Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Agor gwelyau cocos aber y Ddyfrdwy

Cockling equipment next to a bucket filled with cockles

Rydym wedi cyhoeddi y gall y gwelyau cocos ar aber afon Dyfrdwy agor am gyfnod cyfyngedig yr hydref hwn.

Yn gynharach eleni, dywedodd na fyddai'r gwelyau yn agor fel arfer ar 1 Gorffennaf ar ôl i arolygon ddangos gostyngiad sydyn yn nifer y cocos yn yr aber.

Fodd bynnag, dywedodd y casglwyr cocos iddynt weld eleni ddigwyddiad anarferol iawn o nifer fawr o gcocos ifanc yn ymddangos yn hwyr yn y tymor.

Arweiniodd hyn at CNC i gynnal arolwg pellach o'r gwelyau ym mis Awst a oedd yn dangos bod tua 600 tunnell o gocos y gellid eu cynaeafu.

Mae hyn yn golygu bod digon o gocos yn yr aber i ddarparu'r 53 o gasglwyr gyda gwaith am ddau fis, i fwydo poblogaeth bwysig yr aber o adar hirgoes ac i adfywio'r gwelyau ar gyfer y blynyddoedd i ddod.

Meddai Tim Jones, Cyfarwyddwr Gweithredol ar gyfer Gogledd Cymru ar gyfer CNC: "Mae hyn yn newyddion da i bawb dan sylw ac yn dangos y gellir rheoli'r gwelyau hyn mewn ffordd sy'n helpu'r amgylchedd a’r economi.

"Byddai agor y gwelyau fel arfer ym mis Gorffennaf wedi cael goblygiadau difrifol ar gyfer eu dyfodol, a hynny fel rhan hanfodol o'r economi leol ac fel cartref i adar dros y gaeaf.

"Yn gweithio gyda'r gasglwyr cocos, dengys arolygon pellach bod digwyddiad anarferol iawn wedi digwydd ar y gwelyau eleni gyda nifer fawr o gocos ifanc yn ymddangor yn hwyr yn y flwyddyn.

"Mae hyn yn golygu bod y cocos yn drwchus iawn mewn mannau, ac rydym yn hapus i allu eu hagor i gasclwyr trwyddedig am ddau fis."

Hon oedd y flwyddyn gyntaf ers 2008 nad agorwyd y gwelyau ar 1 Gorffennaf, oherwydd gostyngiad mewn niferoedd.

Mae'n debyg i hyn gael ei achosi gan nifer o ffactorau - gan gynnwys gor-gnydio y tymor diwethaf, gweithgareddau hel cocos anghyfreithlon ac achosion naturiol.

Ychwanegodd Tim Jones: "Rydym yn awyddus i greu diwydiant ffyniannus, gynaliadwy.

"Ac mae'r ffaith y gallwn agor am gyfnod cyfyngedig eleni er gwaethaf bod llai o cocos ar gael yn golygu y gallwn barhau i reoli'r gwelyau mewn ffordd gynaliadwy sy'n dda ar gyfer casglwyr cocos, bywyd gwyllt a’r cocos eu hunain.

"Be’ sy'n bwysig yw ein bod yn rheoli'r gwelyau yn effeithlon fel y gallant gefnogi swyddi a bywyd gwyllt ar gyfer y dyfodol."

Bydd y gwelyau ar agor eleni o 21 mis Medi ar gyfer wyth wythnos.

Cefndir

Ers i’r system drwyddedu newydd ei chyflwyno yn 2008, dim ond nifer cyfyngedig o gasglwyr cocos trwyddedig sy’n cael pysgota ar y gwelyau.

Rhwng 1993 a 2007, roedd y gwelyau cocos wedi eu cau yn amlach nag yr oeddent yn agored, gydag wyth allan o'r pymtheg tymor ddim yn gallu darparu unrhyw weithgaredd casglu cocos.

Pan roedd yn agored, byddai cannoedd yn gymwys am drwydded, a fyddai'r tymor yn aml yn para dim mwy nag ychydig ddyddiau.

Yn fwy diweddar, mae 53 o gasglwyr cocos wedi gallu pysgota cnwd yn gynaliadwy am chwe mis o'r flwyddyn.

Mae'n rhaid iddynt gadw at nifer o reoliadau, fel y math o offer a ddefnyddir, yr oriau pan gall casglu cocos ddigwydd a cwota dyddiol o faint o gocos y gellir eu cynaeafu.

Rhoddodd hyn gyfle i ennill bywoliaeth allan o'r bysgodfa, cefnogi'r economi leol a sicrhau cyflenwad rheolaidd o cocos i'r farchnad iddynt.

Mae'r gwelyau wedi cael eu hardystio gan y Cyngor Stiwardiaeth Forol (MSC) fel pysgodfa gynaliadwy a reolir yn dda.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.