yn fyw gyda thegeirianau porffor, briallu a garlleg gwyllt.

Yn y gwelltiroedd a'r twyni tywod, mae golygfa hardd o serennyn y gaeaf a briallu Mair.  Mae clustog Fair yn blodeuo ar y clogwyni ac mae ochrau'r llyn yn troi'n felyn gyda gellesg melyn.

Mae'r clogwyni yn gartref i lawer o adar y môr, megis brain coesgoch, gwylogod, gweilch y penwaig a hyd yn oed rhai palod.

Efallai y byddwch hefyd yn gweld ystlumod gyda'r nos, neu'n bwyta pryfed dros y llyn.

Yr Haf

Mae'r coetiroedd yn gartref i'r glöyn byw brith arian, tra gellir gweld gloÿnnod byw eraill megis y brith gwyrdd tywyll, glas cyffredin a brown ar y gwelltiroedd a'r twyni tywod.

Mae amrywiaeth o flodau gwyllt i'w gweld yn y warchodfa yn ystod yr haf.  Mae tegeirian gwenynog, tegeirian smotiog cyffredin a theim gwyllt yn ymddangos yn y gwelltiroedd tra bod y lili dŵr gwyn i'w gweld ar y llynnoedd. Mae clustog Fair yn dal i flodeuo ar y clogwyni, yn ogystal â sampier euraidd a theim gwyllt.

Gellir clywed ehedyddion yn canu uwchben a gellir gweld teloriaid y gors ar y llynnoedd.

Fel yn ystod y gwanwyn, mae'r clogwyni yn frith o adar y môr, o frain coesgoch i wylogod, gweilch y penwaig i balod.

Yr Hydref

Wrth i'r tywydd oeri, mae'r gwelltir yn frith o ffwng cap cwyr ac mae ffrwythau pinc unigryw yn ymddangos ar y coed gwerthyd.

Y Gaeaf

Mae digon i'w weld yn Ystagbwll yn ystod y gaeaf.

Dros y gwelltir, mae hebog yr ehedydd (hebog bach) yn brysur yn chwilio am adar mân.

Gyda chwyrwiail lliwgar ar ffin y dŵr, mae'r llynnoedd yn lle da i weld amrywiaeth eang o adar sy'n gaeafu ac adar eraill:

  • cwtieir
  • y gors-hwyaden lwyd
  • hwyaid danheddog
  • hwyaid copog
  • adar y bwn llygad aur
  • corhwyaid

Gwybodaeth am hygyrchedd

Mae’r cyfleusterau gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn cynnwys:

  • llwybr 1.5 km wrth ochr llyn sy’n hygyrch i gadeiriau olwyn ac sy’n cysylltu llynnoedd Bosherston wrth ymyl Canolfan Ystagbwll i draeth Broadhaven South
  • meysydd parcio hygyrch yn Stackpole Quay, Broadhaven South a Chanolfan Ystagbwll
  • Toiledau gyda chymhorthion symud ym meysydd parcio Stackpole Quay, Bosherston a Broadhaven South

Ewch i wefan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol am fwy o wybodaeth.

Amseroedd agor

Ewch i wefan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol am amseroedd agor y meysydd parcio, ystafell de a’r toiledau.

Sut i gyrraedd yma

Lawrlwythwch fap o’r lleoliad.

Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Ystagbwll bum milltir i’r de o Benfro.

Cyfarwyddiadau

Mae’r prif fynediad cyhoeddus i’r warchodfa ar hyd y B4319 rhwng Penfro a Chastell Martin.

Mae ffyrdd bach culion yn arwain o’r B4319 i bedwar maes parcio:

  • Bosherston Village  – Cyfeirnod Grid OS SR 966 948 (cod post SA71 5DR)
  • Stackpole Quay  – Cyfeirnod Grid OS SR 990 957 (cod post SA71 5LS)
  • Broadhaven – Cyfeirnod Grid OS SR 976 938 (cod post SA71 5DZ)
  • Lodge Park – Cyfeirnod Grid OS SR 976 962 (cod post SA71 5DE)

Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol sy’n berchen ar ac sy’n rhedeg y meysydd parcio hyn a rhaid talu am barcio.

Ewch i wefan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol am fwy o wybodaeth.

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae’r orsaf drên agosaf ym Mhenfro.

Mae arosfannau bysiau yn Stackpole Quay, Broadhaven a Bosherston.

Mae gwasanaeth bws Arfordirol Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro’n mynd o Benfro a phentrefi cyfagos i’r warchodfa (bysiau rhifau 387 a 388).

Yn ystod yr haf, mae’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn rhedeg bws gwennol yn ôl y galw rhwng meysydd parcio yn Ystagbwll.

Am fanylion trafnidiaeth gyhoeddus ewch i http://www.cymraeg.traveline.cymru/.

Darganfod mwy

Manylion cyswllt

Ffôn: 0300 065 3000 (Cyfoeth Naturiol Cymru) neu 01646 661359 (Ystâd Ystagbwll yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol)

E-bost: enquiries@naturalresourceswales.gov.uk neu stackpole@nationaltrust.org.uk

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Gwarchodfa Natur Genedlaethol Ystagbwll Map lleoliad PDF [517.3 KB]

Archwilio mwy

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.