Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori'r wefan rydych yn cytuno â'n defnydd ni o gwcis. Er mwyn cael rhagor o fanylion am gwcis a sut i'w rheoli, gweler ein polisi cwcis.

Dathlu Dydd Santes Dwynwen – nawddsant cariadon Cymru

Ar 25 Ionawr  dethlir  Diwrnod Santes Dwynwen gan gariadon Cymreig ar hyd a lled Cymru. 

Ond beth yw’r stori tu ôl i’r diwrnod arbennig hwn?

Y ffordd draddodiadol Gymreig o adrodd storiâu oedd ar lafar felly newidiwyd y stori wreiddiol dros gannoedd o flynyddoedd ond o beth gallwn gasglu mae’r stori yn mynd rhywbeth fel hyn…

Ganwyd Dwynwen, yn y 5ed Ganrif, yn un o ferched Brychan, Brenin Brycheiniog yn Nheyrnas Demetea, sef De a Gorllewin Cymru.  Roedd Dwynwen yn ferch ifanc hardd a ddaliodd sylw  tywysog ifanc o’r enw Maelon Dafodrill.  

Syrthiodd y ddau mewn cariad ond nid oedd Brychan am iddynt briodi gan ei fod wedi trefnu iddi briodi rhywun arall. Roedd Maelon yn gandryll, a chymerodd ei ddicter allan ar Dwynwen, ac fe ddihangodd wedi’i thorri ei chalon .  

Yn ei galar, teithiodd drwy Gymru i chwilio am loches. Wrth gysgu mewn coedwig o dderw cysegredig, mae angel yn ymweld â hi ac yn dweud wrthi fod Maelon wedi cael ei droi’n dalp o rew ac na fyddai  byth eto yn ei phoeni. 

Yna cafodd Dwynwen dri dymuniad gan yr angel. I ddechrau, mae Dwynwen, drwy faddeuant, yn dymuno i Maelon gael ei dadmer; yn ail, bod Duw yn gwireddu holl freuddwydion a gobeithion unrhyw un sy’n glaf o gariad; ac yn olaf na fyddai hi byth yn cwympo mewn cariad a phriodi.  

Bu Dwynwen yn byw fel lleian a iachawraig, a chysegrodd ei bywyd i Dduw a’r rhai fyddai’n cwympo mewn cariad. Byddai’r Brythoniaid Celtaidd yn edrych am fannau cysegredig oedd naill ai ger dŵr neu wedi eu hamgylchyni gan ddŵr ac fe ddaeth ynys fechan oddi ar arfordir deheuol Ynys Môn yn gysegrfan iddi.

Er anrhydedd iddi fe elwid yr ynys yn Llanddwynwen, plwyf  Dwynwen, neu heddiw Ynys Llanddwyn.

Yma gwnaeth ei chartref gan ymgysegru ei hun i Dduw a’r rhai fyddai’n cwympo mewn cariad. Credir fod Dwynwen wedi ei chladdu ar Ynys Llanddwyn.

Mae stori Santes Dwynwen wedi cael ei adrodd am lawer o ganrifoedd fel mae Ynys Llanddwyn hefyd wedi bod yn fan pererindota i addoli yn yr Eglwys a’r ffynnon sanctaidd.  Daw cariadon a phawb o amgylch Cymru a thu hwnt i ymhyfrydu yn ei awyrgylch ysbrydol a rhamantus a’r golygfeydd godidog.

Nid yn unig yn fecca i bobl, mae hefyd yn hafan i fywyd gwyllt.

Mae’r Gwanwyn a’r Haf, ar Ynys Llanddwyn yn wledd o liwiau cyfoethog wrth i garpedi o blanhigion flodeuo. Mae’r glaswelltiroedd cyfoethog a’r draethlin dywodlyd yn gartref i adar sy’n nythu ac sydd mewn perygl, megis Corhedydd y Waun a’r Cwtiaid Torchog.  

Rydym yn gweithio i ddiogelu’r lle arbennig hwn a gwarchod y profiad unigryw i ymwelwyr fel ei fod yn parhau i deimlo’n gofiadwy ac arbennig, ar gyfer y rhai sy’n ymweld â’i glannau.

Phan fyddwch yn ymweld, a fyddech mor garedig â’n helpu drwy gadw at unrhyw gyfyngiadau cŵn tymhorol a chadw at y llwybrau troed ag arwyddion.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.