Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Ysbryd Llynfi yn dod â phobl a natur ynghyd

The Keeper of the Collieries is a nine foot tall, one and a half tonnes wooden statue at the Spirit of Llynfi Woodland site

Mae tirwedd a greithiwyd gan orffennol diwydiannol De Cymru yn cael ei drawsnewid yn ardal benodedig a fydd yn dod â phobl a natur yn agosach at ei gilydd, a hynny, diolch i ymdrechion Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) a’r gymuned leol.

Mae Prosiect Coetir Ysbryd Llynfi, sydd ar safle hen waith glo Coegnant a Golchfa Maesteg yn creu coetir sy’n cynnwys llwybrau cerdded a beicio mewn ardal werdd wych sy’n hybu iechyd a lles ar gyfer trigolion Cymoedd Uchaf y Llynfi a thu hwnt.

Esboniodd Geminie Drinkwater, Swyddog Ymgysylltiad Cymunedol Cyfoeth Naturiol Cymru:

“Adwaenwyd posibiliadau’r coetir, am y tro cyntaf, yn ôl yn 2005 ond prif sbardun y prosiect oedd y goblygiadau i iechyd a lles y cymunedau sydd wrth law yn ogystal â’r manteision amgylcheddol tebygol i leihau’r risg o lifogydd a hybu bioamrywiaeth.

“Darganfu ymchwil gan Iechyd Cyhoeddus Cymru bod disgwyliad oes iach pobl sy’n 50 ac yn hŷn ac sy’n byw yn yr ardal hon, 20 mlynedd yn llai na’r hyn a ddisgwylir, naw milltir i ffwrdd ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

“Felly, penderfynwyd creu lle y gall pobl ymlacio ac ymarfer a hynny mewn lleoliad tawel sy’n hygyrch i bawb.”

Cynlluniwyd Ysbryd Coetir Llynfi, a ariennir gan Gronfa Natur Llywodraeth Cymru a Chwmni Moduron Ford i arddangos y modd effeithiol y gellir rheoli cynaliadwyedd ein cyfoeth naturiol a’r amryw o fanteision a ddaw yn eu sgil.

Canolbwyntiwyd ar ddyfeisgarwch, cynhwysiant cymunedol a gweithgaredd ar y dirwedd sydd â manteision cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol i gymunedau lleol a busnesau.

Ar ôl naw mis o gynllunio gan amryw o grwpiau cymunedol, yn cynnwys 300 o blant ysgol lleol, cyrhaeddodd y coetir newydd garreg filltir bwysig ym mis Tachwedd 2016 wrth i Geidwad y Pyllau Glo gael ei ddadorchuddio gan Gadeirydd CNC, Diane McCrea.

Mae Ceidwad y Pyllau Glo yn gerflun naw troedfedd o uchder ac yn pwyso tunnell a hanner a wnaethpwyd o dderw ac sy’n darlunio glöwr. Cafodd ei greu gan Chris Wood, artist o Gaerllion ac mae’n ddathliad o fywydau cannoedd o lowyr a arferai weithio yng Nghwm Llynfi.

Cafwyd y syniad am gerflun wedi i drigolion lleol, nifer ohonynt yn gyn lowyr ac yn wirfoddolwyr yn Amgueddfa Lofaol De Cymru, fynegi dyhead i orffennol diwydiannol y cwm gael ei goffáu ar y safle.

Yn ystod y dadorchuddiad, darllenwyd cerdd a gomisiynwyd yn arbennig ar gyfer y digwyddiad - ‘Keeper of the Collieries’. Ysgrifennwyd y gerdd gan y bardd Dan Lock o Ben-y-bont ar Ogwr ac mae’n ddathliad o orffennol diwydiannol yr ardal a’i adfywiad trwy brosiect Ysbryd Llynfi.

Gellir clywed y gerdd yn ffilm CNC, Keeper of the Collieries trwy ymweld â’r safle www.cyfoethnaturiolcymru.cymru/ysbrydllynfi

Felly beth sydd nesaf i Goetir Ysbryd Llynfi?

Esboniodd Geminie:

“Dros y flwyddyn ddiwethaf, plannwyd 60,000 o goed ar draws 30 hectar ar y safle gyda chymorth gan y gymuned.

“Mae hyn yn cynnwys cymysgedd o ddail llydan, ffrwythau a choed addurnedig y gall pobl o bob oed a gallu eu mwynhau drwy’r ardal leol a thu hwnt.

“Ac rydym yn parhau i weithio gyda grwpiau yn y gymuned i sefydlu myrdd o weithgareddau a phrosiectau er mwyn gwneud y gorau o’r coetir newydd.”

 Ymhlith y prosiectau sy’n cael eu datblygu ar hyn o bryd mae:

Geogelcio

Mi fydd y prosiect a ysbrydolwyd yn y gymuned gan Grŵp Coetir Ysbryd Llynfi yn cynnwys ysgolion lleol, haneswyr a chyn lowyr er mwyn datblygu llwybr ‘geocache’ ar y safle.

Ei fwriad yw annog pobl o bob oed i fwynhau hanes a bioamrywiaeth y lleoliad a thrwy gysylltu gyda chymuned fyd-eang ‘geocache’, gellir cydgysylltu ag ardaloedd gwyrdd eraill yn yr ardal leol a thu hwnt.

Llwybr Gweithgaredd ar gyfer Cŵn

Mae CNC a grŵp y coetir yn gweithio ar y cyd gydag Ymddiriedolaeth Gŵn Pen-y-bont ar Ogwr, Clwb Cenel y DU a phobl ifanc o’r ganolfan sgiliau lleol i ddatblygu llwybr coetir gweithgaredd cŵn cyntaf Cymru.

Daeth y syniad am lwybr cŵn gan ddisgyblion Ysgol Gynradd Garth a bydd yn ffordd wych i annog pobl i ymarfer eu cŵn mewn modd rhyngweithiol sy’n llawer o hwyl.

Bydd hefyd yn ffordd dda i’r Ymddiriedolaeth Gŵn i godi ymwybyddiaeth o berchnogaeth gŵn cyfrifol.

Prosiect Pyllau

Un o amcanion prosiect Llynfi yw ehangu bioamrywiaeth yr ardal ac felly mae grŵp y coetir a Swyddogion CNC yn gweithio gydag aelodau o Ymddiriedolaeth

Gadwriaethol Ymlusgiaid ac Amffibiaidd er mwyn datblygu rhaglen gynefin. Bydd pyllau yn cael eu creu ar y safle yn ystod y gaeaf er mwyn gwella cynefinoedd ar gyfer bywyd dŵr.

Llwybr Synhwyraidd

Teuluoedd Arbennig Maesteg – grŵp a sefydlwyd i ddarparu cefnogaeth i rieni a gofalwyr plant sydd ag amrywiaeth o anableddau yw’r ysbrydoliaeth ar gyfer y llwybr synhwyraidd.

Mae swyddogion o CNC yn gweithio gyda’r grŵp ac artist lleol er mwyn datblygu nodweddion a fydd yn darparu ysgogiadau synhwyraidd a fydd yn galluogi unigolion sydd ag anghenion arbennig i fod yn rhan a mwynhau cefn gwlad.

Ychwanegodd Geminie:

“Mae’r ysbrydoliaeth ar gyfer coetir Ysbryd Llynfi wedi dod wrth y gymuned ac mae’n ymwneud â dod â phobl a natur yn agosach a sicrhau bod ganddynt ran weithredol yn y wlad sydd ar drothwy eu drws.”

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.