Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Lluniau Camera o Fisglod Perlog Dŵr Croyw ifanc

Microscopic image of Glochidia fish parasite

Mae’r fisglen berlog dŵr croyw (Margaritifera margaritifera) yn rhywogaeth hynafol sy’n anodd dod o hyd iddi ac mae hi mewn mwy o berygl nag unrhyw folwsg arall ar wyneb daear.

Mae’n cael ei gwarchod i lefel uchel dan ddeddfwriaeth genedlaethol a rhyngwladol, ac mae gan y DU brosiectau amrywiol sydd â’r nod o wyrdroi dirywiad y rhywogaeth hon.

Fel rhan o brosiect y DU cyfan i warchod y rhywogaeth, mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi datblygu rhaglen adfer ar gyfer misglod perlog dŵr croyw.

Mae misglod perlog dŵr croyw ymysg yr anifeiliaid di-asgwrn cefn sy’n byw hiraf a gallan nhw oroesi am hyd at 100 mlynedd. Mae ganddyn nhw gylch bywyd cymhleth ac yn ddiweddar fe wnaeth ein tîm o fiolegwyr yn Uned Fagu Pysgod Cynrig lwyddo i ddal ar gamera un o gyfnodau mwyaf anhygoel y cylch.

Yn ystod misoedd yr haf, mae’r fisglen fenywaidd yn rhyddhau miliynau o larfâu, a elwir yn glochidia. Unwaith y mae’r larfâu yn mynd i mewn i’r dŵr maen nhw’n glynu wrth eog neu frithyll gan gydio ar feinwe’r tagellau, ac yn aros yno dros fisoedd y gaeaf.

Yn anhygoel, gall cannoedd o glochidia lynu wrth bysgodyn ar unrhyw adeg heb i’r pysgodyn ddangos unrhyw arwyddion o straen!

Yn ddiweddar fe wnaethom ddyrannu ac archwilio brithyll blwydd oed o’n tanciau magu ac roeddem yn falch o weld bod nifer cadarnhaol ac iach o glochidia wedi glynu wrth y pysgodyn, gyda chyfartaledd o ryw 500 i bob pysgodyn.  

Gan ddefnyddio meddalwedd arbenigol, mae ein microsgop wedi mesur yn gywir maint y larfa, ac maen nhw’n mesur ar gyfartaledd 300 micron neu 1/3 milimetr.

Ar ddechrau’r haf, bydd cam nesaf y cylch yn digwydd pan fydd y glochidia yn disgyn oddi ar y tagellau ac yn ymsefydlu mewn tywod neu raean sy’n helpu’r misglod ifanc i wasgaru a thyfu yn oedolion.

Yn ystod y cam hwn, bydd ein tîm yn dal y larfâu mewn rhwydi plancton ac yn rhoi’r misglod ifanc mewn cafnau a thybiau pwrpasol, gan roi deiet o falurion wedi’u hidlo ac algâu crynodedig i’r misglod ifanc.

Unwaith y bydd y stoc wedi cyrraedd lefel o aeddfedrwydd, bydd y misglod perlog yn cael eu rhyddhau i ardaloedd o ddŵr o ansawdd da ac yn agos at welyau hysbys o fisglod perlog yn afon Gwy.

Mae gan folysgiaid ran ganolog yn ein hecosystem, gan eu bod yn hidlo hyd at 50 litr o ddŵr y dydd a rhaglenni fel hyn fydd yn sicrhau y bydd ‘peirianwyr ein hecosystem’ yn goroesi ac y bydd iechyd ecolegol ein dyfroedd yn elwa.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.