Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

CNC yn achub cannoedd o bysgod yn afon Afan

NRW and ABP staff carrying out work on the river Afan

Bydd prosiect i ddarparu cyflenwad cynaliadwy o ddŵr ar gyfer un o safleoedd diwydiannol mwyaf adnabyddus de Cymru nid yn unig yn rhoi hwb i’r economi, ond bydd hefyd o fudd i’r pysgod lleol.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yn gweithio gydag Associated British Ports (ABP) i adfer Gored y Parc Gwyrdd ar ran isaf Afon Afan ble tynnir dŵr o’r afon ar gyfer Gwaith Dur a Phorthladd Port Talbot.

Yn y gorffennol, mae’r galw gan ddiwydiant wedi effeithio ar lif yr afon ar rai adegau o’r flwyddyn, ond bydd y gwaith hwn yn sicrhau bod y llif yn cael ei gynnal drwy gydol y flwyddyn.

Mae ABP yn arwain ac yn ariannu’r prosiect, a fydd yn gwella’r gored a’r sianel fwydo, ac yn ei gwneud hi’n haws i bysgod fudo’n uwch i fyny afon Afan.

Meddai Dave Charlesworth, Arweinydd Tîm Cefnogaeth Dechnegol i Gadwraeth a Physgodfeydd CNC:

“Mae cefnogi datblygiadau sy’n cael effaith leiafrifol ar yr amgylchedd o gwmpas ac ar adnoddau naturiol yn un o’n hamcanion allweddol.

‘Mae prosiectau fel hyn yn dangos sut gallwn ni gefnogi bywyd gwyllt, a chyfrannu at les pobl a’r economi ar yr un pryd.”

Cyn i’r gwaith allu dechrau, bu’n rhaid gwacáu’r sianel fwydo, a byddai unrhyw bysgod yn yr adran honno wedi marw.

I rwystro hynny rhag digwydd, cynhaliodd swyddogion CNC ymgyrch achub bwriadol i dynnu pysgod o’r safle. Roedd yr ymgyrch hwn yn deillio o bartneriaeth weithio glos rhwng CNC, ABP a’r contractwr Andrew Scott.

Treuliodd y tîm ddiwrnod llawn yn ‘trydanbysgota’ ac yn adleoli cannoedd o bysgod o’r ardal, gan gynnwys rhywogaethau o ddiddordeb i bysgotwyr megis eog a brithyll ifanc, pysgod bras gan gynnwys y cochiad a’r llysywen a rhywogaethau eraill megis penlletwad a’r grothell.

Mae CNC wedi bod yn gweithio’n agos gyda grŵp rheoli dŵr Afan – ABP, Tata Steel, Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot a Physgotwyr Dyffryn Afan – ers dros ddegawd i sicrhau bod y fenter hon yn darparu’r deilliannau cywir ar gyfer diwydiant a’r amgylchedd ehangach fel ei gilydd.

Dros y 10 mlynedd ddiwethaf mae’r grŵp wedi darganfod sawl ateb technegol a helpwyd yn sylweddol gan y gwaith a wnaeth ABP o osod clwydi loc allanol newydd ar Ddociau Port Talbot i sicrhau bod y dŵr yn cael ei ddefnyddio’n fwy effeithiol, ac i ddarparu mwy o ddŵr ar gyfer yr afon, ynghyd â llwybr gwell i bysgod.

Meddai Dave:

“Mae wedi bod yn gyffrous iawn gallu bod yn rhan o brosiect sydd â’r fath botensial i ddarparu manteision mawr i’r gymuned leol.

“Bydd cyflenwad dŵr hirdymor, cynaliadwy yn helpu i ddiogelu gofynion diwydiannol, ac yn sicrhau ar yr un pryd fod adnodd naturiol pwysig yn cael ei warchod.

“Bydd y boblogaeth bysgod yn elwa’n fawr o’r llwybr gwell gan arwain at bysgodfa wialen hyfyw, a fydd yn rhoi hwb i’r economi lleol a fydd yn cael ei groesawu.”

Meddai Bob Slorach, Peiriannydd Prosiectau ABP:

“Mae’r prosiect manteisiol hwn yn gymhleth oherwydd bod angen ailadeiladu’r gored gyfan, tra’n gweithio yn yr afon ei hun, ond yn gwneud hynny tra’n cynnal llif yr afon a’r llif i’r porthladd ar gyfer llywio llongau a’r gwaith dur.

“Mae’r lle sydd ar gael i weithio ynddo’n gyfyng iawn, ac fe wnaethon ni gynnwys y gwaith achub pysgod a wnaed gan CNC yn ein cynlluniau o gyfnod cynnar iawn, er mwyn sicrhau bod y prosiect yn cael ei gynnal yn y modd mwyaf diogel a mwyaf ystyriol i’r amgylchedd â phosib.”

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.