Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Lleihau llygredd amaethyddol

Slurry pollution in the Afon Bach and River Clwyd

Yn ystod wythnos Sioe Amaethyddol Frenhinol Cymru, byddai’n briodol i ni dreulio ychydig o amser yn ystyried effaith achosion llygredd slyri ar yr amgylchedd.

Byddwn yn cynnal digwyddiad yn y sioe i drafod y mater hwn â phartneriaid allweddol a’r hyn y gellir ei wneud i leihau nifer yr achosion sy’n effeithio ein hamgylchedd bob blwyddyn. Yma, mae ein Cadeirydd, Diane McCrea, yn edrych ar rai atebion posib.

Yn ystod y saith mlynedd a hanner diwethaf, rydym wedi delio â 679 o achosion llygredd slyri a achosir gan ffermydd. Mae hyn yn gyfystyr â 70-120 y flwyddyn, ac yn amlwg nid yw hyn yn dderbyniol, yn enwedig mewn gwlad mor fach â Chymru.

Mae hyn nid yn unig yn gofyn llawer o ymdrech gan nifer ohonom ni i ddelio â hyn, ond hefyd yn achosi llawer o niwed i’r amgylchedd – ein nentydd a’n hafonydd yn bennaf, ac yn effeithio cyflenwadau dŵr yfed, bywyd gwyllt a’r economi.

Ac er ein bod yn cymryd camau yn 70% o’r achosion hyn, yr hyn sydd angen i ni ei wneud er mwyn helpu’r amgylchedd a ffermwyr yw lleihau nifer yr achosion rhag digwydd yn y lle cyntaf.

Yr hyn yr ydym wedi ei gyflawni hyd yn hyn

Mae’n bwysig pleidleisio bod hyn yn broblem a rennir, a’r hyn sy’n gyffrous yw bod yr holl randdeiliaid yn cytuno bod hyn yn wir, ar ôl llawer o waith gan bobl o CNC a sefydliadau eraill. Mae pawb sy’n gysylltiedig – ffermwyr, rheolyddion, a’r llywodraeth – yn deall yr angen ar gyfer dull cydweithredol newydd i wella’r sefyllfa.

Y cefndir hwn oedd y rheswm i mi ysgrifennu at Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig, Lesley Griffiths, yr wythnos ddiwethaf, gan annog Llywodraeth Cymru i wneud hyn yn flaenoriaeth.

Mae’n bwysig fod y dull yn gydweithredol ac yn cael ei gefnogi gan bawb sy’n gysylltiedig, oherwydd mai ateb y broblem yw gwella arferion gwaith er mwyn atal yr achosion hyn rhag digwydd yn y lle cyntaf

Rydym yn helpu Llywodraeth Cymru i adolygu canllawiau, cymelliadau a deddfwriaethau cyfredol i’w gwneud yn fwy effeithiol. Gallai hyn leihau nifer yr achosion ac arbed arian i ffermwyr.

Mae angen i ni hefyd annog arloesedd i greu gwell fyrdd o ddelio â’r mater, megis datblygu’r system gwagio slyri yng Ngholeg Sir Gâr a fydd yn cael ei harddangos ar ein stondin yn y Sioe Frenhinol yn Llanelwedd yr wythnos hon

Beth arall fedrwn ni ei wneud

Roedd fy llythyr yn rhoi darlun cynhwysfawr o’r hyn y gellir ei wneud, ond roedd hefyd yn pwysleisio ni allai un peth unigol ddatrys y newidiadau sydd eu hangen – cyfuniad o newidiadau yw’r ateb, gan gynnwys:

  • Adolygu rheoliadau storio slyri a silwair fel bod storau’n llai tebygol o fethu.
  • Diweddaru’r Cod Ymarfer Amaethyddol Da i arwain y diwydiant ac i helpu ffermwyr i gydymffurfio â’u cyfrifoldeb.
  • Gwneud defnyddio sancsiynau sifil er mwyn mynd i’r afael â’r mater yn bosibl er mwyn osgoi achosion llys mewn rhai achosion (sy’n well i ni ac i’r ffermwyr) yn ogystal â chreu canlyniad gwell i’r amgylchedd lleol.
  • Gwneud y rheoliadau ynglŷn â gweithfeydd treulio anaerobig yn fwy effeithiol.
  • Adolygu’r grantiau a’r cymelliadau sydd ar gael i ffermwyr er mwyn llunio dull integredig i fynd i’r afael â’r materion.

Mae llawer o bobl mewn sawl sefydliad wedi gwneud cymaint o waith ar y mater hwn, ac felly mae’n galonnog iawn gweld yr ymdrech hwn yn dwyn ffrwyth gyda phawb sy’n dod ynghyd, gan lunio dull ar y cyd i fynd i’r afael â’r broblem hon yng Nghymru

Ond gallwn wneud mwy, ac rwy’n edrych ymlaen at weithio hyd yn oed yn agosach gyda’n holl rhanddeiliaid, Llywodraeth Cymru a’r rheini sydd â diddordeb yn y sector i wireddu ateb cydlynol a chynaliadwy i amaethyddiaeth, i’r amgylchedd ac i bobl Cymru.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.