Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Gwytnwch adnoddau naturiol Cymru yn hollbwysig i fywyd gwell

Pobl yn pysgota ar aber gyda cychod ar y dwr

Mae buddsoddi yn ein hadnoddau naturiol a gwneud ein hecosystemau’n fwy gwydn yn hollbwysig o ran rhoi bywyd gwell i bobl a bywyd gwyllt, yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd heddiw gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

Mae’r Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol (SoNaRR), yr adroddiad cyntaf o’i fath, yn gwneud cysylltiad uniongyrchol rhwng cyflwr ein hadnoddau naturiol a’r effeithiau ar iechyd pobl, ffyniant economaidd a lles cymdeithasol.

Ymhellach, mae’n ystyried y materion sy’n wynebu ein cynefinoedd naturiol sy’n gartref i fywyd gwyllt pwysig ac eiconig, er mwyn deall yn well y dirywiad mewn bioamrywiaeth.

Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at y ffaith fod angen i lunwyr polisïau a phenderfynwyr ar draws y sector cyhoeddus ystyried y risgiau hollbwysig sy’n wynebu adnoddau naturiol a’r manteision a ddaw yn eu sgil, ym mhopeth a wnânt.

Meddai Emyr Roberts, Prif Weithredwr Cyfoeth Naturiol Cymru:

“Mae ein hamgylchedd a’n hadnoddau naturiol yn rhoi ein hanghenion mwyaf sylfaenol inni – yr aer a anadlwn, y dŵr a yfwn a’r bwyd a fwytawn. Mae’n darparu ynni, yn creu gweithgareddau economaidd ac yn gwella ein hiechyd a’n lles.

“Mae hefyd yn gartref i fywyd gwyllt rhyfeddol sydd, ers amser maith, wedi bod dan fygythiad ac yn dirywio.

“Er mwyn i’n hadnoddau naturiol allu parhau i ddarparu ar ein cyfer a bod yn lle y gall bywyd gwyllt ffynnu ynddo, rhaid inni ddeall yn well ganlyniadau’r hyn a wnawn, a’u gwarchod yn well.

“Pan fyddwn yn gwneud penderfyniadau nid ydym yn ystyried gwerth llawn y manteision a ddaw i’n rhan yn sgil ein hadnoddau naturiol a’n hecosystemau. O ganlyniad, mae ein gweithgareddau fel cymdeithas nid yn unig yn gostwng ansawdd ein bywydau ni ein hunain, ond hefyd ansawdd bywydau cenedlaethau’r dyfodol, tra’n arwain at ddirywiad digyffelyb yn y bywyd gwyllt o’n cwmpas.

“Rydym eisiau gweithio gyda phob un o’n partneriaid ar draws y sector cyhoeddus a thu hwnt er mwyn ymdrin â hyn. Rhaid inni wneud pethau’n iawn – mae arnom ni hyn i’r cenedlaethau nesaf.”

Gan groesawu’r adroddiad, dyma a ddywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig, Lesley Griffiths:

“Mae’r Adroddiad o Gyflwr Adnoddau Naturiol yn gam enfawr ymlaen wrth weithredu ein deddfwriaeth flaenllaw. Fel cynnyrch cyntaf Deddf yr Amgylchedd, mae’n sylfaen tystiolaeth genedlaethol hollbwysig ar gyfer gweithredu ar y cyd i daclo’r materion a’r sialensiau sy’n wynebu ein hadnoddau naturiol a’n hecosystemau, gan sicrhau eu bod yn parhau i gyflawni er budd ffyniant a lles Cymru."

Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at saith o feysydd sy’n cynnig y cyfleoedd gorau ar gyfer delio â’r sialensiau a’r risgiau – a chyfrannu, felly, at amcanion lles Cymru.

  1. ‘Glasu’ ein hardaloedd trefol – byddai creu mwy o wyrddfannau yn ein hardaloedd trefol yn: gwella’r cysylltiad oddi mewn i, a rhwng, ecosystemau; helpu i hidlo dŵr a gwella ansawdd dŵr; lleihau llifogydd dŵr wyneb; creu lleoedd er budd iechyd a hamdden; gwella cydlyniant cymunedol; a helpu i daclo anghydraddoldebau iechyd ac ansawdd aer gwael
  2. Cynyddu’r gorchudd coed – byddai creu mwy o goetiroedd a sicrhau bod coetiroedd presennol yn cael eu rheoli mewn modd mwy cynaliadwy yn: helpu i gynyddu’r fioamrywiaeth a’r cysylltiad rhwng coetiroedd (gan eu helpu i wrthsefyll clefydau a’u gwneud yn lleoedd gwell i fywyd gwyllt, er enghraifft); cynyddu’r adnodd coed; darparu deunyddiau adeiladu a thanwydd; helpu i leihau perygl llifogydd; helpu i storio carbon a thaclo newid hinsawdd; a chynnig cyfleoedd hamdden er mwyn gwella iechyd a hapusrwydd
  3. Rheoli ein harfordir yn fwy effeithiol – byddai rheoli ein harfordir yn fwy effeithiol yn: dod â mwy o fuddion i’r rheini sy’n byw gerllaw trwy gyfrwng twristiaeth a gwaith; helpu i reoli bygythiad cynyddol llifogydd arfordirol oherwydd cynnydd yn lefel y môr, trwy gyfrwng adlinio dan reolaeth; cynorthwyo cynefinoedd arfordirol a bywyd gwyllt y môr
  4. Adfer ein gorlifdiroedd – byddai cynnal a chadw, gwella ac adfer ein gorlifdiroedd yn cynyddu gallu afonydd i ddelio â llif isel a llif uchel; yn lleihau perygl llifogydd; yn gwella ansawdd dŵr; ac yn cynorthwyo gweithgareddau hamddena ac economaidd
  5. Rheoli’r pridd yn well – byddai gwella’r modd rydym yn rheoli’r pridd yn: diogelu dyfodol cynhyrchu bwyd; cynnal cynefinoedd i fywyd gwyllt; lleihau costau trin dŵr
  6. Byddai adfer mawndiroedd ac ucheldiroedd yn: diogelu storfeydd carbon fel y gellir lleihau effeithiau newid hinsawdd; gwella cynefinoedd i’r rhywogaethau sy’n dibynnu arnynt; helpu i leihau perygl llifogydd
  7. Rheoli ecosystemau morol – byddai rheoli ein hecosystemau morol mewn modd integredig, trwy gyfrwng system â chynllun yn sail iddi, yn: hwyluso gwell dealltwriaeth o’r buddion sydd ynghlwm wrth adnoddau naturiol morol, gan wneud yn fawr o’r defnydd a wneir ohonynt

Ychwanegodd Emyr Roberts:

“SoNaRR yw cychwyn y siwrnai. Trwy weithio gyda’n gilydd, gallwn wella ein dealltwriaeth o’r hyn y mae angen i bob un ohonom ei wneud i wynebu’r sialensiau, fel newid hinsawdd a’r dirywiad mewn bioamrywiaeth, fel y gall pobl a natur ffynnu.”

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.