Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Cigfrain ysblennydd Niwbwrch - fel y gwelwyd ar BBC Winterwatch

Cywion cigfrain ar y nyth yn Ynys Llanddwyn, Niwbwrch, yn ystod yr haf

Blog gan Reolwr Gwarchodfa Niwbwrch, Graham Williams

Un o’r profiadau gorau o fywyd gwyllt gaeafol yn Niwbwrch ydy bod yn dyst i’r acrobateg awyrol, y canu ac ymddygiad y cannoedd o gigfrain sy’n clwydo, gan wneud Niwbwrch yn gartref iddynt dros y Gaeaf.

Ychydig wythnosau yn ôl, daeth y BBC I gysylltiad â mi gyda diddordeb mewn dal yr union awyrgylch hwn ar gamera ar gyfer Winterwatch.

Fel y glwyd cigfran fwyaf ar y blaned, nid yn unig mae Niwbwrch y lleoliad gorau ar gyfer ffilmio cigfrain sy’n clwydo o ran yr holl niferoedd o adar yno  ond hefyd, diolch i waith diflino'r naturiaethwr enwog, Nigel Brown, mae gennym hefyd ddata gwyddonol ac arsylwadau ymddygiadol  sy’n ein galluogi i ddehongli beth yn union sy’n digwydd o fewn y glwyd.  Er, mae rhyfeddodau technoleg fodern wrth ffilmio wedi amlygu ffeithiau annisgwyl am y gigfran.

Ein tasg gyntaf oedd ceisio ffilmio ymddygiad bwydo wrth garcas dafad o guddfan camera ym Mhant mawr. Er bod bwydo oddi ar gorff marw yn reddf naturiol i gigfrain, roedd yr adar cyfrwys hyn yn amharod i ddangos hynny i ni! Mae’r adar yn rhai deallus a gwyliadwrus, felly roedd angen bod yn ymwybodol o’u gallu i gyfrif pobl oedd yn mynd i mewn ac allan o’r guddfan camera! Er gwaetha ymdrechion y dyn camera Neil Anderson i guddio yn y guddfan am bron i wyth awr, yn dilyn mynd i mewn yn y tywyllwch, nid oedd modd twyllo’r adar ac ni welwyd unrhyw aderyn yn bwydo.

(Yn y llun: cywion cigfrain ar eu nyth yn Ynys Llanddwyn, Niwbwrch, yn ystod yr haf)

Tra bod Neil ar ei gwrcwd yn y guddfan ym Mhant mawr, ac wedi gadael Nigel i archwilio lleoliadau’r adar sy’n clwydo, treuliom y prynhawn yn ffilmio’r cigfrain yn chwarae ar y twyni yn y Penrhos. Mae’r gwyntoedd ar y tir yn creu cerrynt aer ar frig y twyni ble all y cigfrain ymlithro a tharo, ychydig o barc chwarae i’r cigfrain felly! Sylwyd ar arddangosfeydd paru wedi’u nodweddu gan chwarae yn yr awyr a’r canu amlwg, yn arwyddo’r paratoadau ar gyfer y tymor paru, oedd yn prysur agosáu.

Gyda ffilmio ar y traeth wedi’i gwblhau, aethom  tuag at y prif safle clwydo yng Ngherrig Duon i baratoi ar gyfer yr adar oedd yn cyrraedd pan fo hi’n cyfnosi.

Cerrig Duon yw’r pwynt uchaf ar grib y graig cyn-Gambriaidd sydd yng nghanol y safle ac mae’n cynnig y man ffafriol gorau i’r cigfrain. Daeth Neil i ymuno â ni, wedi rhoi’r gorau i’r ffilmio wrth y carcas, a gosod y camera golwg thermol Selex gyda’r gobaith o ddal ymddygiad rhyngweithio o’r adar oedd yn dychwelyd.

Wrth i'r adar gyrraedd bob yn dipyn yn nüwch y nos, rhoddodd y camera Selex luniau newydd i ni nas gwelwyd o’r blaen o’r cigfrain yn y glwyd yn trwstio ac yn loetran. Roedd yn goel fod cigfrain, am resymau gwarchod a chynhesrwydd, yn clwydo ar y cyd mewn grwpiau teuluol agos.

Beth ddaeth fel sypreis i ni gyd, diolch i’r Selex, oedd bod, ar y noson fwyn hon o leiaf,  yr adar rhyw bellter o’i gilydd yn ddyfnach o fewn y goedwig ac yn ôl y golwg, yn eithaf annibynnol. Yn ogystal, roedd yn well gan yr adar glwydo o fewn urddas  y binwydden Monterey yn hytrach na’r  binwydden Corsica sy’n syth fel polyn telegraff. Fel daeth yr adar i mewn, gan ddefnyddio dyfais sŵn parabolig llwyddodd Gary (y dyn sain) i recordio amrywiaeth anhygoel o ganeuon a galwadau a oedd yn atseinio yn y glwyd.

Daeth un o uchafbwyntiau annisgwyl y ffilmio gan gefnder llai y gigfran, sef y Jac-dos, a  suodd yn beraidd uwchben y glwyd, yn iepian a swnian wrth gecru a setlo am y nos.

 

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.