Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Trwydded Fôr i waredu defnydd wedi’i garthu ar arfordir De Cymru

  • Yn wahanol i adroddiadau diweddar yn y wasg, nid gwastraff ymbelydrol yw’r deunydd wedi’i garthu, ond yn hytrach gwaddod o wely Môr Hafren ger atomfa Hinkley Point C
  • Wrth i ni asesu trwyddedau morol, rydym yn ystyried diogelwch iechyd dynol, yr amgylchedd, ac yn sicrhau nad yw gweithgareddau’n ymyrryd â defnydd cyfiawn o’r môr
  • Cyn i ni ddarparu’r drwydded yn 2014, profwyd samplau gwaddod yn unol â chanllawiau rhyngwladol. Dangosodd y canlyniadau fod y deunydd yn addas i’w waredu yn y môr, a chwblhawyd asesiad annibynnol gan Cefas[1] i sicrhau nad oedd yn cynnwys lefelau annerbyniol o lygredd cemegol neu ymbelydrol
  • Mae amodau llym ynghlwm â’r drwydded yn ymwneud â phrofi samplau gwaddod newydd, gan gynnwys asesu radiolegol, cyn i’r deunydd wedi’i garthu gael ei waredu
  • Nid oes unrhyw ddeunydd wedi’i waredu hyd yma, ac nid yw’r drwydded yn caniatáu unrhyw waredu nes y byddwn ni wedi rhoi caniatâd. Byddwn ond yn caniatáu i’r gwaith gychwyn os ydym yn hyderus na fydd y gweithgaredd yn niweidiol i bobl a’r amgylchedd

Beth sy’n cael ei ganiatáu gan y drwydded?

Mae’r drwydded forol yn rhoi caniatâd i ddefnyddio safle gwaredu Cardiff Grounds i waredu deunydd sydd wedi’i garthu o wely Bae Bridgewater ym Môr Hafren. Mae Cardiff Grounds yn safle sefydledig ar gyfer deunydd morol a garthir oddi ar arfordir de Cymru.

Tarddiad y gwaddod yw safle adeiladu atomfa Hinkley Point C, oddi ar arfordir Gwlad yr Haf yn Lloegr.

Cafodd pob elfen o’r cais ei ystyried yn drylwyr. Gyda’r amodau trwyddedu cywir, rydym yn hyderus na fydd y gweithgaredd a gynigwyd yn niweidiol i bobl na’r amgylchedd.

Cafodd y drwydded ei chymeradwyo yng Ngorffennaf 2014.

Pa asesiadau amgylcheddol a gwblhawyd cyn cymeradwyo’r drwydded?

Bu’n rhaid i’r ymgeisydd gwblhau asesiad cemegol a radiolegol o’r safleoedd carthu.

Aseswyd y difwynwyr cemegol gan ddefnyddio Lefelau Gweithredu Cefas[2]- canllawiau’r DU ynglŷn ag asesu os yw deunydd wedi’i garthu yn addas i’w waredu yn y môr. Cafodd gweithdrefn yr asesiad generig ceidwadol, a ddatblygwyd gan yr Asiantaeth Egni Atomig, ei ddilyn gan yr Asesiad Radiolegol. 

Daeth Cefas i’r casgliad nad oedd lefelau annerbyniol o gemegau neu ddeunydd radiolegol i’w gael yn y deunydd, gan ddyfarnu ei fod yn addas i’w waredu yn y môr.  

Buom yn ymgynghori ag Asiantaeth yr Amgylchedd, prif reolydd Hinkley, gan ddod i’r casgliad fod yr asesiad o effeithiau radiolegol yn gadarn, ac asesiad Cefas yn gywir.

Pam na chafodd samplau dyfnach eu profi?

Roedd Cyfoeth Naturiol Cymru, Asiantaeth yr Amgylchedd, a Cefas yn fodlon fod data’r samplau dyfnach, a brofwyd yn 2009 a’u cynnwys gyda’r cais, yn dal i fod yn gymwys. Gan na fyddai unrhyw newid i’r deunydd ar y dyfnderoedd hynny dros y cyfnod, canlyniadau 2009 gafodd eu hystyried wrth benderfynu, ynghyd â samplau a gasglwyd yn 2013.

Nid oes unrhyw dystiolaeth wyddonol fod ymbelydredd uwch i’w gael yng ngwaddodion dwfn Hinkley Point. Mae radioleg gwaddodion Hinkley Point yn cael eu monitro’n flynyddol, a’r canlyniadau’n cael eu cyhoeddi yn adroddiad blynyddol ar Ymbelydredd Mewn Bwyd a’r Amgylchedd.[3]

Pa amodau sydd ynghlwm â’r drwydded i sicrhau fod pobl a’r amgylchedd yn cael eu hamddiffyn?

Bydd samplau o’r deunydd wedi’i garthu yn cael eu profi bob tair blynedd, yn unol â chanllawiau rhyngwladol. Rhaid i ddeiliad y drwydded gyflwyno cynllun samplo newydd ar gyfer ein cytundeb os ydynt yn bwriadu gwaredu deunydd a garthwyd ar ôl Mawrth 2016, pan fydd data’r sampl gwreiddiol yn dair oed. Mae’r drwydded yn gwahardd unrhyw warediad ar ôl Mawrth 2016 heb ein caniatâd ysgrifenedig- gan alluogi i ni weithredu os bydd unrhyw bryderon ynglŷn â chanlyniadau’r sampl newydd.

Cytunwyd ar gynllun samplo newydd ym mis Ionawr 2017, yn dilyn ymgynghoriad gyda Cefas. Mae’r cynllun newydd hefyd yn cynnwys asesiadau cemegol a radiolegol o’r samplau.

Cawsom ganlyniadau'r samplo 2017, gan gynnwys dadansoddiadau cemegol a radiolegol, ym mis Rhagfyr 2017. Ar hyn o bryd rydym yn ystyried hyn ynghyd â’n ymgyngoreion technegol.  Nid yw deiliad y drwydded wedi cael caniatâd i waredu’r deunydd ar ôl mis Mawrth 2016.

Ni fyddwn yn rhoi caniatâd ysgrifenedig i waredu’r deunydd tan i ni ystyried y samplu mwyaf diweddar yn llawn, a rydym yn hyderus ni fydd y gweithgaredd hwn yn achosi perygl i bobl neu'r amgylchedd.

Pa radioniwclidau a brofwyd?

Mae holl ddarpar gama radioniwclidau (sy'n bodoli’n naturiol a’n artiffisial) mewn sampl, yn yr amrediad ynni (h.y. 60keV i 2MeV), yn cael eu sganio ar yr un pryd i ganfod a phennu eu crynodiadau. Rydym wedi darparu rhestr o radioniwclidau gyda’r potensial i allyrru gama. Mae gan rai radioniwclidau sawl "llinell sbectra" (colofn C) a dyma pam mae mwy nag un llinell ar gyfer radioniwclidau unigol (colofn A).

Cyswllt

Os hoffech wybodaeth bellach ynglŷn â’r drwydded, os gwelwch yn dda e-bostiwch marinelicensingwales@naturalresourceswales.gov.uk

Diweddarwyd 6 Chwefror 2018

 

[1] Centre for Environment, Fisheries and Aquaculture Science

[2] Cefas Action Levels. Marine Licensing: sediment analysis and sample plans. GOV.UK. 11 October 2016

[3] Radioactivity in Food and the Environment report 2015. GOV.UK. 27 October 2016.

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.