Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Llwyddiant CNC wrth fagu misglod perlog dŵr croyw prin

Dr John Taylor

Cafwyd llwyddiant diweddar yn y gwaith o achub molwsg sydd mewn perygl difrifol o ddiflannu, a hynny diolch i gynllun arloesol gan Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC).

Nid yw’r boblogaeth o fisglod perlog dŵr croyw yn hyfyw bellach oherwydd henaint y gymuned a phrinder niferoedd.

Ond yn un o ddeorfeydd CNC, mae rhaglen fridio a thechneg newydd o fagu mewn twb o waddod ac algae yn golygu eu bod wedi dechrau ffynnu’n hŷn na chwe mis am y tro cyntaf.

Gallai hyn arwain at adfywiad poblogaethau’r molwsg hynafol yn afonydd Cymru.

Cynhelir y rhaglen fridio ac ailgyflwyno yn neorfa Cynrig CNC yn Aberhonddu, gyda’r bwriad o sicrhau goroesiad y rhywogaeth yn y cyfnod canolig a’r tymor byr.

Mae’r cregyn ifanc cyntaf newydd ddeor.

Dim ond yn nalgylch gogleddol y Fawddach a dalgylch deheuol Afon Gwy ceir unrhyw boblogaethau sylweddol o fisglod perlog dŵr croyw - sydd ymysg yr infertebratau mwyaf hirhoedlog.

Mae eu cylchred bywyd gymhleth yn cychwyn gyda chyfnod parasitig byr pan fydd yr wyau yn glynu ar dagellau eog neu frithyll.

Yn ystod eu hieuenctid, byddent yn treulio deng mlynedd wedi’u claddu mewn gro.

Unwaith y byddent yn cyrraedd aeddfedrwydd, gallent fyw’n hirach na chan mlynedd, gan gyrraedd dros chwe modfedd o hyd.

Maent angen afonydd glan a chroyw, gyda digonedd o ocsigen a gro sefydlog. Mewn amgylcheddau o safon uchel, gall y cregyn fodoli mewn clystyrau o 1000 i bob metr sgwâr, gan orchuddio ardaloedd sylweddol o afonydd.

Credir byddai’r cregyn wedi glanhau dyfroedd afonydd lle roeddent yn ffynnu trwy hidlo’r dŵr, er budd rhywogaethau eraill yr afonydd a’r nentydd.

Dywedodd Dr John Tayler, Arbenigwr Technegol Pysgodfeydd a Dyframaeth: 

“Mae bywyd gwyllt yn rhan hollbwysig o’n hamgylchedd, ein treftadaeth, a’n diwylliant ni yng Nghymru. Rhaid i ni wneud rhagor i sicrhau goroesiad rhywogaeth sydd dan fygythiad gan bwysau cynyddol cymdeithas a newid hinsawdd.

“Sefydlwyd y rhaglen “Pearls in Peril” ar y cyd, ac mae wedi bod yn gymorth wrth adfer cynefin y fisglen berlog.

“Hyd yma, rydym wedi magu 1,300 o gregyn ifanc gan ddefnyddio technegau arbennig a arloeswyd yn Czechia, Norwy, a Luxembourg.

“Bydd cregyn aeddfed yn cyrraedd y ddeorfa ym mis Mehefin, cyn sefydlu mewn tanc pysgod wedi’i osod mewn basged o ro.

“Ym mis Awst, byddent yn rhyddhau grawn, a elwir yn glochidia, sydd yn glynu wrth dagellau’r brithyll sydd yn y tanc ac yn aros yno dros y Gaeaf. Bydd yn disgyn oddi yno yn y Gwanwyn.

“Yn y cyfnod yma bydd y cregyn, sy’n mesur oddeutu 1/3 milimedr o hyd, yn cael eu casglu mewn rhwydi o blancton, a’u rhoi mewn tybiau plastig o waddodion organig ac algae crynodedig masnachol.

“Maent yn bwyta trwy bori gyda’u traed, ac mae angen glanhau ac ail-stocio’r tybiau plastig unwaith yr wythnos.

“Pan fydd y misglod ifanc wedi cyrraedd oddeutu 2-3mm o hyd, cant eu symud i gafn magu arbennig sy’n ymdebygu i afon, a’u bwydo’n ddyddiol gydag algae.

“Rydym yn gobeithio bydd y misglod yn gallu i hidlo bwyd ymhen 12-18 mis, a byddwn yn gallu eu rhyddhau. Rydym yn ymchwilio safleoedd addas i’w rhyddhau ar y funud.”

Yn hanesyddol, byddai misglod perlog yn cael eu hela am eu perlau prin. Dywedir fod hoffter Cesar o’r perlau hyn yn un o’r ffactorau a gyfrannodd at benderfyniad y Rhufeiniaid i ymosod ar Brydain yn 55CC.

Erbyn hyn, maent dan fygythiad o ganlyniad i lygredd a phrinder pysgod.

Mae gro a thywod glan yn hanfodol, yn enwedig ar gyfer misglod perlog ifanc. Os bydd gwely’r afon yn cael ei dagu gan laid, ni fyddent yn derbyn ocsigen a byddent yn marw.

MAe cadwraeth eog a brithyll hefyd yn rhan allweddol o’u hachub, gan eu bod yn gydran mor bwysig o’u cylchred bywyd.

Dyma’r tro cyntaf yng Nghymru i gregyn gleision wedi’u magu gyrraedd y maint yma, a hynny mewn niferoedd sylweddol.

Mae’r llwyddiant yn cynrychioli gobaith y gall niferoedd sylweddol o’r misglod gael eu hail-gyflwyno er mwyn atgyfnerthu’r poblogaethau gwyllt pwysig. 

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.