Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Dr. Kathleen Carpenter- gwydnwch cymeriad

Llun o Kathleen Carpenter, Prifysgol Aberystwyth

Ar Ddiwrnod Cenedlaethol y Menywod, mae Catherine Duigan, Rheolwr Tystiolaeth Forol yma yn Cyfoeth Naturiol Cymru yn adrodd stori Katheleen Carpenter gan roi cipolwg i ni o’i chyraeddiadau gwyddonol a pham ei bod yn fodel rôl ar gyfer gwyddonwyr benywaidd, ifanc heddiw.

Adeiladu gwytnwch yw’n bwriad yma yn Cyfoeth Naturiol Cymru ac mae’r nodwedd hon wedi diffinio bywyd a gwaith Kathleen Carpenter ers ei dyddiau fel ecolegydd dŵr croyw arloesol yn negawdau cynnar y 1900au ym Mhrifysgol Aberystwyth. Heb os, cafodd ei denu i astudio yno gan fod ymroddiad i addysg gydradd yn un o gonglfeini sefydlu’r brifysgol ac roedd gan Aberystwyth un o’r neuaddau preswyl cyntaf erioed ym Mhrydain ar gyfer merched yn unig.

Heriodd hypothesis Athro uwch, a phrofodd Kathleen Carpenter mai achos marwolaeth pysgod o deulu’r eog mewn afonydd lleol oedd wedi cael eu llygru gan ddŵr y gweithfeydd mwyn oedd y ffaith iddynt gael eu mygu yn sgil tyfiant haenen ar eu tagellau. Gwnaeth hefyd arddangos gwydnwch systemau eco afonydd a oedd yn dangos patrwm clasurol ailwladychu biolegol yn dilyn dod â’r gweithfeydd cloddio i ben. Roedd yr ymchwil hwn yn gofyn am raglen faes eang ar amser lle'r oedd ceir yn dechrau tyfu i fod yn fwy poblogaidd ac yr oedd merched yn dechrau newid o’u dillad clasurol er mwyn gwisgo’n fwy addas ar gyfer gwaith maes.

Aeth Kathleen yn ei blaen i ysgrifennu’r llyfr testun cyntaf ym Mhrydain ar ecoleg dŵr croyw - Life in Inland Waters. Yn y rhagair, ysgrifennodd mewn modd disgrifiadol hyfryd am yr organebau yr oedd hi, mor amlwg yn eu caru’n fawr. Gwrandewch ar glip ar SoundCloud o'r Rhagair

Roedd hwylio ar draws yr Iwerydd nifer o weithiau yn ogystal â chael ei hadnabod fel siaradwr gwadd, benywaidd gwych mewn cynadleddau yn gymorth, yn ddi-os iddi ddatblygu gyrfa ymchwil a dysgu llwyddiannus yng Ngogledd America. Roedd yn ferch annibynnol ac er na fu’n briod, llwyddodd i gynnal ei pherthynas â’i theulu.

Dychwelodd Kathleen Carpenter i weithio ym Mhrifysgol Lerpwl cyn i’r Ail Ryfel Byd ddechrau. Ysgogodd ei hymchwil i ddiet yr eog yn yr Afon Ddyfrdwy ddiddordeb y papurau newydd a chafwyd penawdau yn sôn am "cannibal salmon". Yn ei hymddeoliad, bu’n gofalu am ei nai a oedd yn dioddef trawma yn sgil ymosodiad torpedo ar y Llynges Fasnach.

Galwodd Kathleen Carpenter i’n dyfroedd Cymreig gael eu diogelu rhag llygredd a darparodd gyngor gwyddonol i bwyllgorau rheoli afonydd lleol. Yn bennaf oll, roedd yn eiriolwr dros ddefnyddio gwyddoniaeth wrth reoli’r amgylchedd.

"In every question of alleged pollution, the word of a biologist experienced in the study of fresh water is the only final evidence."

Mae wedi bob yn bleser personol i mi ddefnyddio hanes ei bywyd fel modd i ddatblygu Kathleen fel model rôl ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol o fiolegwyr benywaidd. Darllennwch rhagor yn y blog yma.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.