Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Dyfodol gwyrddach i hen waith mwyn yng Ngheredigion

Mae gwaith Cyfoeth Naturiol Cymru i daclo llygredd o hen waith mwyn yng Ngheredigion yn rhoi bywyd newydd i amgylchedd yr ardal.

Before and after picture of an old metal mine in CeredigionMae nentydd wedi’u dargyfeirio rhag i’w dŵr redeg i'r gwaith mwyn a haen o bridd a chlai wedi'i osod ar wastraff halogedig. Bydd y cynllun yn arbed hyd at 15 tunnell o fetelau gwenwynig rhag llifo i nentydd ac i Afon Ystwyth bob blwyddyn.

Nid ansawdd y dŵr a bywyd yr afon yn unig fydd ar eu hennill.  Eisoes mae’r tirwedd o amgylch Frongoch yn troi'n wyrddach, gan wella cynefinoedd mwsog a chen prin a'i wneud yn lle gwell i fywyd gwyllt, i’r gymuned leol ac i ymwelwyr â'r ardal.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnal Diwrnod Agored ddydd Gwener 2 Hydref 2015 ac mae gwahoddiad i bawb ddod yno i weld y trawsnewidiad â’u llygaid eu hunain.

Meddai Paul Edwards, Rheolwr y Prosiect:“Mae ein gwaith yn Frongoch yn gwyrdroi mwy na 100 mlynedd o lygredd yn ymestyn yn ôl i'r 1880au, pan oedd gwaith plwm a sinc Frongoch y mwyaf cynhyrchiol yng Nghymru ac yn cyflogi cannoedd o bobl a ddaeth yno, rhai mor bell ag o’r Eidal.

“Mae yna o leiaf 1,300 o hen weithfeydd mwyn yng Nghymru. Maen nhw’n rhan bwysig o’n treftadaeth ond maen nhw wedi gadael eu hôl ar ein hamgylchedd ac yn llygru mwy na 100 cilometr o afonydd a nentydd. Mae angen eu glanhau i wella'r amgylchedd heddiw i fywyd gwyllt ac i bobl.

“Mae’r gwelliant sydd i'w weld hyd yma yn Frongoch yn hynod obeithiol. Rydan ni'n awyddus i barhau â'r gwaith a rhannu ein profiadau gyda gwledydd eraill.”

Roedd cynaladwyedd wrth wraidd y cynllun. Cafwyd y pridd i orchuddio’r gwastraff mwynol o fewn pum milltir i Frongoch. A gwnaed y gwaith gan gontractiwr lleol,a gyflogodd weithwyr o’r gymuned leol.

Cafodd y gwaith ei orffen ym mis Mehefin 2015 a bydd Cyfoeth Naturiol Cymru’n cadw llygad ar ansawdd ac ecoleg y dŵr yn y nentydd i weld pa mor dda y mae'n gweithio.

Ariannwyd prosiect Frongoch, a gostiodd £1.5 miliwn, yn rhannol gan Gronfa Ddatblygu Ranbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru a fe’i cynhaliwyd gyda chefnogaeth dechnegol yr Awdurdod Glo.  Cafwyd cyngor gan Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed i sicrhau fod yr olion archeolegol helaeth yn cael eu diogelu yn ystod y gwaith ac i gadw eu gwerth treftadaeth ar gyfer y cenedlaethau i ddod.

Bydd y Diwrnod Agored yn cael ei gynnal yn Neuadd Bentref Ysbyty Ystwyth a Phont-rhyd-y-groes, Ceredigion, ddydd Gwener 2 Hydref 2015, o 12.00 ganol dydd tan 6.00pm. Bydd teithiau tywys i waith mwyn Frongoch ar gael yn ystod y dydd, gan adael o'r neuadd bentref.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.