Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Cau gwely cocos Dyfrdwy 2015

Container with illegally caught cockles from the Burry Inlet

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi dod i’r penderfyniad anodd o gau gwelyau cocos Dyfrdwy y tymor hwn, ar ôl i arolygon ddatgelu gostyngiad difrifol yn ansawdd cocos yr aber.

Ers i CNC gyflwyno system drwyddedu newydd yn 2008, mae wedi rheoli pysgodfa gynaliadwy, a gofalu bod digon o gocos ar gyfer y 53 o bysgotwyr â thrwydded a’r adar sy’n gaeafu ac yn bwydo yn yr aber, ac ar yr un pryd gadael digon ar ôl i fridio ar gyfer y tymor canlynol. 

Fodd bynnag, dengys arolygon diweddar o’r holl welyau cocos y gwyddom amdanynt, a’r ardaloedd ychwanegol lle ceir cyflenwadau, fod stociau yn llawer is eleni na’r ffigur sydd ei angen i agor y bysgodfa.

Dyma’r tro cyntaf y bydd yn rhaid i’r gwelyau cocos gau ers 2008.  Er na wyddwn beth yw’r union reswm, mae’n debygol fod nifer o ffactorau yn gyfrifol am hyn – gan gynnwys gor-gynhyrchu yn ystod y tymor diwethaf, gweithgareddau anghyfreithlon ac achosion naturiol. 

Drwy wneud y penderfyniad anodd hwn nawr mae CNC yn gobeithio y gall ddiogelu cynaladwyedd y bysgodfa yn y dyfodol fel y gall barhau i wneud cyfraniad pwysig i’r economi leol. 

Meddai Tim Jones, Cyfarwyddwr Gweithredol Gweithrediadau Gogledd a Chanolbarth Cymru, CNC: 

“Gwyddom y bydd hyn yn ergyd i’r pysgotwyr trwyddedig sy’n gwneud bywoliaeth o’r gwelyau cocos, ond er gwaethaf ein holl ymdrechion, mae’r gostyngiad annisgwyl hwn yn lefelau stociau eleni wedi ein gorfodi i gau’r gwelyau. 

“Rydym yn deall pa mor bwysig yw’r bysgodfa i’r economi leol, ac rydym eisiau gweithio gyda chasglwyr cocos i helpu i ddiogelu’r stociau gan ofalu ei bod yn gynaliadwy ymhen blynyddoedd i ddod.  Byddwn yn cyfarfod y trwyddedeion y mis nesaf i drafod y sefyllfa gyfredol, y camau nesaf a’r hyn y gallant ei wneud i helpu i ddiogelu cynaliadwyedd hir dymor y bysgodfa, drwy gadw at delerau eu trwydded. 

“Yn y cyfamser, bydd stoc gyfredol y cocos yn cael ei monitro a’i chynnal yn ofalus er mwyn iddi allu goroesi a helpu i ddarparu digon o gocos i gynnal bywoliaeth y trwyddedeion, a’r poblogaethau adar y tymor nesaf. 

“Byddwn hefyd yn parhau i atal gweithgareddau casglu cocos yn anghyfreithlon yn yr aber, a chymryd camau yn erbyn y rhai sy’n peryglu’r bysgodfa o ganlyniad i’w gweithredoedd anghyfrifol.” 

Ers cyflwyno’r system drwyddedu newydd yn 2008, nifer gyfyngedig yn unig o gasglwyr cocos trwyddedig sydd wedi gallu pysgota yn y gwelyau. 

Rhwng 1993 a 2007, roedd y gwelyau cocos wedi cau yn amlach nag yr oeddynt yn agored, ac yn ystod wyth o’r pymtheg tymor nid oeddynt yn gallu cynnal unrhyw weithgareddau casglu cocos. 

Pan oedd yn agored, byddai cannoedd o bobl yn gymwys i gael trwydded, ac yn aml ni fyddai’r tymor yn para mwy nag ychydig o ddyddiau. 

Yn fwy diweddar, mae 53 o gasglwyr cocos wedi gallu pysgota yn gynaliadwy am chwe mis y flwyddyn. 

Maent yn cadw at nifer o reolau er enghraifft y math o offer a ddefnyddir, yr oriau a ganiateir ar gyfer pysgota cocos a’r cwota dyddiol o gocos y gellir eu cynaeafu. Diben y rheolau hyn yw diogelu cyflenwadau a physgotwyr cocos. 

Rhoddodd hyn gyfle iddynt wneud bywoliaeth o’r bysgodfa, cefnogi’r economi leol a sicrhau fod cyflenwad rheolaidd o gocos ar gael i’w marchnata.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.